Grammar application: sandhi, samas, idioms and word substitution
Grammar application: sandhi, samas, idioms and word substitution
This domain tests the descriptive grammar questions that recur in the paper: joining and splitting words (સંધિ), classifying compounds (સમાસ), explaining idioms (રૂઢિપ્રયોગ), one-word substitutions (શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ), and synonyms and opposites (સમાનાર્થી, વિરુદ્ધાર્થી).
Sandhi
સ્વરસંધિ joins two vowels: વિદ્યા + આલય = વિદ્યાલય. વ્યંજનસંધિ involves a consonant: સત્ + જન = સજ્જન. Always state the two original words when the question asks you to split (સંધિ છોડો).
Samas
- કર્મધારય: adjective plus noun, મહાન આત્મા → મહાત્મા.
- તત્પુરુષ: second element dominates, રાજાનો પુત્ર → રાજપુત્ર.
- દ્વંદ્વ: both members joined by અને, રામ અને લક્ષ્મણ → રામલક્ષ્મણ.
- બહુવ્રીહિ: the compound names someone else, લાંબું ઉદર જેનું તે → લંબોદર.
- અવ્યયીભાવ: first element is indeclinable, શક્તિ પ્રમાણે → યથાશક્તિ.
Worked example
Split લંબોદર and name the samas. Expand it as લાંબું ઉદર જેનું તે; the compound does not mean the belly but the person who has it, so it is બહુવ્રીહિ. If the answer had been merely લાંબું ઉદર, it would be કર્મધારય - the test is whether the compound points to an outside referent.
Idioms and substitutions
Idioms carry meaning beyond their words: આંખમાં ધૂળ નાખવી means to deceive, આંખનો તારો means a very dear person, નાકમાં દમ આવવો means to be exasperated. One-word answers include જેને હરાવી શકાય નહીં તે → અજેય, દરરોજ થતું → દૈનિક, થોડું બોલનારો → મિતભાષી.
Traps that cost marks
- Explaining an idiom literally instead of giving its accepted sense.
- Splitting a sandhi into the wrong pair of words.
- Calling every compound કર્મધારય without testing the referent.
- Giving a one-word substitution that is a phrase rather than a single word.