I85PREP
⌘ K
Maharashtra SSC Sindhi (First Language) study materials
Maharashtra SSC Sindhi (First Language) study resources

Maharashtra SSC Sindhi (First Language) practice questions

One question at a time. Build your Maharashtra SSC Sindhi (First Language) understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

महाराष्ट्र एसएससी सिंधी (प्रथम भाषा) अभ्यासक्रमाच्या गद्य विभागात 'सिंधी गद्याचो इतिहास' या पाठांतर्गत सुरुवातीच्या काळांत सिंधी गद्याचो मुख्य वापर कोणत्या कामांत जास्त जालो?

  1. धार्मिक टीका आणि अनुवाद Correct answer.
  2. कादंबरी आणि नाटक
  3. प्रवासवर्णन
  4. वृत्तपत्रीय संपादकीय

Explanation

सुरुवातीच्या काळांत सिंधी गद्य मुख्यतः धार्मिक ग्रंथांच्या टीका, भाषांतर आणि सुलभीकरणासाठी वापरलें जात होतें, कारण तें शिक्षण आणि धर्मप्रचाराचें साधन होतें. कादंबरी, नाटक, संपादकीय आणि प्रवासवर्णन हीं पुढील काळांत विकसित जालीं. म्हणून पहिलो पर्याय योग्य आहें.

Question 2Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

'मुंहिंजी जन्मभूमि' या प्रकारच्या देशभक्तीपर गद्य पाठांत लेखक मुख्यतः कोणत्या भावनेवर भर देतो?

  1. व्यापारी नफ्याचें हिशोब
  2. जन्मभूमीच्या मातीबद्दलची कृतज्ञता आणि आपुलकी Correct answer.
  3. शहरी बांधकामाची तांत्रिक माहिती
  4. परदेशांतल्या नोकरीच्या संधींचें वर्णन

Explanation

देशभक्तीपर गद्य पाठांत लेखक जन्मभूमीच्या मातीशी असलेलें नातें, तिच्याकडून मिळालेलो संस्कार आणि कृतज्ञतेची भावना यांवर केंद्रित राहतो. ही भावना पाठाचो मध्यवर्ती विषय असते आणि तीच मूल्यमापनाचो आधार ठरते. उर्वरित पर्याय या भावनिक विषयाशी संबंधित नाहीत.

Question 3Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाचें 'सारांश' लिहितांना विद्यार्थ्यानें सर्वप्रथम कोणती गोष्ट ओळखावी?

  1. पाठाच्या पानांची संख्या
  2. पाठांतल्या व्यक्तिरेखांचीं पूर्ण नांवां
  3. वापरलेल्या विरामचिन्हांची संख्या
  4. पाठाचो मध्यवर्ती विचार Correct answer.

Explanation

सारांश हा पाठाच्या मुख्य विचाराभोवती बांधला जातो, म्हणून प्रथम मध्यवर्ती विचार ओळखणें आवश्यक आहें. व्यक्तिरेखांचीं नांवां, विरामचिन्हें किंवा पानांची संख्या हीं सारांशाच्या केंद्रस्थानी नसतात. मध्यवर्ती विचार स्पष्ट झाल्यावरच सहायक मुद्दे गोळा करावे.

Question 4Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्यांत 'संवाद' हें तंत्र पाठांत कशाकरितां वापरलें जातें?

  1. व्यक्तिरेखांचें स्वभाव आणि परस्परसंबंध उलगडण्याकरितां Correct answer.
  2. लेखकाचें नांव स्पष्ट करण्याकरितां
  3. व्याकरणाचे नियम शिकवण्याकरितां
  4. पाठाची लांबी वाढवण्याकरितां

Explanation

संवादाच्या माध्यमांतून व्यक्तिरेखा आपले विचार, भावना आणि स्वभाव प्रत्यक्ष बोलून दाखवतात, त्यामुळें त्यांचें व्यक्तिमत्त्व आणि परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. हें तंत्र कथेला जिवंतपणा देते आणि वाचकाला घटनेत सहभागी करतें. इतर पर्याय संवादाच्या कार्याशी जुळत नाहीत.

Question 5Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'वर्णनात्मक' भाग ओळखण्याची खूण कोणती?

  1. स्थळ, व्यक्ती किंवा वस्तूचें तपशीलवार चित्रण Correct answer.
  2. लेखकाचें स्वतःबद्दलचें कथन
  3. कालक्रमानें घटनांची यादी
  4. केवळ पात्रांचे प्रश्नोत्तर

Explanation

वर्णनात्मक भागांत लेखक स्थळ, व्यक्ती किंवा वस्तूचें तपशीलवार चित्रण शब्दांत उभें करतो, जेणें वाचकाला दृश्य अनुभव मिळतो. प्रश्नोत्तरें संवादाचीं लक्षणें आहेंत आणि घटनांची यादी कथनाची. म्हणून तपशीलवार चित्रण हीच योग्य खूण आहें.

Question 6Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांतून लेखकानें मांडलेलो 'जीवनमूल्य' ओळखतांना विद्यार्थ्यानें कशावर लक्ष द्यावें?

  1. पाठांत वापरलेल्या शब्दांच्या संख्येवर
  2. पाठांतून व्यक्त होणाऱ्या नैतिक आणि मानवी मूल्यांवर Correct answer.
  3. पाठाच्या शीर्षकाच्या अक्षरसंख्येवर
  4. पाठ छापलेल्या कागदाच्या रंगावर

Explanation

जीवनमूल्य म्हणजे पाठांतून व्यक्त होणारी नैतिक आणि मानवी तत्त्वें, जसें करुणा, प्रामाणिकपणा किंवा त्याग. या मूल्यांचा शोध घेणें हेंच गद्य पाठाच्या मूल्यमापनाचें केंद्र आहें. शब्दसंख्या, अक्षरसंख्या किंवा कागदाचो रंग यांचा या मूल्यांशी संबंध नाही.

Question 7Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाच्या 'प्रस्तावना' भागाचें मुख्य कार्य काय असतें?

  1. पाठाचो शेवटचो निष्कर्ष सांगणें
  2. सर्व व्यक्तिरेखांचो अंत स्पष्ट करणें
  3. पाठाची चिकित्सा करणें
  4. विषयाची ओळख करून देणें आणि वाचकाची उत्सुकता जागवणें Correct answer.

Explanation

प्रस्तावना पाठाच्या विषयाची ओळख करून देते आणि वाचकाची उत्सुकता जागवते, म्हणून ती पुढील वाचनासाठी पाया घालते. निष्कर्ष, व्यक्तिरेखांचो अंत आणि चिकित्सा हीं पाठाच्या उत्तरार्धातील किंवा स्वतंत्र मूल्यमापनाचीं कामें आहेंत. त्यामुळें पहिलो पर्याय योग्य आहें.

Question 8Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'कथावस्तु' आणि 'विचार' यांत फरक करतांना कोणती गोष्ट लक्षांत ठेवावी?

  1. कथावस्तु घटनांची मालिका असते, विचार तिच्यामागील अर्थ असतो Correct answer.
  2. कथावस्तु केवळ संवादांतून उलगडते
  3. कथावस्तु आणि विचार हे नेहमी एकच असतात
  4. विचार केवळ शीर्षकातून कळतो

Explanation

कथावस्तु म्हणजे पाठांत घडणाऱ्या घटनांची मालिका, तर विचार म्हणजे त्या घटनांमागील अर्थ किंवा संदेश. दोन्हीं भिन्न पातळ्यांवर कार्य करतात, म्हणून त्यांना एकच मानणें चूक ठरेल. हा फरक ओळखणें पाठाच्या विश्लेषणासाठी आवश्यक आहें.

Question 9Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें एखाद्या व्यक्तिरेखेचें वर्णन अप्रत्यक्षपणें केलें आहें हें कशावरून ओळखावें?

  1. तिच्या स्वभावाचें थेट वर्णन लेखकानें केलें आहें
  2. लेखकानें तिचें नांव सर्वप्रथम लिहिलें आहें
  3. त्या व्यक्तिरेखेच्या कृती आणि बोलण्यावरून तिचें स्वरूप उलगडतें Correct answer.
  4. तिच्या जन्मतारखेचो उल्लेख केला आहें

Explanation

अप्रत्यक्ष वर्णनांत लेखक व्यक्तिरेखेचें स्वरूप थेट सांगत नाही, तर तिच्या कृती, बोलणें आणि इतरांशी असलेल्या संबंधांतून तें उलगडू देतो. वाचक स्वतः त्या व्यक्तिरेखेचा स्वभाव ओळखतो. म्हणून कृती आणि बोलणें हींच अप्रत्यक्ष वर्णनाचीं खुणा आहेंत.

Question 10Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

'सिंधी भाषेची मिठास' या विषयाशी संबंधित गद्य पाठांत लेखक सिंधी शब्दांच्या कोणत्या गुणावर भर देतो?

  1. शब्दांचो इंग्रजी उच्चार
  2. शब्दांतून व्यक्त होणारी मायाळू आणि आपुलकीची भावना Correct answer.
  3. शब्दांची केवळ व्याकरणीय रचना
  4. शब्दांची छपाईची शैली

Explanation

सिंधी भाषेची मिठास ही शब्दांच्या केवळ रचनेत नसून त्यांतून व्यक्त होणाऱ्या मायाळू, आपुलकीच्या आणि हृदयस्पर्शी भावनेत आहे. लेखक भाषेच्या भावनिक समृद्धीकडे वाचकाचें लक्ष वेधतो. उच्चार, व्याकरण किंवा छपाई हीं भाषेच्या या आत्मिक गुणाच्या तुलनेनें गौण आहेंत.

Question 11Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'प्रवासवर्णन' या प्रकारचें वैशिष्ट्य कोणतें?

  1. केवळ काल्पनिक पात्रांची कथा
  2. व्याकरणाच्या नियमांची यादी
  3. गणिती सूत्रांचें स्पष्टीकरण
  4. प्रवासांतल्या अनुभवांचें क्रमानें आणि जिवंतपणें केलेलें वर्णन Correct answer.

Explanation

प्रवासवर्णनांत लेखक आपल्या प्रवासांतलीं ठिकाणें, माणसें आणि अनुभव क्रमानें आणि जिवंतपणें मांडतो, जेणें वाचकाला तो प्रवास अनुभवल्यासारखा वाटतो. काल्पनिक कथा, व्याकरणाची यादी किंवा गणिती सूत्रें या प्रकाराशी जुळत नाहीत. म्हणून अनुभवांचें जिवंत वर्णन हेंच योग्य वैशिष्ट्य आहें.

Question 12Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'निबंध' आणि 'कथा' यांत मुख्य फरक कोणता?

  1. दोन्हींत फरक नसतो
  2. निबंधांत व्यक्तिरेखा नसतातच
  3. कथेंत लेखकाचें मत नसतें
  4. निबंध विचारांची मांडणी करतो, कथा घटनांची गुंफण करते Correct answer.

Explanation

निबंधाचें केंद्र विचारांची मांडणी आणि स्पष्टीकरण असतें, तर कथेचें केंद्र घटनांची गुंफण आणि त्यांतून पुढें सरकणारी कथा असते. कथेंतही लेखकाचें मत अप्रत्यक्षपणें व्यक्त होऊ शकतें आणि निबंधांतही व्यक्तिरेखा दिसू शकतात. म्हणून विचार विरुद्ध घटना हा मूलभूत फरक योग्य आहें.

Question 13Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकाची शैली 'व्यंग्यात्मक' आहें हें कशावरून ओळखावें?

  1. थेट न बोलता विरोधाभास आणि उपरोधातून अर्थ सुचवणें Correct answer.
  2. प्रत्येक वाक्यांत स्तुती करणें
  3. केवळ प्रश्न विचारणें
  4. केवळ आकडेवारी देणें

Explanation

व्यंग्यात्मक शैलीत लेखक थेट टीका न करता विरोधाभास, उपरोध आणि शब्दांच्या दुहेरी अर्थातून आपलो मुद्दा सुचवतो. वाचकाला पृष्ठभागावरील अर्थापलीकडे जाऊन खरा अर्थ शोधावा लागतो. केवळ स्तुती, आकडेवारी किंवा प्रश्न विचारणें हीं व्यंग्याचीं लक्षणें नव्हेत.

Question 14Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'पात्राचें परिवर्तन' दाखवण्याकरितां लेखक सामान्यतः कशाचो आधार घेतो?

  1. पाठाच्या शीर्षकाच्या बदलाचो
  2. पात्राच्या नांवाच्या बदलाचो
  3. पानांच्या संख्येच्या बदलाचो
  4. पाठाच्या सुरुवातीच्या आणि शेवटच्या वर्तनांतल्या फरकाचो Correct answer.

Explanation

पात्राचें परिवर्तन स्पष्ट करण्यासाठी लेखक कथेच्या सुरुवातीचें आणि शेवटचें वर्तन, विचार किंवा दृष्टिकोन यांतला फरक दाखवतो. या फरकातूनच पात्राची वाढ किंवा बदल वाचकाला जाणवतो. नांव, शीर्षक किंवा पानांची संख्या यांचा या परिवर्तनाशी संबंध नाही.

Question 15Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'सामाजिक संदेश' ओळखतांना विद्यार्थ्यानें कोणत्या पातळीवर विचार करावा?

  1. पाठाच्या छपाईच्या गुणवत्तेच्या पातळीवर
  2. पाठाच्या पानांच्या रंगाच्या पातळीवर
  3. पाठाच्या शीर्षकाच्या व्याकरणाच्या पातळीवर
  4. पाठांत दाखवलेल्या घटना समाजाच्या कोणत्या प्रथेशी जोडतात या पातळीवर Correct answer.

Explanation

सामाजिक संदेश ओळखण्यासाठी पाठांतल्या घटना आणि व्यक्तिरेखांचें वर्तन समाजाच्या प्रथा, रूढी किंवा समस्यांशी जोडावें लागतें. या जोडणीतूनच लेखकाचा संदेश स्पष्ट होतो. शीर्षकाचें व्याकरण, छपाईची गुणवत्ता किंवा पानांचो रंग यांचा सामाजिक संदेशाशी संबंध नाही.

Question 16Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाचो 'उद्देश' ठरवतांना लेखकानें वाचकाच्या मनांत कोणती प्रतिक्रिया निर्माण करावयाची असते हें कसें ठरवावें?

  1. पाठाच्या शीर्षकाच्या लांबीवरून
  2. पाठांत वापरलेल्या विरामचिन्हांच्या प्रकारावरून
  3. पाठाच्या मध्यवर्ती विचार आणि समारोपातून व्यक्त होणाऱ्या संदेशावरून Correct answer.
  4. पाठाच्या पहिल्या वाक्याच्या शब्दसंख्येवरून

Explanation

पाठाचो उद्देश हा मध्यवर्ती विचार आणि समारोपातून व्यक्त होणाऱ्या संदेशातून स्पष्ट होतो, कारण लेखक त्या दोन्हींतून वाचकाच्या मनांत विशिष्ट प्रतिक्रिया निर्माण करतो. शीर्षकाची लांबी, विरामचिन्हें किंवा पहिल्या वाक्याची शब्दसंख्या हीं उद्देश ठरवण्याचीं साधनें नव्हेत. म्हणून पहिलो पर्याय योग्य आहें.

Question 17Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'रूपक' आणि 'उपमा' यांत फरक ओळखतांना कोणती खूण निर्णायक ठरते?

  1. पाठाचो कालखंड
  2. वाक्याची लांबी
  3. 'सारखा' किंवा 'प्रमाणें' अशा तुलनावाचक शब्दाचो वापर Correct answer.
  4. पात्रांची संख्या

Explanation

उपमेंत दोन गोष्टींची तुलना 'सारखा', 'प्रमाणें' अशा तुलनावाचक शब्दांनी स्पष्ट केली जाते, तर रूपकांत तुलना न सांगताच एका गोष्टीचें रूप दुसऱ्यावर आरोपित केलें जातें. म्हणून तुलनावाचक शब्दाची उपस्थिती किंवा अनुपस्थिती हीच निर्णायक खूण ठरते. वाक्याची लांबी, पात्रसंख्या किंवा कालखंड यांशी याचो संबंध नाही.

Question 18Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें 'व्यक्तिवाचक' प्रसंग सामान्य सत्याकडे कसा नेतो?

  1. घटनेचो कालक्रम बदलून
  2. एका घटनेतून सर्वांना लागू होणारा सिद्धांत काढून Correct answer.
  3. पात्रांचीं नांवां बदलून
  4. केवळ त्या घटनेचें पुनरावर्तन करून

Explanation

गद्य पाठांत लेखक एखाद्या व्यक्तिवाचक घटनेचें वर्णन करून तिच्यांतून सर्वांना लागू होणारा सामान्य सिद्धांत किंवा जीवनमूल्य काढतो. या प्रक्रियेमुळें वैयक्तिक अनुभव सार्वत्रिक होतो. केवळ पुनरावर्तन, कालक्रम बदलणें किंवा नांवां बदलणें यांतून सामान्य सत्य उलगडत नाही.

Question 19Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाच्या 'शीर्षकाची योग्यता' तपासतांना कोणतो निकष सर्वात महत्त्वाचा ठरतो?

  1. शीर्षक पाठाच्या शेवटीं लिहिलें आहे का
  2. शीर्षकांत परदेशी शब्द आहेत का
  3. शीर्षक लांब आणि गुंतागुंतीचें आहे का
  4. शीर्षक पाठाच्या मध्यवर्ती विचाराचो सार व्यक्त करतें का Correct answer.

Explanation

शीर्षकाची योग्यता ही तें पाठाच्या मध्यवर्ती विचाराचो सार किती चांगल्या प्रकारें व्यक्त करतें यावर ठरते. चांगलें शीर्षक संक्षिप्त असूनही पाठाच्या आत्म्याला स्पर्श करतें. लांबी, परदेशी शब्द किंवा स्थान हे निकष योग्यतेच्या केंद्रस्थानी नसतात.

Question 20Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'आत्मचरित्रात्मक' आणि 'चरित्रात्मक' लेखनांत मूलभूत फरक कोणता?

  1. आत्मचरित्रांत लेखक स्वतःच्या अनुभवांचें कथन करतो, चरित्रांत दुसऱ्याचें Correct answer.
  2. चरित्रांत लेखकाचा स्वतःचो अनुभव असतो
  3. दोन्हींत फरक नसतो
  4. आत्मचरित्रांत काल्पनिक पात्रें असतातच

Explanation

आत्मचरित्रांत लेखक स्वतःच्या जीवनांतल्या अनुभवांचें कथन करतो, तर चरित्रांत तो दुसऱ्या व्यक्तीचें जीवन आणि कार्य मांडतो. या दोन्हींत केंद्रस्थानी कोणाचें जीवन आहे हा मूलभूत फरक आहें. म्हणून पहिलो पर्याय योग्य आहें.

Question 21Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'वातावरण निर्मिती' हें तंत्र लेखक कशाकरितां वापरतो?

  1. लेखकाची ओळख लपवण्याकरितां
  2. व्याकरणाचे नियम स्पष्ट करण्याकरितां
  3. पात्रांच्या मनःस्थितीशी जुळणारें भावविश्व उभें करण्याकरितां Correct answer.
  4. पाठाची शब्दसंख्या वाढवण्याकरितां

Explanation

वातावरण निर्मितीद्वारे लेखक स्थळ, हवामान, आवाज आणि रंग यांच्या तपशिलांतून पात्रांच्या मनःस्थितीशी जुळणारें भावविश्व उभें करतो. यामुळें वाचक कथेंत अधिक खोलवर गुंततो. शब्दसंख्या वाढवणें, व्याकरण शिकवणें किंवा लेखकाची ओळख लपवणें हीं या तंत्राचीं उद्दिष्टें नव्हेत.

Question 22Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'सिंधी लोकजीवनाचें चित्रण' करणाऱ्या पाठांत लेखक सामान्यतः कोणत्या घटकांवर भर देतो?

  1. केवळ परदेशी तंत्रज्ञान
  2. केवळ आर्थिक आकडेवारी
  3. केवळ राजकीय घडामोडी
  4. सण, रूढी, खाद्यसंस्कृती आणि परस्पर सहकार्य Correct answer.

Explanation

सिंधी लोकजीवनाचें चित्रण करणाऱ्या गद्य पाठांत लेखक सण, रूढी, खाद्यसंस्कृती आणि माणसांतलें परस्पर सहकार्य यांसारख्या दैनंदिन जीवनाच्या घटकांवर भर देतो. या घटकांतून समाजाची ओळख आणि संस्कृती जिवंत होते. राजकीय घडामोडी, आकडेवारी किंवा परदेशी तंत्रज्ञान हीं या चित्रणाचीं केंद्रें नव्हेत.

Question 23Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें एखाद्या सामाजिक रूढीवर केलेली टीका 'अप्रत्यक्ष' आहें असं कसें ठरवावें?

  1. लेखकानें रूढीचें थेट नांव घेऊन तिची निंदा केली आहें
  2. लेखकानें केवळ रूढीची व्याख्या दिली आहें
  3. लेखकानें रूढीचें समर्थन केलें आहें
  4. टीका थेट न करता व्यक्तिरेखेच्या अनुभवातून तिचें विसंगत रूप दाखवलें जातें Correct answer.

Explanation

अप्रत्यक्ष टीकेमध्ये लेखक रूढीची थेट निंदा न करता व्यक्तिरेखेच्या अनुभवांतून तिचें विसंगत किंवा हानिकारक रूप वाचकासमोर ठेवतो. वाचक स्वतः त्या रूढीची चूक ओळखतो. थेट नांव घेऊन निंदा करणें, केवळ व्याख्या देणें किंवा समर्थन करणें हीं अप्रत्यक्ष टीकेचीं लक्षणें नव्हेत.

Question 24Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाच्या 'नायक' आणि 'प्रतिनायक' यांत मूलभूत फरक ओळखतांना कोणती गोष्ट निर्णायक ठरते?

  1. पाठाच्या मूल्यदृष्टीनें कोणाचीं कृती समर्थनीय किंवा निंदनीय ठरते तें Correct answer.
  2. कोण जास्त बोलतो तें
  3. कोणाचें नांव पहिल्यांदा येतें तें
  4. कोणाचें वर्णन सर्वात लांब आहे तें

Explanation

नायक आणि प्रतिनायक यांचो फरक पाठाच्या मूल्यदृष्टीनें ठरतो, म्हणजे कोणाचीं कृती समर्थनीय आणि कोणाचीं निंदनीय मानलीं जातात यावरून. पहिल्यांदा नांव येणें, जास्त बोलणें किंवा वर्णनाची लांबी हीं बाह्य लक्षणें आहेंत आणि तीं नायकत्व ठरवत नाहीत. म्हणून पहिलो पर्याय योग्य आहें.

Question 25Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'अनेक दृष्टिकोनांतून घटना मांडणें' या तंत्राचो मुख्य परिणाम कोणता?

  1. पाठाचो विचार अस्पष्ट होऊन नाहीसा होतो
  2. एकाच घटनेचीं अनेक अर्थपूर्ण पैलू वाचकासमोर उलगडतात Correct answer.
  3. सर्व व्यक्तिरेखा एकसारख्या होतात
  4. कथेचो कालक्रम नेहमी नष्ट होतो

Explanation

अनेक दृष्टिकोनांतून घटना मांडल्यानें वाचकाला तिचे वेगवेगळे पैलू, कारणें आणि परिणाम समजतात, ज्यामुळें कथेची खोली वाढते. कालक्रम नष्ट होणें, व्यक्तिरेखा एकसारख्या होणें किंवा विचार नाहीसा होणें हे या तंत्राचे परिणाम नव्हेत. म्हणून पहिलो पर्याय योग्य आहें.

Question 26Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाचें 'सारांश' लिहितांना विद्यार्थ्यानें मुख्यतः कशाचो आधार घ्यावो?

  1. लेखकाच्या जीवनचरित्रांतल्या तपशिलांचो
  2. पाठांतल्या सहायक प्रसंगांचो क्रम
  3. पाठाच्या मध्यवर्ती विचाराचो आणि त्याक तेंगणाऱ्या घटनांचो Correct answer.
  4. पाठांत आयलेल्या कठीण शब्दांच्या यादीचो

Explanation

सारांश म्हणजे पाठाचो आत्मा थोडक्या शब्दांत मांडणें; म्हणून मध्यवर्ती विचार आणि ताक तेंगणाऱ्या घटना यांचोच समावेश करावो लागतो. सहायक तपशील वगळल्यानें सारांश सुटसुटीत रहातो आणि मूळ अर्थ टिकून रहातो.

Question 27Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत एखादी घटना 'प्रत्यक्ष संवादा'द्वारे मांडल्यानें वाचकाकडे कोणता परिणाम साधला जातो?

  1. पाठाची लांबी कमी होते
  2. लेखकाचें अंतर वाढतें
  3. पात्रांची भावना वाचकासमोर जिवंत होते Correct answer.
  4. घटनेचो काळ अस्पष्ट होतो

Explanation

संवादांत पात्र स्वतः बोलतें, म्हणून त्याची भावना, स्वभाव आणि हेतू वाचकासमोर थेट उभे राहतात. वर्णनाच्या तुलनेत संवाद वाचकाला घटनेच्या जवळ नेतो आणि नाट्यमयता वाढवतो.

Question 28Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

गद्य पाठांत लेखकानें वापरलेल्या 'दृष्टिकोन' (point of view) वरून पाठाची कोणती गोष्ट ठरते?

  1. पाठांतल्या शब्दांची संख्या
  2. पाठाचो प्रकाशन-वर्ष
  3. घटना वाचकापर्यंत पोहोचण्याची पद्धत Correct answer.
  4. पाठाची पृष्ठसंख्या

Explanation

दृष्टिकोन ठरवतो की घटना कोणाच्या नजरेनें सांगितली जाते आणि वाचकाला किती माहिती मिळते. त्यामुळेच तोच प्रसंग वेगळ्या दृष्टिकोनांतून वेगळा अनुभव देतो.

Question 29Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत 'प्रतीक' वापरल्याचें लक्षण कशावरून ओळखावें?

  1. प्रतीक फक्त पाठाच्या शेवटीं येतें
  2. वस्तूचा शब्दशः अर्थापलीकडे जाऊन सूचक अर्थ पाठभर टिकून राहतो Correct answer.
  3. शब्दाचो शब्दकोशातला अर्थच पाठांत पुरता असतो
  4. प्रतीक फक्त व्यक्तिरेखेच्या नांवांत असतें

Explanation

प्रतीकाची खूण म्हणजे त्याचा शब्दशः अर्थ आणि सूचित अर्थ अशी दोन पातळीं असतात आणि सूचित अर्थ पाठभर पुन्हा पुन्हा उजागरत राहतो. एखादी वस्तू केवळ एकदा उल्लेखिली गेली तर ती प्रतीक ठरत नाही.

Question 30Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाच्या एखाद्या परिच्छेदांत लेखकानें प्रश्न विचारून पुढील विचार मांडला, तर त्या तंत्राचें नांव काय?

  1. अनुवाद
  2. केवळ वर्णन
  3. संवाद-खंड
  4. अलंकारिक प्रश्न Correct answer.

Explanation

उत्तराची अपेक्षा न धरता विचार पुढे नेण्याकरितां विचारलेल्या प्रश्नाला अलंकारिक किंवा वक्तृत्वपूर्ण प्रश्न म्हणतात. असा प्रश्न वाचकाला विचारांत ओढतो आणि लेखकाचा मुद्दा अधोरेखित करतो.

Question 31Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें एखाद्या घटनेचें वर्णन करतांना 'काळ' पुढें-मागें का करतो?

  1. व्याकरण चुका टाळण्याकरितां
  2. वाचकाच्या मनांत कुतूहल टिकवण्याकरितां आणि कारण-परिणाम जोडण्याकरितां Correct answer.
  3. पाठाची लांबी वाढवण्याकरितां
  4. पात्रांची संख्या कमी करण्याकरितां

Explanation

काळाचें पुढें-मागें होणें (flashback) भूतकाळांतली कारणें उघड करतें आणि वाचकाला पुढें काय होणार याचें कुतूहल टिकवतें. यामुळे घटनांचा कारण-परिणाम-साखळी स्पष्ट होतो.

Question 32Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें पात्राच्या बोलीभाषेंतून केलेलें संभाषण पाठाला कोणतें वैशिष्ट्य देतें?

  1. घटनेची जागा अस्पष्ट होते
  2. पाठाचो विषय बदलतो
  3. पात्राचो प्रदेश, संस्कृती आणि सामाजिक स्तर उजागर होतो Correct answer.
  4. भाषा एकसारखी आणि निर्जीव होते

Explanation

बोलीभाषा ही पात्राची ओळख असते; तिच्यातून त्याचो प्रदेश, संस्कृती आणि सामाजिक पार्श्वभूमी स्पष्ट होते. त्यामुळेच सिंधी गद्य पाठांत बोलीचा वापर वास्तववाद वाढवतो.

Question 33Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें 'वर्णन' आणि 'कथन' यांची सांगड कशी साधतो?

  1. दोन्हींची सांगड नेहमी चुकीची ठरते
  2. फक्त वर्णन देतो आणि घटना सोडून देतो
  3. घटना पुढे नेतांना आवश्यक तेंथें दृश्य-वर्णन जोडतो Correct answer.
  4. फक्त कथन करतो आणि वर्णन टाळतो

Explanation

गद्य पाठांत कथन गती देतें आणि वर्णन दृश्य उभें करतें; योग्य लेखक कथनाच्या ओघांत आवश्यक तेंथेंच वर्णन जोडतो. यामुळे गती खंडित होत नाही आणि वाचकाला दृश्यही दिसतें.

Question 34Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाच्या एखाद्या उताऱ्यांत पात्राच्या मनांतल्या विचारांचें थेट वर्णन आलें, तर त्या तंत्राला काय म्हणतात?

  1. आत्मसंभाषण किंवा अंतर्मन-कथन Correct answer.
  2. पत्रलेखन
  3. बाह्य वर्णन
  4. टीकात्मक टिप्पणी

Explanation

पात्राच्या मनांत चाललेलें विचार जसें आहे तसें मांडण्याला आत्मसंभाषण किंवा अंतर्मन-कथन म्हणतात. यातून पात्राची मानसिक स्थिती वाचकाला थेट समजते.

Question 35Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें 'विरोधाभास' (paradox) वापरल्याचें लक्षण कोणतें?

  1. केवळ संख्यांची यादी
  2. पहिल्या दृष्टीक्षेपांत विसंगत वाटणारें पण खोल अर्थानें सत्य ठरणारें विधान Correct answer.
  3. फक्त प्रश्नांची मालिका
  4. साधें आणि सरळ वाक्य

Explanation

विरोधाभास म्हणजे वरपांगी विरोधी वाटणारें पण सखोल विचारांत सत्य असलेलें विधान. तो वाचकाला थांबवून विचार करायला लावतो आणि लेखकाचा गूढ अर्थ उलगडतो.

Question 36Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत एखाद्या पात्राच्या वेशभूषेचें किंवा घराचें तपशिलवार वर्णन लेखक का करतो?

  1. पृष्ठसंख्या भरण्याकरितां
  2. कथेचो शेवट लांबवण्याकरितां
  3. व्याकरण सुधारण्याकरितां
  4. पात्राची आर्थिक आणि सांस्कृतिक पार्श्वभूमी अप्रत्यक्षपणें दाखवण्याकरितां Correct answer.

Explanation

वेशभूषा आणि घर यांचें तपशिलवार वर्णन पात्राची आर्थिक स्थिती, राहणी आणि संस्कृती यांची साक्ष देतें. लेखक थेट सांगण्याऐवजी या तपशिलांतूनच वाचकाला अनुमान काढायला लावतो.

Question 37Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठाच्या शेवटीं लेखकानें एखादा खुला प्रश्न सोडला, तर त्याचा साहित्यिक हेतू काय असतो?

  1. पुढील प्रकरणाची जाहिरात करणें
  2. पाठ अपूर्ण असल्याचें सांगणें
  3. वाचकाला स्वतः विचार करायला प्रवृत्त करणें Correct answer.
  4. पात्रांची नांवें विसरवणें

Explanation

खुला शेवट वाचकाच्या हातांत अर्थ ठेवतो; तो वाचकाला स्वतःच्या अनुभवातून विचार करायला लावतो. असा शेवट संदेश ग्रहण करण्याची जबाबदारी वाचकावर सोपवतो.

Question 38Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें एकाच घटनेचें दोन पात्रांच्या नजरेनें वर्णन केलें, तर त्याचा मुख्य परिणाम काय?

  1. पाठाचो विषय बदलतो
  2. घटना एकाच अर्थानें ठरते
  3. पात्रांची संख्या कमी होते
  4. सत्य एकापेक्षा अधिक बाजूंनी दिसतें आणि वाचकाचें मूल्यमापन बहुपदरी होते Correct answer.

Explanation

एकच घटना वेगवेगळ्या दृष्टिकोनांतून दाखवल्यानें वाचकाला तिच्या अनेक बाजू दिसतात आणि एकच सत्य सर्वांकडे नसतें हें जाणवतें. हें तंत्र पात्रांची विश्वासार्हताही तपासतें.

Question 39Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें वापरलेलें 'विनोद' हें केवळ हसवण्यापुरतें नसून त्याचा सखोल हेतू काय असू शकतो?

  1. घटनेचो काळ बदलणें
  2. पात्रांची संख्या वाढवणें
  3. गंभीर विषय टाळणें
  4. सामाजिक दोषांवर सौम्य टीका करणें Correct answer.

Explanation

विनोदाच्या आड लेखक समाजातल्या चुका आणि रूढींवर टीका करतो; हसतां हसतां विचार करायला लावणें हें त्याचें साधन होतें. यामुळे टीका कठोर न होतां परिणामकारक होते.

Question 40Prose (Gadya) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi prose lessons

सिंधी गद्य पाठांत लेखकानें पात्राच्या नांवाचा वापर कथेच्या अर्थाशी जोडला, तर त्यावरून काय ठरतें?

  1. नांव हें लेखकाच्या हेतूचें सूचक साधन बनतें Correct answer.
  2. नांवामुळे व्याकरण बदलतें
  3. नांवामुळे पाठाची लांबी ठरते
  4. नांव केवळ ओळखपत्र आहे

Explanation

पात्राचें नांव त्याच्या स्वभावाशी किंवा कथेच्या विचाराशी जोडलें जातें तेंव्हा तें केवळ ओळख न राहतां अर्थ-सूचक बनतें. अशा नांवांवरून लेखकाचा हेतू आणि कथेचा रंग यांचा थांगपत्ता लागतो.

Question 41Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

‘سُر سامونڊي’ ۾ شاھ عبداللطيف ڀٽائي سمنڊ جي سفر کي ڪھڙي انساني حالت جو روپ ڏنو آھي؟

  1. وپارين جي مندي ۾ ڪاروبار جو
  2. بادشاھ جي درٻار ۾ حاضر ٿيڻ جو
  3. فصلن جي لاباريءَ ۽ خوشحاليءَ جو
  4. روح جي جدوجھد ۽ منزل ڏانھن اڻتڻ جو Correct answer.

Explanation

شاھ جي شاعريءَ ۾ سمنڊ جو سفر ظاهري طور واپاري سفر آھي، پر ان جو گہرو مطلب روح جي سفر آھي. ملاح ۽ جھازي خطرن کي منهن ڏئي منزل ڏانھن وڌندا آھن، جيئن سالڪ دنيا جي ورھين کي پار ڪري سچ جي ڳولا ڪندو آھي. ان ڪري سُر سامونڊي جي مرڪزي تشريح جدوجھد ۽ منزل جي اڻتڻ سان جڙيل آھي.

Question 42Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

شاھ جي بيت ‘سائين سير ڪري، پنڌ پنھنجي پار’ ۾ ‘پنڌ پنھنجي پار’ جو سڌو مطلب ڪھڙو آھي؟

  1. پنھنجي رستي تي پاڻ ھلڻ Correct answer.
  2. ٻين جي رستي تي ھلڻ
  3. پنڌ ڇڏي گھر وري وڃڻ
  4. پنھنجي منزل پاڻ طئي ڪرڻ

Explanation

لفظي معنيٰ ۾ ‘پنھنجي پار’ يعني پنھنجي پاسي ۽ پنھنجي رستي تي. بيت جو اشارو اھو آھي تہ انسان کي پنھنجو پنڌ پاڻ ڪرڻو پوندو، ڪو ٻيو ان جي جاءِ تي نٿو ھلي سگھي. ان ڪري مراد پاڻ ڪوشش ڪرڻ ۽ پنھنجي رستي تي اڳتي وڌڻ آھي.

Question 43Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

سندي شاعريءَ ۾ ‘ڏوھي’ لفظ عام طور ڪھڙي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آھي؟

  1. وڏو طوفان
  2. پرڻو يا شادي
  3. گہري رات
  4. پيارو سڄڻ Correct answer.

Explanation

ڏوھي سندي لوڪ شاعريءَ ۽ ڪافين ۾ محبوب يا سڄڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ پيارو خطاب آھي. شاعر ان لفظ سان پيار ۽ ويجھڙائيءَ جو احساس پيدا ڪندو آھي. ان ڪري ڪنھن بہ سِٽ ۾ ڏوھي جو ذڪر اڪثر محبوب سان جڙيل ھوندو آھي.

Question 44Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

ڪافيءَ جي صنف بابت ڪھڙو بيان درست آھي؟

  1. ڪافيءَ ۾ قافيو ڪڏھن بہ نٿو اچي
  2. ڪافي صرف نثر ۾ لکي ويندي آھي
  3. ڪافي صرف ٻارن جي گيتن لاءِ مخصوص آھي
  4. ڪافي ۾ اڪثر ھڪ ساڳئي قافيي واري سِٽ ورجاءَ ۾ ايندي آھي Correct answer.

Explanation

ڪافي سندي جي مقبول ڳائڻي صنف آھي، جنھن ۾ قافيو ۽ رديف نما ورجاءُ سُر ۽ تال کي جڙي رکندو آھي. شاعر ھڪ سِٽ يا ٽڪرو ورجائي مطلب تي زور ڏيندو آھي. اھا خصوصيت ڪافيءَ کي ٻين صنفن کان ڌار ڪري ٿي.

Question 45Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

سندي بيت جي بناوت بابت ڪھڙو بيان درست آھي؟

  1. بيت ۾ ڪو بہ مقرر وزن نٿو رکيو ويندو
  2. بيت ۾ چار برابر سِٽون ھونديون آھن
  3. بيت ۾ ٽي سِٽون ھونديون آھن ۽ وچولي سِٽ ننڍي ھوندي آھي Correct answer.
  4. بيت ۾ صرف ھڪ سِٽ ھوندي آھي

Explanation

سندي بيت جي سڃاڻپ اھا آھي تہ ان ۾ ٽي سِٽون ھونديون آھن ۽ وچولي سِٽ اڪثر ننڍي ھوندي آھي. پھرين ۽ ٽين سِٽ ۾ قافيو يا مضمون جڙيل ھوندو آھي. اھا بناوت بيت کي سندي شاعريءَ جي سڀ کان وڏي صنف بڻائي ٿي.

Question 46Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

ڪنھن ڪافيءَ جي پھرين سِٽ ۾ چيو ويو آھي تہ سڄڻ کان سواءِ سڀ سھڻو لڳي ٿو، پر دل اُھا ئي اڻتڻ واري آھي. ان سِٽ جو بنيادي جذبو ڪھڙو آھي؟

  1. سفر جي تياريءَ جو جوش
  2. وڇوڙي جي تڪليف ۾ بہ محبوب جي ياد جو تسلسل Correct answer.
  3. دولت جي حصول تي خوشي
  4. موسم جي تبديليءَ تي حيرت

Explanation

سِٽ ۾ ٻاھريون حسن موجود آھي، پر اندروني حالت سڄڻ جي کوٽ کي محسوس ڪري ٿي. اھو سندي شاعريءَ جو عام سوز آھي، جنھن ۾ وڇوڙو ۽ ياد گڏ ھلندا آھن. ان ڪري جذبو وڇوڙي ۾ بہ محبوب جي مستقل ياد آھي.

Question 47Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

شاھ جي شاعريءَ ۾ ‘ڪيچ’ ۽ ‘ڪيچي’ جو جوڙو ڪھڙي رشتي جي علامت آھي؟

  1. سالڪ ۽ سچي گرو جي Correct answer.
  2. مالڪ ۽ خدمتگار جي
  3. واپاري ۽ گاھڪ جي
  4. بادشاھ ۽ وزير جي

Explanation

ڪيچي يعني ڪيچ جو رھاڪو، ۽ ڪيچ شاھ جي شاعريءَ ۾ سچي منزل يا سچي گرو جي نشاني آھي. سالڪ ڪيچيءَ ڏانھن اڻتڻ سان روحاني رھنمائيءَ جي ڳولا ظاهر ڪندو آھي. ان ڪري جوڙو مرشد ۽ مريد جي رشتي سان جڙيل آھي.

Question 48Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

سندي شاعريءَ ۾ ‘سوز’ جي اصطلاح مان ڪھڙو احساس مراد ورتو ويندو آھي؟

  1. دل جي اندروني تڪليف ۽ سڙڻ Correct answer.
  2. ٻوليءَ جي گرامر جي درستگي
  3. ٻاھرين خوشيءَ جو اظھار
  4. جسماني طاقت ۽ توانائي

Explanation

سوز عربيءَ جي لفظ سان جڙيل آھي ۽ شاعريءَ ۾ دل جي سڙڻ ۽ اندروني ڏک لاءِ ورتو ويندو آھي. غزل ۽ ڪافيءَ ۾ سوز ئي شعر جي جذباتي گہرائيءَ جو سبب بڻجندو آھي. ان ڪري اھو ٻاھرين خوشيءَ جو نالو ناھي.

Question 49Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

ڪنھن بيت ۾ ملاح پنھنجي ٻيڙيءَ کي ‘ڪاٺي’ چئي پيار سان ڳالھائي ٿو. اھڙي استعمال کي ڪھڙو فنّي اصطلاح چئبو؟

  1. تشبيھ
  2. شخصيت بخشي يا انسانيت ڏيڻ Correct answer.
  3. تجريد
  4. تلميح

Explanation

جڏھن شاعر ڪنھن بي جان شيءِ کي ڳالھائڻ يا محسوس ڪرڻ واري حيثيت ڏئي، تہ ان کي شخصيت بخشي يا انسانيت ڏيڻ چئبو آھي. ٻيڙيءَ سان پيار ڀري ڳالھ ٻولھ ان جو واضح مثال آھي. ھن عمل سان بيت ۾ جذباتي ويجھڙائيءَ ۽ ساڃاھ پيدا ٿئي ٿي.

Question 50Poetry (Kavita) – comprehension and appreciation of prescribed Sindhi poems

ڪنھن ڪافيءَ ۾ ‘منھنجو منھنجو’ ورجاءَ سان اچي ٿو ۽ ھر دفعي پھرين کان وڌيڪ سوز پيدا ڪري ٿو. اھڙي ورجاءَ جو ڪھڙو اثر آھي؟

  1. مضمون کي ڌنڌلو ڪرڻ
  2. شعر کي نثر ۾ بدلائڻ
  3. قافيي کي ختم ڪرڻ
  4. جذبي کي تکو ڪرڻ ۽ يادگيريءَ ۾ رھڻ Correct answer.

Explanation

ورجاءُ يا تکرار سندي ڳائڻي شاعريءَ جو طاقتور ھٿيار آھي، جو ھڪ ئي جذبي کي بار بار نروار ڪري ٻڌندڙ جي دل تي نقش ڪري ٿو. ڪافيءَ ۾ اھو ورجاءُ سُر جي تال سان گڏ سوز وڌائيندو آھي. ان ڪري ان جو مقصد جذبي کي تکو ڪرڻ ۽ لفظ کي ياد رکڻ آھي.