पत्र लेखन: प्रारूप, शिष्टाचार आ भाषा
परिचय
पत्र लेखनमे औपचारिक पत्र (प्रधानाध्यापक, अधिकारी, संपादक) आ अनौपचारिक पत्र (माता-पिता, मित्र, भाई-बहिन) आबैत अछि। जाँच प्रारूप, विषय-स्पष्टता, भाषा-शिष्टाचार आ आदर-स्तरक संगति पर होइत अछि।
मुख्य नियम
- प्रेषकक पता ऊपर बाएँ, तत्पश्चात दिनांक, फेर प्राप्तकर्ताक पता/संबोधन।
- औपचारिक पत्रमे 'विषय' अनिवार्य; अनौपचारिकमे विषय आवश्यक नहि।
- संबोधन: 'आदरणीय महोदय', 'माननीय प्रधानाध्यापक महोदय', 'प्रिय माताजी', 'प्रिय मित्र'।
- मुख्य भागमे 'सविनय निवेदन अछि कि...' वा 'हमरा जानबाक अछि कि...'; कारण संक्षेपमे स्पष्ट।
- समापन: 'भवदीय' वा 'आपका', हस्ताक्षर आ नाम; अनौपचारिकमे 'स्नेहाशीष'।
कार्य-उदाहरण
प्रधानाध्यापक केँ तीन दिनक अवकाश हेतु पत्र। संरचना: सेवामे, दिनांक, प्रति - प्रधानाध्यापक, विषय - 'तीन दिनक अवकाश हेतु प्रार्थना-पत्र', संबोधन - 'महोदय', निवेदन - ज्वरक कारण अवकाश, अभिभावकक सहमति, समापन - 'भवदीय शिष्य'। तर्क: औपचारिक पत्रमे विषय आ कारण पहिले, भावुकता कम; 'अहाँ' के आदर-स्तर पूरा पत्रमे एकही राखू।
अंक-कटौतीक जाल
- विषय छोड़ि देब।
- 'तोह' आ 'अहाँ' मिला देब।
- पता वा दिनांक गलत जगह लिखब।
- अनौपचारिक पत्रमे 'सेवामे' लिखब।
- हस्ताक्षर वा नाम छोड़ि देब।