Maharashtra SSC Kannada L2/L3 (MSBSHSE) cheat sheet

ಗದ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು: ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಪ್ರವಾಸಕಥನ, ಪತ್ರ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯ, ವರದಿ.

ಕಥೆಯ ಐದು ಅಂಗಗಳು: ವಸ್ತು, ಪಾತ್ರ, ಸಂದರ್ಭ (ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲ), ಸಂಘರ್ಷ, ಪರಿಹಾರ.

ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ = ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ತಾನೇ ಬರೆಯುವುದು, ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ('ನಾನು'); ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ = ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ, ತೃತೀಯ ಪುರುಷ.

ಪ್ರವಾಸಕಥನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ, ಜನಜೀವನ, ಆಹಾರ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ವರ್ಣನೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಭಾವಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಬಂಧ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪ್ರಬಂಧ ತಾರ್ಕಿಕ.

ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಪಾತ್ರ ಸ್ವಗತ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಪಾತ್ರದ ಗುಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಪಾತ್ರದ ಮಾತು, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ - ಈ ಮೂರನ್ನು ಆಧಾರ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಂಘರ್ಷದ ಬಗೆಗಳು: ಮನುಷ್ಯ–ಮನುಷ್ಯ, ಮನುಷ್ಯ–ಸಮಾಜ, ಮನುಷ್ಯ–ಪ್ರಕೃತಿ, ಮನುಷ್ಯ–ಸ್ವಸ್ವರೂಪ (ಒಳಸಂಘರ್ಷ).

ಗದ್ಯಪಾಠದ ಉತ್ತರದ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇರ ಉತ್ತರ ಇರಬೇಕು; ನಂತರ ಘಟನೆಯ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಕಾವ್ಯದ ಅಂಗಗಳು: ವಸ್ತು, ರಸ, ಭಾವ, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ.

ನವರಸ: ಶೃಂಗಾರ, ಹಾಸ್ಯ, ಕರುಣ, ರೌದ್ರ, ವೀರ, ಭಯಾನಕ, ಬೀಭತ್ಸ, ಅದ್ಭುತ, ಶಾಂತ.

ಉಪಮೆ = ಉಪಮಾವಾಚಕದಿಂದ ('ಹಾಗೆ', 'ಥಳ') ಹೋಲಿಕೆ; ರೂಪಕ = ಉಪಮಾವಾಚಕವಿಲ್ಲದೆ ನೇರ ಆರೋಪ.

ಅನುಪ್ರಾಸ = ಅಕ್ಷರ ಪುನರಾವರ್ತನೆ; ಯಮಕ = ಪದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ; ಶ್ಲೇಷ = ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ.

ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ = ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ವರ್ಣನೆ; ಸ್ವಭಾವೋಕ್ತಿ = ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು.

ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಗೆ: ವೃತ್ತ (ಗಣ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಆಧಾರಿತ), ಮಾತ್ರಾಛಂದಸ್ಸು (ಕಂದ, ಷಟ್ಪದಿ, ತ್ರಿಪದಿ, ರಗಳೆ), ಸ್ವತಂತ್ರ ಗೀತರೂಪ.

ಕಂದ: ನಾಲ್ಕು ಪಾದ; ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪಾದಕ್ಕೆ 27 ಮಾತ್ರೆ, ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದಕ್ಕೆ 20 ಮಾತ್ರೆ.

ಷಟ್ಪದಿ = ಆರು ಪಾದ; ತ್ರಿಪದಿ = ಮೂರು ಪಾದ; ದ್ವಿಪದಿ = ಎರಡು ಪಾದ.

ಭಾವಾರ್ಥ ಬರೆಯುವಾಗ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಂದರ್ಭಾನುಗುಣ ಅರ್ಥ ಕೊಡಬೇಕು; ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ರಸ ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಮೂಲ ಭಾವ ಬದಲಾಗಬಾರದು.

ಸಂಧಿ = ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆ; ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳು: ಸ್ವರಸಂಧಿ, ವ್ಯಂಜನಸಂಧಿ, ವಿಸರ್ಗಸಂಧಿ.

ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿ ತ್ರಿವಿಧ: ಲೋಪಸಂಧಿ (ಅಕ್ಷರ ಲೋಪ), ಆಗಮಸಂಧಿ (ಹೊಸ ಅಕ್ಷರ ಸೇರುವುದು), ಆದೇಶಸಂಧಿ (ಅಕ್ಷರ ಬದಲಾವಣೆ).

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳು: ಸವರ್ಣದೀರ್ಘ, ಗುಣ, ವೃದ್ಧಿ, ಯಣ್, ಅಯಾದಿ.

ಸಮಾಸಗಳು: ತತ್ಪುರುಷ, ಕರ್ಮಧಾರಯ, ದ್ವಂದ್ವ, ದ್ವಿಗು, ಬಹುವ್ರೀಹಿ, ಅವ್ಯಯೀಭಾವ.

ಬಹುವ್ರೀಹಿಯಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ; ಉದಾ. ಕಮಲಾಕ್ಷಿ = ಕಮಲದಂಥ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವಳು.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳು: ಪ್ರಥಮಾ, ದ್ವಿತೀಯಾ, ತೃತೀಯಾ, ಚತುರ್ಥೀ, ಪಂಚಮೀ, ಷಷ್ಠೀ, ಸಪ್ತಮೀ, ಸಂಬೋಧನಾ ಪ್ರಥಮಾ.

ಲಿಂಗ ಮೂರು (ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ, ನಪುಂಸಕ), ವಚನ ಎರಡು (ಏಕ, ಬಹು), ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಕಾಲ ಮೂರು (ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯತ್).

ಪ್ರತ್ಯಯ: ಕೃತ್ ಧಾತುವಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ (ಓದು + ಉವ = ಓದುವ); ತದ್ಧಿತ ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ (ಹಳ್ಳಿ + ಇಗ = ಹಳ್ಳಿಗ).

ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು: ಸಾಮಾನ್ಯ, ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ, ವಿಧ್ಯರ್ಥಕ, ನಿಷೇಧಾರ್ಥಕ, ಆಶ್ಚರ್ಯಾರ್ಥಕ, ಸಂಕೀರ್ಣ.

ಪ್ರಬಂಧದ ರಚನೆ: ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ → ಎರಡು–ಮೂರು ವಿವರಣಾ ಪ್ಯಾರಾಗಳು → ಸಮಾರೋಪ; ಒಂದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ.

ಪತ್ರದ ಅಂಗಗಳು: ಸ್ಥಳ–ದಿನಾಂಕ, ಸಂಬೋಧನೆ, ವಿಷಯ, ದೇಹ, ವಂದನೆ/ಮುಕ್ತಾಯ, ಸಹಿ.

ಔಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ; ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರ ಬಂಧು–ಮಿತ್ರರಿಗೆ; ವಿಷಯದ ಸಾಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು.

ವರದಿ: ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ದಿನಾಂಕ–ಸ್ಥಳ, ಘಟನೆಯ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವಿವರ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ತೀರ್ಮಾನ; 'ನಾನು' ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸಂಭಾಷಣೆ: ಇಬ್ಬರು ಪಾತ್ರಗಳು, ಆರಂಭ–ವಿಸ್ತರಣೆ–ಮುಕ್ತಾಯ; ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಆಡುಮಾತಿನ ಶೈಲಿ.

ಕಥೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ: ಕೊಟ್ಟ ಆರಂಭದ ಪಾತ್ರ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹೊಂದುವ ತಿರುವು ಹಾಗೂ ಅಂತ್ಯ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಜಾಹೀರಾತು: ಆಕರ್ಷಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಮೂರರಿಂದ ಐದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ, ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರ; ಕಡಿಮೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ.

ಶಬ್ದಮಿತಿ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಬರವಣಿಗೆ: ನುಡಿಗಟ್ಟು, ಗಾದೆ, ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ ಬಳಸಿ; ಶಬ್ದ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿ.

ಗದ್ಯ ಓದುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದಿ; ನಂತರ ಗದ್ಯ ಓದುತ್ತಾ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

ಅಪರಿಚಿತ ಪದದ ಅರ್ಥ: ವಾಕ್ಯದ ಸಂದರ್ಭ, ಸಮಾನಾರ್ಥಕ/ವಿರುದ್ಧ ಪದದ ಸುಳಿವು, ಉಪಸರ್ಗ–ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.

'ಯಾರು, ಏನು, ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ, ಏಕೆ, ಹೇಗೆ' ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಗದ್ಯದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.

ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಕೇಂದ್ರ ಭಾವ ಸೂಚಿಸುವ ಎರಡರಿಂದ ಐದು ಪದಗಳ ಸಣ್ಣ ಶೀರ್ಷಿಕೆ; ಸುಳಿವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ.

ಸಾರಾಂಶ: ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ಬಿಟ್ಟು, ಮುಖ್ಯ ಭಾವ ಉಳಿಸಿ, ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು.

ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದ ಅರ್ಥ ಒಂದೇ ಆದ ಪದ; ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕ ಪದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪದ.

ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಅರ್ಥ ಪದಗಳ ನೇರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ; ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥ ಹೇಳಬೇಕು.

ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆ: ಕೊಟ್ಟ ಪದದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣ ರೂಪ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ ಬರೆಯಬೇಕು.