ಪದ್ಯ (Poetry) - ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಕವಿತೆಗಳು
ಪದ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ
ಪದ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಭಾವ, ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥ, ಕವಿಯ ಸಂದೇಶ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಭಾವಾರ್ಥ, ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಶೀರ್ಷಿಕೆ/ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನ ವಿವರಣೆ ಮುಖ್ಯ.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಹಂತಗಳು
- ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡುವವರು ಯಾರು, ಸಂದರ್ಭ ಏನು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ.
- ನೇರ ಅರ್ಥದ ನಂತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ.
- ಉಪಮೆಯಲ್ಲಿ “ಂತೆ/ಹಾಗೆ” ಇರುತ್ತದೆ; ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅನುಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ಅದೇ ವ್ಯಂಜನ ಶಬ್ದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಯಮಕದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾದರಿ ಕಾರ್ಯ
“ಬೆಳದಿಂಗಳು ಹಾಲಿನಂತೆ ಹರಿಯಿತು” ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? ಉತ್ತರ: ಉಪಮಾಲಂಕಾರ. ಕಾರಣ: ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಹಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು “ಹಾಲಿನಂತೆ” ಎಂಬ ಹೋಲಿಕಾ ಪದ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರೂಪಕವಾಗಿದ್ದರೆ “ಬೆಳದಿಂಗಳೇ ಹಾಲು” ಎನ್ನುವಂತೆ ಹೋಲಿಕಾ ಪದವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು.
ಅಂಕ ಕಳೆವ ಸ್ಥಳಗಳು
- ಕವಿತೆಯನ್ನು ಕಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಸಾರಾಂಶ ಮಾತ್ರ ಬರೆಯುವುದು.
- ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕವನ್ನು ಗೊಂದಲಿಸುವುದು.
- ಸಾಲಿನ ಭಾವಾರ್ಥ ಬೇಡಿದಾಗ ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬರೆಯುವುದು.
- ವ್ಯಂಗ್ಯ/ವಿರೋಧ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು.