First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 'ਆਦਿ ਕਾਲ' ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜਕਾਲ
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ
- ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੱਕ Correct answer.
Explanation
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੌਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
Question 2Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਸੁੰਦਰੀ' ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
- ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਹੈ
- ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ
- ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ
Explanation
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 'ਸੁੰਦਰੀ' ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰੱਖਿਆ।
Question 3Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ?
- ਸਲੋਕ Correct answer.
- ਵਾਰਾਂ
- ਛੰਤ
- ਬਾਰਾਮਾਹ
Explanation
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਮੂਨਾ ਹਨ।
Question 4Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
'ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕਾ-ਪਾਤਰ ਹੀਰ ਕਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?
- ਸਿਆਲ Correct answer.
- ਕੈਦੋ
- ਮੁਖਤਿਆਰ
- ਰਾਂਝਾ
Explanation
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਸਿਆਲ ਖਾਂਦਾਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਂਝਾ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਦਾ ਸਿਆਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਥਾ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੈ।
Question 5Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ 'ਸੱਤਾਂ ਰੁੱਤਾਂ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ?
- ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
- ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
- ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ
- ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ Correct answer.
Explanation
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ 'ਸੱਤਾਂ ਰੁੱਤਾਂ' ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਚਿੱਤਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਸੁਹਜ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 6Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ' ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?
- ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ
- ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ
- ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ
Explanation
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਨ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
Question 7Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਜੀਵਨੀ' ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹੈ?
- ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ
- ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਚਿੱਤਰਣ
- ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤੱਥਾਂ ਆਧਾਰਿਤ ਵਰਣਨ Correct answer.
Explanation
ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੱਥ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਸੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 8Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
'ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ' ਦੀ ਹੀਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਪਾਹੀ
- ਗਊ-ਚਾਰਾ Correct answer.
- ਵਪਾਰੀ
- ਉਸਤਾਦ
Explanation
ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਗਊ-ਚਾਰੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਕਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੋੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
Question 9Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵਰਣਨ
- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
- ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਤਸਵੀਰ Correct answer.
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ
Explanation
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੂਖਮ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Question 10Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
'ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ' ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ?
- ਬਾਬਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
- ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ Correct answer.
- ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
Explanation
ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਾਲ-ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦਿੱਤਾ।
Question 11Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ' ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ?
- ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਪਦਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ Correct answer.
- ਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
Explanation
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਬਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
Question 12Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਇਸਤਰੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ
- ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼
- ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ-ਵਰਣਨ
Explanation
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਅੰਤਰਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
Question 13Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਬੋਧਨ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ?
- ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ Correct answer.
- ਬਾਬਰ
- ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ
- ਅਕਬਰ
Explanation
ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Question 14Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 'ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ' ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਸ਼ਾਹਦਾ' ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
- ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ
- ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ Correct answer.
- ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ
Explanation
ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ 'ਸ਼ਾਹਦਾ' ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Question 15Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
'ਕਾਫ਼ੀਆਂ' ਦੀ ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ
- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਅੰਗ
- ਸੂਫ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ Correct answer.
- ਯੁੱਧ ਦਾ ਵੀਰ-ਰਸ
Explanation
ਕਾਫ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਰਹਾ ਅਤੇ ਰੱਬ ਨਾਲ ਇੱਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹਨ।
Question 16Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਮੌਲਾ' ਅਤੇ 'ਰਾਂਝਾ' ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ
- ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ
- ਰੱਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨਾ Correct answer.
Explanation
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਬੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਦੇ ਹਨ। ਮੌਲਾ ਅਤੇ ਰਾਂਝਾ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
Question 17Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਸੁਭੱਦਰਾ' ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ
- ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਿਅੰਗ
- ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਥਾ Correct answer.
- ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
Explanation
ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਸੁਭੱਦਰਾ' ਵੀ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
Question 18Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
'ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ' ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ Correct answer.
- ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ
- ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
Explanation
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਰਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
Question 19Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਵਾਰ' ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
- ਹਾਸ ਰਸ
- ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ
- ਕਰੁਣਾ ਰਸ
- ਵੀਰ ਰਸ Correct answer.
Explanation
ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀਰ ਰਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਮੂਨਾ ਹਨ।
Question 20Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀ ਹੈ?
- ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵਰਣਨ
- ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
Explanation
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ।
Question 21Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 'ਨਿਬੰਧ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹੈ?
- ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
- ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ Correct answer.
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ
- ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ
Explanation
ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਧਾ ਹੈ।
Question 22Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀਰ ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ?
- ਹੀਰ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
- ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਹੀਰ ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਹੀਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੈਦੋ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਕਥਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੈਦੋ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਥਾ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤਕ ਮੋੜ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਹੀਰ ਅਤੇ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
Question 23Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਖਿਆ' ਅਤੇ 'ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ' ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੱਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ
- ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ
- ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ
Explanation
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਿਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣਾ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਪੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Question 24Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ
- ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਹਿਜ ਸੰਬੰਧ Correct answer.
- ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ
- ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਦੱਸਣਾ
Explanation
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰੰਗ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਣਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Question 25Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 'ਵੰਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ' ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ
- ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ
- 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ Correct answer.
- ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਉਭਾਰ
Explanation
1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਪਨ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
Question 26Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ 'ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ' ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ Correct answer.
- ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ
- ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
Explanation
ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ-ਕਾਵਿ ਦੀ ਸਿਖਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Question 27Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਕੁਦਰਤ' ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
- ਵਪਾਰਕ ਰਸਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ
- ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ
- ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਿਓਰਾ ਦੇਣ ਲਈ
- ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ Correct answer.
Explanation
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੱਦ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਭੂਗੋਲ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦਾ ਬਿਓਰਾ।
Question 28Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
- ਮਨੁੱਖੀ ਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਬਿਰਹਾ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ
Explanation
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਰਹਾ ਅਤੇ ਵੇਦਨਾ, ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਰੰਗੀਨ।
Question 29Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ 'ਵਾਰ' ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰਸ ਕਿਹੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ
- ਵੀਰ ਰਸ Correct answer.
- ਹਾਸ ਰਸ
- ਕਰੁਣਾ ਰਸ
Explanation
ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਸ ਵੀਰ ਰਸ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 30Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਨਿਬੰਧ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਛਾਣ ਕੀ ਹੈ?
- ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਨਾਟਕੀ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
- ਛੰਦ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ
- ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਕਥਾ-ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣਾ
Explanation
ਨਿਬੰਧ ਗੱਦ ਦੀ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਤਰਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਥਾ, ਛੰਦ ਜਾਂ ਨਾਟਕੀ ਸੰਵਾਦ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
Question 31Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?
- ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ
- ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਸਾਮੂਹਿਕ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ Correct answer.
- ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਸੁਧਾਈ ਦੀ ਲਹਿਰ
Explanation
1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਪਨ, ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਬੇਘਰੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਂਝੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।
Question 32Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ-ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨਘੜਤ ਕਥਾ
- ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਚਿਤਰਣ
- ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ Correct answer.
- ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
Explanation
ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗੱਦ ਦੀ ਜੀਵਨੀ-ਵਿਧਾ ਹੈ, ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ।
Question 33Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਮੌਲਾ' ਅਤੇ 'ਰਾਂਝਾ' ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?
- ਦੋਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ-ਮੂਲ ਹੋਣਾ
- ਰੱਬ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਭਾਵ-ਧਰਾਤਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣਾ Correct answer.
- ਕਵੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ
- ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਮੌਲਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣਾ
Explanation
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਲਈ ਰੱਬ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਇੱਕੋ ਆਤਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੌਕਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 34Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ' ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ?
- ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚਕ ਬਿਰਤਾਂਤ
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਵਰਣਨ
- ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਛੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਯਾਦ Correct answer.
- ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਝਗੜੇ ਦੀ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ
Explanation
ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਉੱਤੇ ਹੈ।
Question 35Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਕੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
- ਪੁਰਾਣੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ
- ਵੀਰ-ਰਸੀ ਜੰਗੀ ਵਾਰਾਂ
- ਇਸਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਬੇਬਾਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ Correct answer.
- ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
Explanation
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੀ ਬੇਬਾਕੀ ਹੈ।
Question 36Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ' ਕਿਸ ਵਿਧਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ?
- ਵਾਰ
- ਨਾਟਕ
- ਜੀਵਨੀ Correct answer.
- ਕਿੱਸਾ
Explanation
ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਚਨਾ ਜੀਵਨੀ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 37Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਵੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ Correct answer.
- ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
Explanation
ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਅਲੱਗ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣੀ।
Question 38Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
- ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਕਾਵਿ-ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
- ਕੇਵਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ
Explanation
ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡੂੰਘਾਈ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।
Question 39Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ?
- ਫ਼ੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ
- ਵਪਾਰਕ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਰਾਹੀਂ
- ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਰਾਹੀਂ Correct answer.
- ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਹਿਮਾਇਤ ਰਾਹੀਂ
Explanation
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਪਾਖੰਡ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Question 40Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ' ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
- ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜੀਵਨੀ
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪ ਬਾਣੀ Correct answer.
- ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ
Explanation
'ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ' ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ।
Question 41Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਸ਼ਾਹਦਾ' ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
- ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ
- ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
- ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਆਰੰਭਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਰਚਨਾ Correct answer.
Explanation
ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ 'ਸ਼ਾਹਦਾ' ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਹਾਣੀ-ਕਲਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਹ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਥਾ ਹੈ।
Question 42Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਲੱਖਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਪੁਰਸ਼ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ
- ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਲੁਕਾਵਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਕਰਕੇ Correct answer.
- ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਕਰਕੇ
- ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਕਰਕੇ
Explanation
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਬੇਬਾਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
Question 43Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ' ਵਿੱਚ ਚਿੱਠੀ ਕਿਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦੀ ਹੈ?
- ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
- ਪਿੰਡ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪੱਤਰ
- ਵਿਛੜੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਜੋੜਨ ਦਾ Correct answer.
- ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਬਿਲ
Explanation
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਠੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚਲੀ ਦੂਰੀ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਵੰਡ ਦੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਯਾਦ ਦਾ ਭਾਵ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
Question 44Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਚਰਵਾਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਕਥਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?
- ਉਸ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੋਣਾ
- ਉਸ ਦਾ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ
- ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂ ਬਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ
- ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜੇ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ Correct answer.
Explanation
ਰਾਂਝਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਰਵਾਹਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਉੱਚਾ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Question 45Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ 'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਰਚਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
- ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਪੱਤਰ Correct answer.
- ਉਰਦੂ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀ
- ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ
- ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਨਿਬੰਧ
Explanation
'ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਫ਼ਾਰਸੀ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਪੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਪੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 46Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ-ਲੇਖਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲ-ਵੰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹੈ?
- ਕੇਵਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
- ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ
- ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ Correct answer.
- ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਣਾ
Explanation
ਸਾਹਿਤ-ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲ-ਵੰਡ ਨਾਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 47Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ 'ਮਾਰਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ' ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ ਕੌਣ ਹੈ?
- ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ Correct answer.
- ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ
- ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
- ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
Explanation
'ਮਾਰਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ' ਨਾਵਲ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ-ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਬਾਨੀ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 48Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਰਾਂਝੇ ਅਤੇ ਹੀਰ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਵੀ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਹੀਰ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਵਜੋਂ
- ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਵਜੋਂ
- ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਜੋਂ
- ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਜੋਂ Correct answer.
Explanation
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ। ਕਵੀ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 49Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਵਿੱਚ 'ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ' ਵਿਧਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
- ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ
- ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ
- ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਜੀਵੰਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ Correct answer.
Explanation
ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸੰਖੇਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧਾ ਜੀਵਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ-ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਪਾਠਕ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 50Punjabi prose and poetry (prescribed textbook content)
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਛੰਦ' ਅਤੇ 'ਤੁਕਾਂਤ' ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ?
- ਹਰ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾਂਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਛੰਦ ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀ ਧੁਨੀ ਹੈ Correct answer.
- ਛੰਦ ਸਿਰਫ਼ ਗੱਦ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਤੁਕਾਂਤ ਦਾ ਛੰਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
Explanation
ਛੰਦ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਮ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਕਾਂਤ ਕਾਵਿ-ਪੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀ ਸਮਾਨ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾਂਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।