ਪ੍ਰੀ-ਬੋਰਡ ਉੱਤਰ-ਪੁਸਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ 6 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਂਚ
ਸਕੂਲ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੀ-ਬੋਰਡ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਉਸ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ 6 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਪੇਂਡੂ ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲਿਆ ਗਿਆ ਔਖਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਸੀ: 'ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿਓ।' ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਭਾਵ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਠੀਕ ਲਿਖਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰਕ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਂ ਖੇਤ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀ ਤੁਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਭਾਵ ਸੰਖੇਪ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਕਾਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਕਿੰਗ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ 6 ਅੰਕ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਭਾਵ 3, ਹਵਾਲੇ 2, ਜੋੜ/ਵਿਆਖਿਆ 1। ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧੇ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਚੈਕਿੰਗ ਲਈ ਦੋ ਘੰਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 40 ਪੇਪਰ ਹਨ।
1. ਦੋਵਾਂ ਉੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕਿੰਗ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿੰਨੇ ਅੰਕ ਦਿਓਗੇ? ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਤਰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
ਹਰਪ੍ਰੀਤ - ਕੁੱਲ 2/6
- ਭਾਵ (3 ਵਿੱਚੋਂ): ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 2 ਅੰਕ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤਸਵੀਰਕ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਭਾਵ ਦੀ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੀਸਰਾ ਅੰਕ ਨਹੀਂ। → 2/3
- ਹਵਾਲੇ (2 ਵਿੱਚੋਂ): ਇੱਕ ਵੀ ਤੁਕ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧਾ 0। → 0/2
- ਜੋੜ (1 ਵਿੱਚੋਂ): ਹਵਾਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੋੜਨਾ ਕੀ ਹੈ। → 0/1
ਗੁਰਮੀਤ - ਕੁੱਲ 5/6
- ਭਾਵ: ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਸਹੀ → 3/3
- ਹਵਾਲੇ: ਦੋ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਤੁਕਾਂ → 2/2
- ਜੋੜ: ਤੁਕਾਂ ਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ 'ਇਹ ਤੁਕ ਇਸ ਲਈ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ…' ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਨਹੀਂ → 0/1, ਕੁੱਲ 5।
ਤਰਕ: ਅੰਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 'ਜਵਾਬ ਵਧੀਆ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਰੇ 6 ਦੇਣਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇਗੀ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਗਲਤ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਭਾਵ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ।
2. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ-ਫੀਡਬੈਕ ਕੀ ਦੇਵੋਗੇ, ਅਤੇ 6 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਜਵਾਬ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਓਗੇ?
Read the worked answer
ਫੀਡਬੈਕ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕੋ ਗਲਤੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕ ਕੱਟੇ ਹਨ:
- ਪਾਠ-ਸਬੰਧੀ ਗਲਤੀ: ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪੰਕਤੀ ਸ਼ਬਦੀ ਨਹੀਂ, ਤਸਵੀਰਕ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਅਰਥ 'ਜਿਵੇਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ' ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਕਵੀ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ' ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਆਦਤ: ਹਰ ਭਾਵ-ਆਧਾਰਿਤ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ।
- ਜੋੜ ਵਾਲਾ ਵਾਕ: ਹਰ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਕ - 'ਇਹ ਤੁਕ ਭਾਵ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ…'।
ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ 6 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਲਿਖਵਾਓ: (i) ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ, (ii) ਦੋ ਤੁਕਾਂ, (iii) ਹਰ ਤੁਕ ਲਈ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਵਾਕ, (iv) ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਕਵਿਤਾ 'ਤੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਪਛਾਣ ਸਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕ ਨਾ ਵੇਖੇ।