ನಿಗದಿತ ಪದ್ಯಪಾಠಗಳು (Prescribed Poetry)
ನಿಗದಿತ ಪದ್ಯಪಾಠ: ಭಾವ ಮತ್ತು ರೂಪ
ಪದ್ಯಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ ಪರಿಚಯ, ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ, ಭಾವಾರ್ಥ, ರಸ, ಅಲಂಕಾರ, ಛಂದಸ್ಸು, ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿದರೆ, ಮೊದಲು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ, ನಂತರ ಒಳಾರ್ಥ ಬರೆಯಿರಿ.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕ್ರಮ
- ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾವವನ್ನು ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ: ಕರುಣ, ವೀರ, ಶೃಂಗಾರ, ಭಕ್ತಿ, ದೇಶಪ್ರೇಮ.
- ಅಲಂಕಾರ ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ; ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಬರೆಯಬೇಡಿ.
- ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ; ಕಂದ, ಭಾಮಿನಿ, ಷಟ್ಪದಿ ಮುಂತಾದವು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರುಗಳು; ಛಂದಸ್ಸು ಗಣ/ಮಾತ್ರೆಗಳ ಲಯ, ಅಲಂಕಾರ ಅರ್ಥದ ಅಲಂಕಾರ.
- ಕವಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪದ್ಯದ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ.
ಮಾದರಿ
ಸಾಲು: 'ಮುಗಿಲು ನಗುತಿದೆ, ಮಳೆ ಹಾಡುತಿದೆ.' ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? ಉತ್ತರ: ಮಾನವೀಕರಣ. ಕಾರಣ: ಮುಗಿಲು ಮತ್ತು ಮಳೆಗೆ ಮಾನವನಂತೆ ನಗು ಮತ್ತು ಹಾಡು ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಉಪಮೆ' ಎನ್ನುವುದು 'ಅಂತೆ/ಹಾಗೆ' ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆ ಪದ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ; ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಪದವಿಲ್ಲ.
ಬಲೆಗಳು
ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಉಪಮೆ ಗೊಂದಲ; ಭಾವಾರ್ಥ ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಕಥೆ ಬರೆಯುವುದು; ಕವಿಯ ಹೆಸರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬರೆಯುವುದು; ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಅಲಂಕಾರ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.