ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰ: ਪੱਤਰ, ਨਿਬੰਧ, ਰਿਪੋਰਟ, ਸੰਖੇਪ
ਲਿਖਤੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰ, ਨਿਬੰਧ, ਰਿਪੋਰਟ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਢਾਂਚਾ (format) ਅੰਕ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵਿਧਾ ਦਾ ਖਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰੋ।
ਪੱਤਰ ਲੇਖਨ
- ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ (ਸੰਪਾਦਕ, ਅਫ਼ਸਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ): ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਤਾ, ਮਿਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ, ਵਿਸ਼ਾ, ਸੰਬੋਧਨ (ਮਾਣਯੋਗ), ਸਰੀਰ, ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ।
- ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ (ਮਿੱਤਰ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ): ਸੰਬੋਧਨ "ਪਿਆਰੇ...", ਵਿਸ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ।
- ਭਾਸ਼ਾ ਢੁਕਵੀਂ ਰੱਖੋ: ਸੰਪਾਦਕ ਲਈ "ਮਹੋਦਯ", ਮਿੱਤਰ ਲਈ "ਪਿਆਰੇ"।
ਨਿਬੰਧ
ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ: ਭੂਮਿਕਾ (ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ), ਵਿਸਥਾਰ (ਦੋ-ਤਿੰਨ ਪੈਰੇ, ਹਰ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗੱਲ), ਸਿੱਟਾ (ਸਾਰ ਤੇ ਸੁਝਾਅ)। ਇੱਥੇ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਚਾਰ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ
- ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਿਰਲੇਖ, ਫਿਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਿਤੀ।
- ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾ: ਕੀ ਹੋਇਆ, ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।
- ਅਗਲੇ ਪੈਰੇ: ਵੇਰਵਾ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ।
- ਤੀਜਾ ਪੁਰਖ ਤੇ ਭੂਤਕਾਲ ਵਰਤੋ; "ਮੈਂ" ਨਹੀਂ।
ਸੰਖੇਪ (precis)
ਮੂਲ ਪੈਰੇ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ; ਉਦਾਹਰਨ, ਅੰਕੜੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਇੱਕ ਢੁਕਵਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿਓ।
Worked example
ਮੰਨ ਲਓ ਖੇਡ-ਮੇਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖਣੀ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: "ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਲਾ ਵੇਖਿਆ।" ਸਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: "ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, ਨਾਭਾ ਵਿਖੇ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਖੇਡ-ਮੇਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।" ਕਾਰਨ: ਪਹਿਲੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀ, ਕਿੱਥੇ, ਕਦੋਂ ਤੇ ਕੌਣ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਤੀਜੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅੰਕ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ
- ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ ਜਾਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਛੱਡਣਾ।
- ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ ਦੇਣਾ।
- ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਦੇ ਵਾਕ ਜਿਉਂ ਦੇ ਤਿਉਂ ਉਤਾਰਨਾ।