BSEB Matric Maithili (Optional) study materials
BSEB Matric Maithili (Optional) study resources

BSEB Matric Maithili (Optional): पद्य साहित्य: विद्यापति सँ आधुनिक कवि धरि

BSEB Matric Maithili (Optional) · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

पद्य साहित्य: विद्यापति सँ आधुनिक कवि धरि

परिचय

पद्य साहित्य खंडमे विद्यापति पदावली, चंडा झा आ आधुनिक मैथिली कविताक भाव, शिल्प, युगचेतना आ कविक देन पर प्रश्न आबैत अछि। उत्तरमे पंक्ति-आधारित उदाहरण आ युगीन संदर्भ चाही।

मुख्य नियम

  • विद्यापति (१४-१५म शताब्दी) मैथिली पदावलीक प्रमुख स्वर छथि; हुनकर पदमे श्रृंगार आ भक्ति एक संगे चलैत अछि - लौकिक राधा-कृष्ण प्रेमक माध्यमसँ अलौकिक भक्ति।
  • 'कीर्तिलता' समाजचित्रात्मक आ 'कीर्तिपताका' शिवसिंहक विजयसँ जुड़ल अछि - दुनु पद्य-रचना छी।
  • चंडा झा 'मिथिलाभाषा रामायण' हेतु चिन्हित छथि; आधुनिक धारामे सुरेंद्र झा 'सुमन' आदि कवि आबैत छथि।
  • श्रृंगारक संयोग आ वियोग दुनु रूप अलग-अलग लिखू; भक्ति-भावमे दास्य वा माधुर्य स्पष्ट करू।
  • उद्धरणक संदर्भ (पद, प्रसंग) संक्षेपमे दिअ।

कार्य-उदाहरण

प्रश्न: विद्यापति के पदोंमे श्रृंगार आ भक्तिक संबंध स्पष्ट करू। तर्क: प्रस्तावना - विद्यापति मैथिली पदावलीक कवि; मुख्य भाग - श्रृंगारिक पदमे नायिका-भाव आ रूप-वर्णन, भक्ति-पदमे कृष्ण-प्रेमक माधुर्य; उदाहरण - पदक भाव संक्षेपमे; निष्कर्ष - श्रृंगार भक्तिक वाहक बनैत अछि। बिना उदाहरण दावा अधूरा रहैत अछि।

अंक-कटौतीक जाल

  • विद्यापति केँ जयदेव वा गोविंददास संग मिला देब।
  • 'कीर्तिलता' केँ उपन्यास कहब।
  • भावार्थक जगहामे कवि-जीवनी भरि देब।
  • श्रृंगार आ भक्ति केँ परस्पर विरोधी कहब।