ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ
ਰਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ: 'ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖੋ (ਲਗਭਗ 150 ਸ਼ਬਦ)।' ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ 180 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖੀ। ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ 'ਤੂੰ' ਵਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ। ਮਿਤੀ, ਸੰਬੋਧਨ, ਵਿਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਸਹੀ ਹਨ। ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਮਿਤੀ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ; ਸਿਰਫ਼ 'ਦੋ ਦਿਨ' ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਕਲਾਸ ਦੇ 40 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਨੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ 5 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ: ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ 2, ਭਾਸ਼ਾ-ਸ਼ੈਲੀ 1, ਸ਼ੁੱਧਤਾ 1, ਢਾਂਚਾ 1। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਿੱਥੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇ।
1. ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ 150 ਤੋਂ 180 ਤੱਕ ਵਧਣ ਉੱਤੇ ਕੀ ਅੰਕ ਕੱਟਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
Read the worked answer
ਮਾਪਦੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਕਟੌਤੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ 30 ਵਾਧੂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ (2) ਵਿੱਚੋਂ 1 ਅੰਕ ਕੱਟੋ। ਭਾਸ਼ਾ-ਸ਼ੈਲੀ (1) ਵਿੱਚੋਂ 'ਤੂੰ' ਦੀ ਗ਼ਲਤ ਰਜਿਸਟਰ ਲਈ 0.5 ਕੱਟੋ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾ ਪੂਰੇ 1-1 ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਕੁੱਲ 3.5/5। ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ 2 ਅੰਕ ਕੱਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਪਦੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2. 'ਤੂੰ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ? ਕੀ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ?
Read the worked answer
ਇਹ ਸ਼ੁੱਧਤਾ (ਵਿਆਕਰਨ) ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸੰਬੋਧਨ-ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ (register) ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ 'ਤੁਸੀਂ' ਜਾਂ 'ਮਹੋਦਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਤੂੰ' ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 1 ਵਿੱਚੋਂ 0.5 ਕੱਟਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਪੂਰਾ 1 ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਕ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਜਿਸਟਰ ਗਲਤ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ 1 ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਗਿਣੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੋਹਰੀ ਕਟੌਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
3. ਇਸ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ 4/5 ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹੜੀ ਮੁਲਾਂਕਣ-ਗਲਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ?
Read the worked answer
ਉਹ ਫਾਰਮੈਟ ਸਹੀ ਹੋਣ (ਮਿਤੀ, ਵਿਸ਼ਾ, ਹਸਤਾਖਰ) ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਭਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਹੈਲੋ ਇਫੈਕਟ' ਹੈ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਢਾਂਚਾ ਚੰਗਾ ਦਿਸਣ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਕਮੀਆਂ ਛੁਪ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 4/5 ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਤੂੰ' ਅਤੇ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ: ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਹਰ ਕਤਾਰ ਵੱਖਰੀ ਭਰੋ, ਫਿਰ ਜੋੜੋ।