અજાણ્યો ફકરો અને સમજ-કૌશલ્ય
આ વિભાગ અજાણ્યા ફકરા (unseen passage) ની સમજનો છે. પરીક્ષામાં મુખ્ય વિચાર, વિગત, શબ્દાર્થ, અનુમાન, લેખકનો સૂર અને શીર્ષક પર પ્રશ્નો આવે છે. ફકરો નવો હોય, પણ જવાબ તેમાં જ હોય છે.
વાંચન ક્રમ
- પહેલાં પ્રશ્નો વાંચો; પછી ફકરામાં જવાબની જગ્યા શોધો.
- ઝડપી વાંચનથી વિષય પકડો, પછી વિગતવાર વાંચો.
- અજાણ્યા શબ્દનો અર્થ સંદર્ભ પરથી કાઢો.
- 'કારણ', 'પરિણામ', 'તેમ છતાં' જેવા જોડાણ-શબ્દો પર ધ્યાન આપો.
- નકારાત્મક પ્રશ્નમાં 'નથી' કે 'સાચું નથી' વાંચીને જવાબ ચકાસો.
કાર્યરીત ઉદાહરણ
ફકરો: 'ગ્રંથાલયમાં શાંતિ હતી. એક વિદ્યાર્થી રોજ આવીને એક જ ખૂણામાં બેસતો. એક દિવસ ગ્રંથપાલે પૂછ્યું, તું રોજ એક જ જગ્યાએ કેમ બેસે છે? વિદ્યાર્થીએ કહ્યું, અહીંથી મને બારીમાંથી દેખાતું આકાશ વાંચવા મળે છે.' પ્રશ્ન: વિદ્યાર્થીની પસંદગી શું દર્શાવે છે? જવાબ: તે માત્ર પુસ્તક નહીં, પર્યાવરણમાંથી પણ શીખે છે. તર્ક: 'બારીમાંથી દેખાતું આકાશ વાંચવા મળે છે' એ કથન પુસ્તકીય જ્ઞાનની બહારની જિજ્ઞાસા દર્શાવે છે; ફકરામાં બીજો કોઈ દાવો નથી.
ગુમાવેલા ગુણ
- ફકરામાં નથી તેવું અનુમાન ઉમેરવું.
- 'બધા', 'કદી', 'ફક્ત' જેવા નિર્ણાયક શબ્દો અવગણવા.
- શબ્દનો કોશ-અર્થ આપીને સંદર્ભ-અર્થ ન લેવો.
- શીર્ષકને ફકરાના મુખ્ય ભાવ સાથે ન જોડવું.