I85PREP
⌘ K
Maharashtra SSC Gujarati L2/L3 (MSBSHSE) study materials
Maharashtra SSC Gujarati L2/L3 (MSBSHSE) study resources

Maharashtra SSC Gujarati L2/L3 (MSBSHSE) practice questions

One question at a time. Build your Maharashtra SSC Gujarati L2/L3 (MSBSHSE) understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

ગુજરાતી વ્યાકરણમાં 'સંધિ' શબ્દનો અર્થ શું છે?

  1. બે શબ્દો ભેગા થતાં થતા ફેરફાર Correct answer.
  2. વાક્યમાં વિરામ ચિહ્ન મૂકવું
  3. ક્રિયાપદનો કાળ બદલવો
  4. શબ્દનો લિંગ બદલવો

Explanation

સંધિ એટલે બે અથવા વધુ શબ્દો કે ધ્વનિઓ જોડાતા તેમના જોડાણ સ્થળે થતો ધ્વન્યાત્મક ફેરફાર. આ ફેરફારથી નવો જોડાયેલો શબ્દ બને છે, જેમ કે 'વિદ્યા' + 'આલય' = 'વિદ્યાલય'. લિંગ, કાળ કે વિરામ ચિહ્ન સંધિની વ્યાખ્યામાં આવતાં નથી.

Question 2Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'રામ' + 'અવતાર' જોડતાં સાચો સંધિ-રૂપ કયો બને છે?

  1. રામોવતાર
  2. રામાવતાર Correct answer.
  3. રામઅવતાર
  4. રામાવતારો

Explanation

'રામ' ના અંતે આવતો 'અ' કાર અને 'અવતાર' ના આરંભનો 'અ' કાર મળીને દીર્ઘ 'આ' કાર બને છે. આમ સ્વરસંધિ થતાં 'રામાવતાર' રૂપ સિદ્ધ થાય છે. વચ્ચે સ્વર અકબંધ રાખવો કે 'ઓ' કાર ઉમેરવો સંધિના નિયમ વિરુદ્ધ છે.

Question 3Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'સૂર્ય' શબ્દનું સાચું સમાનાર્થી જોડું કયું છે?

  1. રવિ, ભાસ્કર Correct answer.
  2. અગ્નિ, અનલ
  3. ચંદ્ર, શશી
  4. તારો, નક્ષત્ર

Explanation

'રવિ' અને 'ભાસ્કર' બંને ગુજરાતીમાં સૂર્ય માટે વપરાતા પર્યાયવાચી શબ્દો છે. આ જોડી અર્થમાં સૂર્ય સાથે સીધી મેળ ખાય છે, જ્યારે બાકીની જોડીઓ ભિન્ન ખગોળીય વસ્તુઓ દર્શાવે છે.

Question 4Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'અંધારું' શબ્દનો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ કયો છે?

  1. અજવાળું Correct answer.
  2. ધુમ્મસ
  3. કાળું
  4. ઝાંખું

Explanation

વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ એ મૂળ શબ્દનો વિરુદ્ધ અર્થ દર્શાવતો શબ્દ છે. 'અંધારું' નો વિરોધી ભાવ પ્રકાશનો છે, અને 'અજવાળું' તે પ્રકાશ દર્શાવે છે. બાકીના શબ્દો અંધકારની જ ભાવના દર્શાવે છે.

Question 5Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'છોકરાએ પુસ્તક વાંચ્યું' - આ વાક્યમાં કર્તા કયો છે?

  1. છોકરાએ Correct answer.
  2. આખું વાક્ય
  3. પુસ્તક
  4. વાંચ્યું

Explanation

કર્તા એ ક્રિયા કરનાર ઘટક છે, અને ગુજરાતીમાં તે સામાન્ય રીતે 'એ' પ્રત્યય સાથે આવે છે. અહીં વાંચવાની ક્રિયા છોકરાએ કરી છે, તેથી 'છોકરાએ' કર્તા છે. 'પુસ્તક' કર્મ છે અને 'વાંચ્યું' ક્રિયાપદ છે.

Question 6Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'મોટું' શબ્દની સ્ત્રીલિંગ ભાવવાચક અવસ્થા કઈ છે?

  1. મોટાઓ
  2. મોટો
  3. મોટું જ
  4. મોટી Correct answer.

Explanation

ગુજરાતીમાં વિશેષણ લિંગ અને વચન પ્રમાણે બદલાય છે. પુલ્લિંગ 'મોટો' અને નપુંસકલિંગ 'મોટું' ને બદલે સ્ત્રીલિંગમાં 'મોટી' રૂપ વપરાય છે. આથી સ્ત્રીલિંગ નામ સાથે 'મોટી' જોડાય.

Question 7Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

નીચેનામાંથી કયો શબ્દ 'કૃદંત' છે?

  1. વાંચનાર Correct answer.
  2. વાંચવું
  3. વાંચે
  4. વાંચ્યું

Explanation

કૃદંત એ ધાતુમાંથી બનેલો નામરૂપ શબ્દ છે, જે ક્રિયાપદ તરીકે નહીં પણ નામ તરીકે વપરાય. 'વાંચનાર' ધાતુમાંથી બનીને વ્યક્તિ દર્શાવે છે, તેથી તે કૃદંત છે. બાકીનાં રૂપો ક્રિયાપદનાં સીધાં રૂપો છે.

Question 8Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'આંખનું કાજળ ખાવું' કહેવતનો અર્થ શું છે?

  1. ખૂબ ચતુરાઈથી છેતરવું Correct answer.
  2. આંખમાં ધૂળ નાખવી
  3. માઠું લાગવું
  4. શરીરને શણગારવું

Explanation

આ કહેવત એવી વ્યક્તિ માટે વપરાય છે જે બીજાને ખૂબ ચાલાકીથી ભરમાવે. તેનો સીધો અર્થ આંખમાં કાજળ નાખવાનો નથી, પણ ડહાપણભરી છેતરપિંડીનો છે. કહેવતોમાં શબ્દોનો લાક્ષણિક અર્થ જ મુખ્ય ગણાય.

Question 9Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તે શાળાએ ગયો' - આ વાક્યમાં 'શાળાએ' નું વ્યાકરણિક કાર્ય શું છે?

  1. કર્મ Correct answer.
  2. કર્તા
  3. ક્રિયાપદ
  4. વિશેષણ

Explanation

ગુજરાતીમાં ગતિ દર્શાવતી અકર્મક ક્રિયાઓ સાથે ગંતવ્યસ્થાન 'એ' પ્રત્યય સાથે આવે છે. અહીં 'ગયો' ક્રિયાનું લક્ષ્ય સ્થળ શાળા છે, અને કર્તા 'તે' છે. તેથી 'શાળાએ' કર્મસ્થાનનું કાર્ય બજાવે છે.

Question 10Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'વિદ્યાર્થીએ પરીક્ષા આપી' - ક્રિયા કયા કાળમાં છે?

  1. સંભાવ્ય ભવિષ્યકાળ
  2. સામાન્ય ભૂતકાળ Correct answer.
  3. સામાન્ય વર્તમાનકાળ
  4. પૂર્ણ ભૂતકાળ

Explanation

'આપી' રૂપ સામાન્ય ભૂતકાળ દર્શાવે છે, જેમાં ક્રિયા પૂરી થઈ ગયાનો સાદો ભાવ રહે છે. પૂર્ણ ભૂતકાળમાં સહાયક ક્રિયા ઉમેરાય, જેમ કે 'આપી હતી'. તેથી અહીં સામાન્ય ભૂતકાળ યોગ્ય છે.

Question 11Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'મેઘ' શબ્દનો અર્થ શું છે?

  1. વાદળ Correct answer.
  2. મોર
  3. વરસાદ
  4. વીજળી

Explanation

'મેઘ' સંસ્કૃત મૂળનો શબ્દ છે, જેનો ગુજરાતી અર્થ 'વાદળ' થાય છે. વરસાદ માટે 'વૃષ્ટિ' કે 'મેઘધારા' જેવા શબ્દો આવે, પણ 'મેઘ' એ વાદળનો પર્યાય છે. કવિતામાં 'મેઘ' વાદળના ભાવમાં જ વપરાય છે.

Question 12Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'રાત્રિ' શબ્દનું વિરુદ્ધાર્થી જોડું કયું છે?

  1. અંધકાર
  2. દિવસ Correct answer.
  3. તારા
  4. સંધ્યા

Explanation

'રાત્રિ' સમયના અંધકારમય ભાગને દર્શાવે છે, અને તેનો સીધો વિરોધી ભાગ દિવસ છે. સંધ્યા એ રાત્રિ અને દિવસ વચ્ચેનો સંધિકાળ છે, તેથી તે સંપૂર્ણ વિરોધી નથી. અંધકાર અને તારા રાત્રિના જ લક્ષણો છે.

Question 13Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'જેને કોઈ ન હરાવી શકે' - આ ભાવ દર્શાવતો એક શબ્દ કયો છે?

  1. જિતેન્દ્રિય
  2. અજય
  3. અજિત
  4. અજેય Correct answer.

Explanation

'અજેય' નો અર્થ થાય છે જેને જીતી શકાય નહીં, એટલે કે અપરાજિત. 'અજિત' પણ સંસ્કૃતમાં વપરાય છે, પણ ગુજરાતીના પાઠ્યપુસ્તકીય પ્રયોગમાં 'અજેય' આ ભાવ માટે વધુ ચોક્કસ છે. 'અજય' અને 'જિતેન્દ્રિય' ભિન્ન ભાવ દર્શાવે છે.

Question 14Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'નદી વહે છે' - આ વાક્યમાં 'વહે છે' કયા પ્રકારનું ક્રિયાપદ છે?

  1. સકર્મક
  2. પ્રેરક
  3. સંયુક્ત
  4. અકર્મક Correct answer.

Explanation

અકર્મક ક્રિયાપદને કર્મની જરૂર પડતી નથી; કર્તા સાથે જ વાક્ય પૂર્ણ થાય છે. 'નદી વહે છે' માં વહેવાની ક્રિયાનું કોઈ કર્મ નથી, તેથી તે અકર્મક છે. સકર્મક ક્રિયાપદ માટે 'પુસ્તક વાંચે છે' જેવું કર્મ જોઈએ.

Question 15Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'આંબો' શબ્દનું બહુવચન કયું છે?

  1. આંબા Correct answer.
  2. આંબી
  3. આંબાઓ
  4. આંબો જ

Explanation

ગુજરાતીમાં પુલ્લિંગ નામોનું બહુવચન સામાન્ય રીતે અંતિમ 'ઓ' કારથી બને છે. 'આંબો' નું બહુવચન 'આંબા' થાય છે, જેમ કે 'બગીચામાં આંબા છે'. 'આંબાઓ' રૂપમાં વધારાનો પ્રત્યય ઉમેરાય છે, જે પ્રમાણિત નથી.

Question 16Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'દીપક' શબ્દનો સમાનાર્થી શબ્દ કયો છે?

  1. દીપ્તિ
  2. પ્રદીપ Correct answer.
  3. દીપિકા
  4. દીપન

Explanation

'પ્રદીપ' એ દીપકનો સીધો સમાનાર્થી છે, જે દીવાને દર્શાવે છે. 'દીપિકા' નામ પણ દીવી સાથે સંબંધિત છે, પણ તે સ્ત્રીલિંગ નામરૂપ છે. 'દીપ્તિ' એટલે ચમક, અને 'દીપન' એટલે પ્રજ્વલન, જે દીપકના પર્યાય નથી.

Question 17Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તે ઘરે આવ્યો, પણ બારણું બંધ હતું' - આ વાક્યમાં 'પણ' શબ્દ કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. પરિણામ
  2. વિરોધ Correct answer.
  3. કારણ
  4. શરત

Explanation

સંયોજક શબ્દો બે ઉપવાક્યો વચ્ચેનો સંબંધ સ્પષ્ટ કરે છે. 'પણ' એ વિરોધ દર્શાવતો સંયોજક છે, કારણ કે આવવાની અપેક્ષા અને બંધ બારણાની વાસ્તવિકતા વચ્ચે વિરોધ છે. કારણ માટે 'કારણ કે', પરિણામ માટે 'તેથી' વપરાય.

Question 18Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'માતા' શબ્દનું સંબોધન રૂપ કયું છે?

  1. હે માતા! Correct answer.
  2. માતાનું
  3. માતાને
  4. માતાએ

Explanation

સંબોધન રૂપ સંબોધિત વ્યક્તિને સીધું સંબોધવા માટે વપરાય છે અને સામાન્ય રીતે 'હે' સાથે આવે છે. 'હે માતા!' માં સંબોધનનો ભાવ સ્પષ્ટ છે. બાકીનાં રૂપો વિભક્તિ પ્રત્યય સાથેના સંબંધો દર્શાવે છે.

Question 19Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'ઝડપથી દોડનારો છોકરો જીતી ગયો' - 'ઝડપથી' કયો અવ્યય છે?

  1. શબ્દયોગી
  2. નામયોગી
  3. ઉદ્ગાર
  4. ક્રિયાવિશેષણ Correct answer.

Explanation

ક્રિયાવિશેષણ ક્રિયાપદની રીત, ગતિ કે સમય સ્પષ્ટ કરે છે. અહીં 'ઝડપથી' દોડવાની ક્રિયાની રીત બતાવે છે, તેથી તે ક્રિયાવિશેષણ છે. નામયોગી અવ્યય નામ સાથે સંબંધ જોડે, જેમ કે 'પ્રમાણે'.

Question 20Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'અગ્નિ' શબ્દનો સમાનાર્થી જોડો કયો છે?

  1. ગગન, આકાશ
  2. જલ, નીર
  3. અનલ, પાવક Correct answer.
  4. ધરા, ભૂમિ

Explanation

'અનલ' અને 'પાવક' બંને સંસ્કૃત મૂળના શબ્દો છે, જે ગુજરાતીમાં અગ્નિના પર્યાય તરીકે વપરાય છે. બાકીની જોડીઓ પાણી, આકાશ અને પૃથ્વી દર્શાવે છે, જે અગ્નિના સમાનાર્થી નથી.

Question 21Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તે ખૂબ જ ઝડપથી દોડ્યો અને પ્રથમ આવ્યો' - આ વાક્યમાં 'ખૂબ જ' કઈ શક્તિ વધારે છે?

  1. નામનું વચન
  2. ક્રિયાપદનો કાળ
  3. કર્તાનું લિંગ
  4. ક્રિયાવિશેષણની તીવ્રતા Correct answer.

Explanation

'ઝડપથી' એ ક્રિયાવિશેષણ છે, અને તેની પહેલાં આવતું 'ખૂબ જ' તેની તીવ્રતા વધારે છે. આવા વર્ધક શબ્દો ક્રિયાવિશેષણની અસરને પ્રબળ બનાવે છે, પણ કાળ, લિંગ કે વચન બદલતા નથી.

Question 22Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'જળ' + 'આશય' જોડતાં સાચું સંધિ-રૂપ કયું છે?

  1. જળાશય Correct answer.
  2. જળોશય
  3. જળઆશય
  4. જળાશયો

Explanation

'જળ' ના અંતે રહેલો 'અ' કાર અને 'આશય' ના આરંભનો 'આ' કાર મળીને દીર્ઘ 'આ' કાર બને છે. આ સ્વરસંધિથી 'જળાશય' રૂપ બને છે, જેનો અર્થ જળનું સ્થાન એટલે તળાવ થાય. વચ્ચે સ્વર છૂટા રાખવાથી સંધિ થતી નથી.

Question 23Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'વિદ્યાર્થી' શબ્દની સંધિ છોડતાં કયા બે શબ્દો મળે છે?

  1. વિદ્યા + આર્થી
  2. વિદ્યા + અર્થી Correct answer.
  3. વિદ્ + યાર્થી
  4. વિદ્યા + અર્થ

Explanation

સંધિ છોડતી વખતે જોડાયેલા શબ્દોને તેમના મૂળ રૂપમાં અલગ કરવા પડે છે. 'વિદ્યાર્થી' માં 'વિદ્યા' નો અંતિમ આ કાર અને 'અર્થી' નો આરંભિક અ કાર મળીને આ કાર બન્યો છે. તેથી મૂળ રૂપ 'વિદ્યા + અર્થી' છે.

Question 24Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'અકારાદિ સંધિ' માં કયો સ્વર સંધિમાં જોડાય છે તે ઓળખો: 'ગજ' + 'આનન'

  1. ગજોનન
  2. ગજાનન Correct answer.
  3. ગજઆનન
  4. ગજાનનો

Explanation

'ગજ' નો અંતિમ અ કાર અને 'આનન' નો આરંભિક આ કાર મળીને દીર્ઘ આ કાર બને છે, તેથી 'ગજાનન' રૂપ સિદ્ધ થાય. આ સ્વરસંધિનું સામાન્ય નિયમ છે, જેમાં સમાન કે ભિન્ન સ્વરો મળીને દીર્ઘ સ્વર બને છે.

Question 25Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તેનું મન દરિયા જેવું ઊંડું છે' - આ વાક્યમાં કયો અલંકાર છે?

  1. ઉત્પ્રેક્ષા
  2. ઉપમા Correct answer.
  3. રૂપક
  4. શ્લેષ

Explanation

ઉપમા અલંકારમાં એક વસ્તુને બીજી વસ્તુ સાથે 'જેવું', 'સમું' કે 'જેમ' જેવા ઉપમાવાચક શબ્દથી સરખાવાય છે. અહીં મનને દરિયા સાથે 'જેવું' દ્વારા સરખાવ્યું છે, તેથી ઉપમા છે. રૂપકમાં સરખામણી શબ્દ વગર આરોપ થાય.

Question 26Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

ગુજરાતીમાં 'ઋ' સ્વરનો ઉચ્ચાર કયા સ્વરના સંયોજનથી થાય છે?

  1. 'ઇ' અને 'ન' મળીને થતો સંયુક્ત ઉચ્ચાર
  2. 'અ' અને 'ર' મળીને થતો સંયુક્ત ઉચ્ચાર Correct answer.
  3. 'ઓ' અને 'મ' મળીને થતો સંયુક્ત ઉચ્ચાર
  4. 'એ' અને 'લ' મળીને થતો સંયુક્ત ઉચ્ચાર

Explanation

ગુજરાતી ધ્વનિવિજ્ઞાનમાં 'ઋ' એ અર્ધસ્વર 'ર' સાથે સંકળાયેલો સ્વર છે, જે 'અ' અને 'ર'ના સંયોજન જેવો ઉચ્ચાર ધરાવે છે. દા.ત. 'કૃપા', 'મૃગ' જેવા શબ્દોમાં આ ધ્વનિ સંભળાય છે.

Question 27Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'શાળા' શબ્દનું સાચું સંધિ-વિચ્છેદ રૂપ કયું છે?

  1. શાળા + ા
  2. શા + ળા Correct answer.
  3. શાળ + આ
  4. શ + ાળા

Explanation

સંધિ-વિચ્છેદ એટલે જોડાયેલા શબ્દને ફરી છૂટા ભાગમાં વહેંચવો. 'શાળા'માં 'શા' અને 'ળા' એમ બે ધ્વનિ-ઘટક છૂટા પાડી શકાય છે, તેથી આ વિચ્છેદ યોગ્ય છે.

Question 28Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'વિદ્યાર્થી' શબ્દમાં કયો પ્રત્યય જોડાયેલો છે?

  1. યા
  2. ઈ Correct answer.
  3. દ્યા
  4. આર્થી

Explanation

'વિદ્યાર્થી' શબ્દ 'વિદ્યા' ધાતુ-આધાર સાથે 'ઈ' પ્રત્યય જોડાવાથી બને છે, જે 'અભ્યાસ કરનાર' એવો ભાવ દર્શાવે છે. આ પ્રકારના પ્રત્યયથી કર્તૃવાચક સંજ્ઞા બને છે.

Question 29Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'જળ' + 'જ' જોડતાં સાચું સંધિ-રૂપ કયું બને છે?

  1. જળજજ
  2. જળજ્જ
  3. જળજ Correct answer.
  4. જળજ્ય

Explanation

'જળ'ના અંતે વ્યંજન 'ળ' અને પછી 'જ' આવતાં વ્યંજન સંધિમાં સામાન્ય રીતે સીધું જોડાણ થાય છે, તેથી 'જળજ' રૂપ બને છે. અહીં સ્વર સંધિની જેમ દ્વિત્વ કે ય-આગમની જરૂર પડતી નથી.

Question 30Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'રાજા' શબ્દનું તૃતીયા વિભક્તિ એકવચન રૂપ કયું છે?

  1. રાજાથી
  2. રાજાનું
  3. રાજાને
  4. રાજાએ Correct answer.

Explanation

ગુજરાતીમાં તૃતીયા વિભક્તિ કર્તા કે સાધનનો ભાવ દર્શાવે છે અને તેનું પ્રત્યય 'એ' છે. તેથી 'રાજા'નું તૃતીયા એકવચન રૂપ 'રાજાએ' થાય છે.

Question 31Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'સૂર્ય' શબ્દનો સમાનાર્થી જોડ કયો છે?

  1. તારો
  2. રવિ Correct answer.
  3. શશી
  4. મેઘ

Explanation

'રવિ' એ સંસ્કૃત મૂળનો શબ્દ છે અને ગુજરાતીમાં 'સૂર્ય' માટે સમાનાર્થી તરીકે વપરાય છે. 'દિનકર', 'ભાસ્કર' જેવા શબ્દો પણ આ જ અર્થ ધરાવે છે.

Question 32Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'અંધારું' શબ્દનું વિરુદ્ધાર્થી જોડું કયું છે?

  1. ઘેરું
  2. અજવાળું Correct answer.
  3. ઝાંખું
  4. કાળું

Explanation

વિરુદ્ધાર્થી શબ્દો સામસામેનો ભાવ દર્શાવે છે. 'અંધારું' પ્રકાશના અભાવનું સૂચક છે, તેથી તેનું વિરુદ્ધ 'અજવાળું' થાય છે.

Question 33Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'જેની ઉપમા ન હોય' એ ભાવ દર્શાવતો એક શબ્દ કયો છે?

  1. અનાથ
  2. અખંડ
  3. અજ્ઞાત
  4. અનુપમ Correct answer.

Explanation

'ઉપમા' એટલે સરખામણી; 'ન' ઉપસર્ગ જોડાતાં 'ઉપમા વિનાનું' એટલે 'અનુપમ' બને છે. આ શબ્દ કોઈની સાથે સરખાવી ન શકાય તેવા ભાવને વ્યક્ત કરે છે.

Question 34Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'માતા દ્વારા બાળકને વાર્તા કહેવાઈ' - આ વાક્યમાં ક્રિયાપદનો પ્રકાર કયો છે?

  1. ભાવે પ્રયોગનું ક્રિયાપદ
  2. સકર્મક ફરજિયાત ક્રિયાપદ
  3. કર્મણિ પ્રયોગનું ક્રિયાપદ Correct answer.
  4. કર્તરિ પ્રયોગનું ક્રિયાપદ

Explanation

જ્યારે કર્તા 'દ્વારા' પ્રત્યય સાથે આવે અને ક્રિયા કર્મ પ્રમાણે વાપરવામાં આવે, ત્યારે તે કર્મણિ પ્રયોગ કહેવાય. અહીં ક્રિયા 'કહેવાઈ' કર્મ 'વાર્તા'ને અનુસરે છે.

Question 35Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તેણે પુસ્તક વાંચ્યું' - આ વાક્યમાં ક્રિયાપદ કયા વચનમાં છે?

  1. બહુવચન
  2. એકવચન Correct answer.
  3. વચનરહિત
  4. દ્વિવચન

Explanation

ગુજરાતીમાં ક્રિયાપદ કર્મ કે કર્તાના વચન સાથે સંવાદ સાધે છે. અહીં કર્મ 'પુસ્તક' એકવચન છે, તેથી ક્રિયા 'વાંચ્યું' પણ એકવચન રહે છે.

Question 36Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'ધીમે ધીમે વરસાદ પડ્યો' - આ વાક્યમાં 'ધીમે ધીમે' કયો અવ્યય છે?

  1. પરિમાણવાચક ક્રિયાવિશેષણ
  2. કાળવાચક ક્રિયાવિશેષણ
  3. સ્થળવાચક ક્રિયાવિશેષણ
  4. રીતિવાચક ક્રિયાવિશેષણ Correct answer.

Explanation

ક્રિયા કેવી રીતે થઈ તે દર્શાવતું અવ્યય રીતિવાચક ક્રિયાવિશેષણ કહેવાય. 'ધીમે ધીમે' વરસાદ પડવાની રીત બતાવે છે, તેથી તે રીતિવાચક છે.

Question 37Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'વિદ્યાર્થી પરિશ્રમ કરે છે, તેથી તે પાસ થાય છે' - આ વાક્યમાં 'તેથી' કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. કારણ-પરિણામ Correct answer.
  2. વિરોધ
  3. સમય
  4. શરત

Explanation

'તેથી' સંયોજક પહેલા વાક્યના કારણ પછી પરિણામ રજૂ કરે છે. અહીં પરિશ્રમ કરવો એ કારણ છે અને પાસ થવું એ પરિણામ છે.

Question 38Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'આ કવિતા મધુર છે' - આ વાક્યમાં 'મધુર' શબ્દ કયું વિશેષણ છે?

  1. ગુણવાચક વિશેષણ Correct answer.
  2. સ્થાનવાચક વિશેષણ
  3. સંખ્યાવાચક વિશેષણ
  4. પ્રશ્નાર્થ વિશેષણ

Explanation

ગુણવાચક વિશેષણ નામના ગુણ, સ્વભાવ કે લક્ષણનું વર્ણન કરે છે. 'મધુર' કવિતાનો ગુણ બતાવે છે, તેથી તે ગુણવાચક છે.

Question 39Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તેની વાણીમાં મધ ભરેલું છે' - આ વાક્યમાં કયો અલંકાર છે?

  1. અતિશયોક્તિ અલંકાર
  2. ઉપમા અલંકાર
  3. રૂપક અલંકાર Correct answer.
  4. ઉત્પ્રેક્ષા અલંકાર

Explanation

રૂપકમાં ઉપમેયને ઉપમાન સાથે એકરૂપ કરીને કહેવાય છે, જેમાં 'જેવું' કે 'સમું' જેવા ઉપમાવાચક શબ્દ હોતા નથી. અહીં વાણીમાં મધ હોવાનું સીધું આરોપાયું છે, તેથી તે રૂપક છે.

Question 40Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'દીપક' શબ્દનું સ્ત્રીલિંગ રૂપ કયું છે?

  1. દીપિકા એ સ્ત્રીલિંગ નથી
  2. દીપકી
  3. દીપકા
  4. દીપિકા Correct answer.

Explanation

સંસ્કૃત મૂળના કેટલાક પુલ્લિંગ શબ્દોનું સ્ત્રીલિંગ 'ઇકા' પ્રત્યયથી બને છે. 'દીપક'નું સ્ત્રીલિંગ રૂપ 'દીપિકા' થાય છે, જેનો અર્થ પણ દીવો જ થાય છે.

Question 41Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'રમેશ શાળાએ ગયો' - આ વાક્યમાં 'શાળાએ' કઈ વિભક્તિનું રૂપ છે?

  1. ચતુર્થી વિભક્તિ
  2. તૃતીયા વિભક્તિ
  3. સપ્તમી વિભક્તિ Correct answer.
  4. ષષ્ઠી વિભક્તિ

Explanation

સપ્તમી વિભક્તિ સ્થળ કે વિષયનો ભાવ દર્શાવે છે અને ગુજરાતીમાં તેનો પ્રત્યય 'એ' હોઈ શકે. અહીં 'શાળાએ' ગયા તે સ્થળ દર્શાવે છે, તેથી તે સપ્તમી છે.

Question 42Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'હું દરરોજ સવારે વ્યાયામ કરું છું' - આ વાક્યમાં ક્રિયા કયા કાળમાં છે?

  1. ભવિષ્યકાળ
  2. વર્તમાનકાળ Correct answer.
  3. ભૂતકાળ
  4. પૂર્ણ ભૂતકાળ

Explanation

'કરું છું' એ વર્તમાનકાળનું ચાલુ રૂપ છે, જે હાલમાં નિયમિત થતી ક્રિયા દર્શાવે છે. 'દરરોજ' શબ્દ પણ આ પુનરાવર્તિત વર્તમાન ભાવને સમર્થન આપે છે.

Question 43Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'સદા' શબ્દનો અર્થ કયો છે?

  1. હંમેશાં Correct answer.
  2. આજે
  3. ધીમે
  4. ક્યારેક

Explanation

'સદા' એ સંસ્કૃત મૂળનો અવ્યય છે, જેનો અર્થ 'હંમેશાં' કે 'સતત' થાય છે. કાવ્ય અને ગદ્યમાં આ શબ્દ સમયની સતતતા દર્શાવવા વપરાય છે.

Question 44Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'છોકરાઓ મેદાનમાં રમે છે' - આ વાક્યમાં કર્તા કયો છે?

  1. રમે છે
  2. છોકરાઓ Correct answer.
  3. મેદાનમાં
  4. છે

Explanation

વાક્યમાં જે વ્યક્તિ કે વસ્તુ ક્રિયા કરે તેને કર્તા કહેવાય. અહીં રમવાની ક્રિયા 'છોકરાઓ' કરે છે, તેથી તે કર્તા છે.

Question 45Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'જળ' + 'ઓઘ' જોડતાં સાચું સંધિ-રૂપ કયું છે?

  1. જળૌઘ
  2. જળોઘ
  3. જલોઘ
  4. જલૌઘ Correct answer.

Explanation

અહીં 'જળ'ના અંતિમ 'અ' સાથે 'ઓઘ'નો 'ઓ' મળે છે; 'અ' અને 'ઓ'ના ગુણ સંધિથી 'ઔ' બને છે. વચ્ચેનો 'ળ' વ્યંજન 'લ'માં પરિવર્તિત થઈને 'જલૌઘ' રૂપ સિદ્ધ થાય છે.

Question 46Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'અ' ઉપસર્ગ જોડાવાથી 'જય' શબ્દનો અર્થ કયો બને છે?

  1. જે યુદ્ધમાંથી ભાગે
  2. જે હંમેશાં જીતે
  3. જે પરાજિત થાય
  4. જેને હરાવી શકાય નહીં Correct answer.

Explanation

સંસ્કૃતમાં 'અ' ઉપસર્ગ અભાવ કે નિષેધનો ભાવ દર્શાવે છે. 'જય' સાથે જોડાતાં 'અજય' એટલે જેને જીતી શકાય નહીં તેવો, અર્થાત્ અપરાજિત.

Question 47Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'માતા' શબ્દનું સંબોધન બહુવચન રૂપ કયું છે?

  1. માતાથી
  2. માતાને
  3. હે માતા
  4. હે માતાઓ Correct answer.

Explanation

સંબોધન રૂપમાં 'હે' જેવા સંબોધન શબ્દ સાથે નામ આવે છે. 'માતા'નું બહુવચન 'માતાઓ' થાય છે, તેથી સંબોધન બહુવચન 'હે માતાઓ' બને છે.

Question 48Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'તે ઘેર ગયો અને પિતાને મળ્યો' - આ વાક્યમાં 'અને' કયો સંબંધ દર્શાવે છે?

  1. કારણ-પરિણામ સંબંધ
  2. સમાંધિકાર સંબંધ Correct answer.
  3. શરતી સંબંધ
  4. વિરોધ સંબંધ

Explanation

'અને' સંયોજક બે સમાંન ક્રિયાઓ કે વાક્યાંશોને જોડે છે, જેમાં એક પછી એક બનેલી ઘટનાઓ સમાંતર રજૂ થાય. અહીં ઘેર જવું અને પિતાને મળવું એ બે સમાંન ક્રિયાઓ છે.

Question 49Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'આંબાનાં પાન લીલાં છે' - આ વાક્યમાં 'લીલાં' વિશેષણ કોના ગુણનું વર્ણન કરે છે?

  1. આંબાનાં
  2. છે
  3. વાક્યના કર્તાનાં
  4. પાન Correct answer.

Explanation

વિશેષણ પોતાના નામ-વિશેષ્યના ગુણનું વર્ણન કરે છે. અહીં 'લીલાં' રંગનો ગુણ 'પાન' માટે દર્શાવે છે, તેથી તેનું વિશેષ્ય 'પાન' છે.

Question 50Gujarati language paper (Second/Third Language) - content domains not enumerated in source

'નદી કિનારે વૃક્ષો ઊભાં છે' - આ વાક્યમાં ક્રિયાપદ કયા પુરુષમાં છે?

  1. તૃતીય પુરુષ Correct answer.
  2. પુરુષરહિત
  3. પ્રથમ પુરુષ
  4. દ્વિતીય પુરુષ

Explanation

ગુજરાતીમાં તૃતીય પુરુષ સંબોધિત વ્યક્તિ સિવાયની વ્યક્તિ કે વસ્તુ દર્શાવે છે. અહીં 'વૃક્ષો' તૃતીય પુરુષનું બહુવચન કર્તા છે, તેથી ક્રિયા પણ તેને અનુસરે છે.