ਵਿਆਕਰਨ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਵਿਆਕਰਨ ਭਾਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਵਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ, ਲਿੰਗ-ਵਚਨ, ਕਾਰਕ, ਕਾਲ, ਮੁਹਾਵਰੇ, ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਤੇ ਵਾਕ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦ ਭੇਦ (ਅੱਠ ਜਾਤੀਆਂ)
ਨਾਂਵ (ਨਾਂ), ਪੜਨਾਂਵ (ਮੈਂ, ਉਹ), ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (ਗੁਣ ਦੱਸੇ), ਕਿਰਿਆ (ਕੰਮ), ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (ਕਿਵੇਂ, ਕਦੋਂ), ਸੰਬੰਧਕ (ਦਾ, ਨੇ, ਨੂੰ, ਤੋਂ, ਵਿੱਚ), ਯੋਜਕ (ਤੇ, ਪਰ, ਜਾਂ), ਵਿਸਮਿਕ (ਵਾਹ!, ਓਹੋ!)।
ਲਿੰਗ, ਵਚਨ, ਕਾਰਕ
- ਪੁਲਿੰਗ → ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ: ਲੇਖਕ → ਲੇਖਿਕਾ, ਰਾਜਾ → ਰਾਣੀ, ਮੁੰਡਾ → ਕੁੜੀ।
- ਇਕਵਚਨ → ਬਹੁਵਚਨ: ਕਿਤਾਬ → ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮੁੰਡਾ → ਮੁੰਡੇ।
- ਅੱਠ ਕਾਰਕ: ਕਰਤਾ (ਨੇ), ਕਰਮ (ਨੂੰ), ਕਰਨ (ਨਾਲ), ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ (ਲਈ, ਨੂੰ), ਅਪਾਦਾਨ (ਤੋਂ), ਸੰਬੰਧ (ਦਾ), ਅਧਿਕਰਣ (ਵਿੱਚ), ਸੰਬੋਧਨ (ਹੇ!)।
ਕਾਲ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਕਾਲ ਤਿੰਨ ਹਨ: ਵਰਤਮਾਨ, ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ। ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਵਾਕ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ - "ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ" = ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ, "ਨੱਕ ਕੱਟਣਾ" = ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨਾ।
Worked example
ਵਾਕ: "ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ।"
- ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ: ਮਾਂ, ਚਿੰਨ੍ਹ "ਨੇ" - ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
- ਕਰਮ ਕਾਰਕ: ਦੁੱਧ - ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ।
- ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ ਕਾਰਕ: ਬੱਚੇ ਨੂੰ - ਜਿਸ ਲਈ ਕੰਮ ਹੋਇਆ। ਸੋਚ ਦਾ ਕ੍ਰਮ: ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਰਿਆ ਲੱਭੋ, ਫਿਰ ਪੁੱਛੋ - ਕੌਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ, ਕਿਸ ਲਈ।
ਅੰਕ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ
- ਅੱਧਕ, ਹੋੜਾ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਗਲਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਅੰਕ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
- ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਲਿਖਣਾ।
- ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਦਾ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਾ ਬੈਠਣਾ, ਜਿਵੇਂ "ਮੁੰਡੇ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ" ਗਲਤ ਹੈ।