First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
UPMSP ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਭਾਗ ਵਿੱਚ 'ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਲੇਖਕ ਦੀ ਹੈ?
- ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ Correct answer.
- ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਤਲ
- ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
Explanation
ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਡਾ. ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਗਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰੰਧਾਵਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Question 2Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 'ਗਦ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ' ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ?
- ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ Correct answer.
- ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ
- ਬਾਬਾ ਬੋਧ ਸਿੰਘ
- ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
Explanation
ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਮੋਢੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਕਸਾਲੀ ਗਦ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਦ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 3Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਅੱਧੀ ਗੰਗਾ' ਪੁਸਤਕ ਕਿਸ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
- ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ
- ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ
- ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
- ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ Correct answer.
Explanation
'ਅੱਧੀ ਗੰਗਾ' ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦਾ ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਖਿੱਚਿਆ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਗਦ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਯਾਤਰਾ-ਸਾਹਿਤ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 4Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 'ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
- ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਤਰਕਸੰਗਤ ਬਹਿਸ
- ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ
- ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਚਿੱਤਰਣ Correct answer.
Explanation
ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ, ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਭਾਅ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਥਾਨਕ।
Question 5Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਨਿਬੰਧ' ਅਤੇ 'ਲੇਖ' ਵਿੱਚਲਾ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹੈ?
- ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਨਿਬੰਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੇਖ ਨਹੀਂ
- ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ Correct answer.
- ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
Explanation
ਨਿਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਿਜੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੇਖ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
Question 6Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਜੀਵਨੀ' ਗਦ ਵਿਧਾ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ?
- ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਕੇਵਲ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲੇਖਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਤੱਥਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਵਰਨਨ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਦ ਵਿਧਾ ਹੈ।
Question 7Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਸ਼ਬਦ-ਗਿਣਤੀ
- ਪਾਠ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਮਾਨ Correct answer.
- ਬਾਹਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
- ਸਿਰਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨਾ
Explanation
ਪਾਠ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਦਾ ਭਾਵ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਰੀ ਧਾਰਨਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸਮਝ ਗਦ ਬੋਧ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹੁਨਰ ਹੈ।
Question 8Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਸੰਗ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ
- ਕਥਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦਾ ਭਾਵ-ਪੂਰਕ ਵਾਤਾਵਰਨ Correct answer.
- ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਜਿਲਦ ਦਾ ਰੰਗ
- ਪਾਠ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
Explanation
ਪ੍ਰਸੰਗ ਉਹ ਭਾਵ-ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਅਰਥ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Question 9Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਰਚਨਾ ਦੀ 'ਵਸਤੂ' ਅਤੇ 'ਵਿਧਾ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਵਸਤੂ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਵਿਧਾ ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰੀ ਕਿਸਮ Correct answer.
- ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਵਿਧਾ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਨਾਂ ਹਨ
- ਵਸਤੂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਵਿਧਾ ਭਾਸ਼ਾ
- ਵਸਤੂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਧਾ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ
Explanation
ਵਸਤੂ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਧਾ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਬੰਧ, ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨੀ। ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੱਖਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Question 10Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਆਤਮਕਥਾ' ਅਤੇ 'ਜੀਵਨੀ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੇਦ ਕੀ ਹੈ?
- ਆਤਮਕਥਾ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਨੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ Correct answer.
- ਆਤਮਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸੰਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਜੀਵਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਆਤਮਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
Explanation
ਆਤਮਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਥਮ-ਪੁਰਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 11Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕੀ ਰਿਹਾ?
- ਇਸ ਦਾ ਗਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ
- ਇਸ ਨੇ ਗਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ
- ਇਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਫ਼ਾਰਸੀ ਗਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ
- ਇਸ ਨੇ ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਗਦ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਿਰਤ ਪਾਈ Correct answer.
Explanation
ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼, ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਗਦ ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੀਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਦ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ।
Question 12Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਦਾ 'ਸਾਰ' ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਨਵੇਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਜੋੜਨਾ
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ-ਦਰ-ਸ਼ਬਦ ਨਕਲ ਕਰਨਾ
- ਹਰ ਛੋਟੀ ਘਟਨਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣਾ
- ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨਾ Correct answer.
Explanation
ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਦੋਵੇਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
Question 13Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਲੇਖਕ ਦੀ 'ਸ਼ੈਲੀ' ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ
- ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ
- ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ
- ਵਾਕ-ਬਣਤਰ, ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਤੋਂ Correct answer.
Explanation
ਸ਼ੈਲੀ ਲੇਖਕ ਦੀ ਵਾਕ-ਰਚਨਾ, ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 14Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
- ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ
- ਆਤਮਕਥਾ Correct answer.
- ਜੀਵਨੀ
- ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ
Explanation
ਆਤਮਕਥਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕਥਾ, ਯਾਨੀ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਦ ਹੈ।
Question 15Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
- ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੀ
- ਲੇਖਕ ਦੀ ਉਮਰ
Explanation
ਲੇਖਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵਿਆਂ, ਦਲੀਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਲੇਖ ਜਾਂ ਲੰਬਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੱਕਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ।
Question 16Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਨਾਵਲ' ਨੂੰ 'ਕਹਾਣੀ' ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹੈ?
- ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
- ਕਹਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ 500 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪਾਤਰ-ਚਿੱਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕਵਿਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
Explanation
ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਕਈ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਉਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਘਟਨਾ ਦੁਆਲੇ ਸਿਮਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਬਣਤਰੀ ਫ਼ਰਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 17Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ' ਗਦ ਵਿਧਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਕਥਾ
- ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣ
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
- ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਦੇਖੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਵਰਨਨ Correct answer.
Explanation
ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖੇ ਥਾਵਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਰਨਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 18Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 'ਵਿਅੰਗ' ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
- ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ
- ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਤਹੀ ਅਰਥ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ Correct answer.
- ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ
Explanation
ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਲਟ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਤਰ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਤਹੀ ਅਰਥ ਅਤੇ ਲੁਕੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
Question 19Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਮੁਹਾਵਰੇ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹੈ?
- ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨਾ
- ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ, ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਣਾ Correct answer.
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਉਲਝਿਆ ਬਣਾਉਣਾ
- ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ
Explanation
ਮੁਹਾਵਰਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਭਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਰੰਗ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਦ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਹੈ।
Question 20Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ?
- ਰਸਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਛਾਪਦੇ ਸਨ
- ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਦਾ ਮੰਚ ਦਿੱਤਾ Correct answer.
- ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਦ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
- ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ
Explanation
ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਛਾਪ ਕੇ ਗਦ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਦ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੋਇਆ।
Question 21Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਨਿਬੰਧ' ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅੰਗ ਕਿਹੜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
- ਪਾਤਰ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਕਥਾਨਕ
- ਕਵਿਤਾ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਰ
- ਸਿਰਲੇਖ, ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕੀਮਤ
- ਭੂਮਿਕਾ, ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ Correct answer.
Explanation
ਨਿਬੰਧ ਦੀ ਰਚਨਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅੰਗ ਨਿਬੰਧ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Question 22Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ 'ਪੱਖਧਰਤਾ' ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
- ਕਿਸ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ Correct answer.
- ਪਾਠ ਵਿੱਚਲੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੋਂ
- ਪਾਠ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਲ ਤੋਂ
Explanation
ਲੇਖਕ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
Question 23Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਵਰਨਨ' ਅਤੇ 'ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ' ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੈ?
- ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹਨ
- ਵਰਨਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ Correct answer.
- ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੇਵਲ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
Explanation
ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਗਦ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Question 24Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਰਚਨਾ ਦੇ 'ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ' ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਆਖਰੀ ਸਤਰ ਪੜ੍ਹਨਾ
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਵਾਕ ਪੜ੍ਹਨਾ
Explanation
ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਪਾਠ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਕ ਜਾਂ ਸਤਰ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਵ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
Question 25Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਜੀਵਨੀ' ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਲੰਬਾ ਹੋ ਸਕੇ ਬਣਾਉਣਾ
- ਕੇਵਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਚਕਤਾ
- ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ Correct answer.
- ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਨੂੰ ਤੱਥਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ
Explanation
ਜੀਵਨੀ ਤੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ-ਕ੍ਰਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ।
Question 26Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ' (ਸਕੈਚ) ਅਤੇ 'ਜੀਵਨੀ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹੈ?
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੱਖ
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਉਭਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ
- ਦੋਵੇਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ
Explanation
ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
Question 27Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ' ਅਤੇ 'ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
- ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ Correct answer.
- ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ, ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ
- ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਸੱਚਾ
Explanation
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਢੰਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 28Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਤੀਕ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰਨਾ
- ਕਥਾ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣਾ
- ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਦੇਣਾ
- ਗੁਪਤ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ Correct answer.
Explanation
ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਰਾਹੀਂ ਡੂੰਘੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦਾ ਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਅਰਥੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਕੇਤ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
Question 29Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
'ਵਿਅੰਗ' ਅਤੇ 'ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ
- ਵਿਅੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਗਦ ਵਿੱਚ
- ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਰਾਹੀਂ ਹਲਕੀ ਚੋਟ Correct answer.
- ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਸਾ
Explanation
ਵਿਅੰਗ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬੁਰਾਈ 'ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਚੋਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਟੋਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Question 30Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ' ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਬੜ੍ਹਾਵਾ
- ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਣਾ
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜੋੜਨਾ
Explanation
ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਾਠ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 31Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਦੇ 'ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ' ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਹਰ ਪੈਰੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੇਖਣਾ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸਿੱਟੇ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਣਾ
Explanation
ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਪਾਠ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪੈਰੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਕ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪਾਠ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Question 32Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ' ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਚਿੱਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
Explanation
ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾਠਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਵਾਂਗ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Question 33Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਨਿਬੰਧ' ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅੰਗ ਕਿਹੜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
- ਪਾਤਰ, ਸੰਵਾਦ, ਘਟਨਾ
- ਸਿਰਲੇਖ, ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ
- ਕਵਿਤਾ, ਗਦ, ਨਾਟਕ
- ਭੂਮਿਕਾ, ਵਿਸਥਾਰ, ਸਿੱਟਾ Correct answer.
Explanation
ਨਿਬੰਧ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ (ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ), ਵਿਸਥਾਰ (ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ) ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ (ਨਿਚੋੜ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹਿੱਸੇ ਨਿਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Question 34Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖੇ ਸਥਾਨਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ Correct answer.
- ਕੇਵਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਥਾ
- ਕੇਵਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ
Explanation
ਯਾਤਰਾ-ਵਰਨਨ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖੇ ਸਥਾਨਾਂ, ਮਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਏ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਉਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 35Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਵਿਅੰਗ' ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
- ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਕੇ
- ਕੇਵਲ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ
- ਕੇਵਲ ਸਿਰਲੇਖ ਦੁਆਰਾ
- ਉਲਟੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਰਾਹੀਂ Correct answer.
Explanation
ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਲਟੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਕਟਾਖਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Question 36Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਜੀਵਨੀ' ਅਤੇ 'ਆਤਮਕਥਾ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੇਦ ਕੀ ਹੈ?
- ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦਾ
- ਜੀਵਨੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਕਥਾ ਸੱਚੀ
- ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ Correct answer.
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ
Explanation
ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਤਮਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਥਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।
Question 37Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਨਾਵਲ' ਅਤੇ 'ਕਹਾਣੀ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੈ?
- ਨਾਵਲ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਵਲ ਸੰਖੇਪ
- ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਹਾਣੀ ਸੰਖੇਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ
Explanation
ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਗਦ-ਵਿਧਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਾਤਰ, ਉਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਭਾਵ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੰਖੇਪ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
Question 38Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਰਸਾਲਿਆਂ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ?
- ਰਸਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਸਨ
- ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਗਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ
- ਰਸਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਛਾਪਦੇ ਸਨ
- ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗਦ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਗਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ Correct answer.
Explanation
ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਿਬੰਧ, ਕਹਾਣੀ, ਜੀਵਨੀ ਆਦਿ ਗਦ-ਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪ ਕੇ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਦ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਰਸਾਲੇ ਗਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਬਣੇ।
Question 39Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ' ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕੀ ਰਿਹਾ?
- ਇਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ
- ਇਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ
- ਇਸ ਨੇ ਗਦ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧਾਰ ਦਿੱਤਾ Correct answer.
- ਇਸ ਦਾ ਗਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ
Explanation
ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਗਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਗਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 40Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਦਾ 'ਸਾਰ' ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੇ ਹਰ ਵਾਕ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਲਿਖਣਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗਿਣਨਾ
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਧਾਉਣਾ
- ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨਾ Correct answer.
Explanation
ਸਾਰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਨਕਲ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ।
Question 41Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਸੰਗ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪਰਿਚੈ
- ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ
- ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ Correct answer.
Explanation
ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ, ਵਾਕ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦੇ ਸਹੀ ਅਰਥ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 42Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 'ਵਸਤੂ' ਅਤੇ 'ਵਿਧਾ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਵਸਤੂ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਵਿਧਾ ਉਸਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ Correct answer.
- ਵਸਤੂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਹੈ, ਵਿਧਾ ਵਿਸ਼ਾ
- ਵਸਤੂ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ
Explanation
ਵਸਤੂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਰਚਨਾ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਧਾ ਉਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਰੂਪ-ਨਿਬੰਧ, ਕਹਾਣੀ, ਜੀਵਨੀ ਆਦਿ-ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਸਤੂ 'ਕੀ' ਅਤੇ ਵਿਧਾ 'ਕਿਵੇਂ' ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
Question 43Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਵਿਅੰਗ' ਅਤੇ 'ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲਹਿਜਾ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?
- ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲਹਿਜਾ ਵਿਅੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ
- ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲਹਿਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਵਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਲਹਿਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
- ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲਹਿਜਾ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਵਿਅੰਗ ਇੱਕ ਭਾਵ ਜਾਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲਹਿਜਾ ਉਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਟਾਖਸ਼। ਇਸ ਲਈ ਲਹਿਜਾ ਵਿਅੰਗ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
Question 44Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ 'ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਹਿਤ' ਦਾ ਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ?
- ਇਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ, ਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਗਦ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ Correct answer.
- ਇਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ
- ਇਸ ਦਾ ਗਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ
- ਇਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ
Explanation
ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਹਿਤ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ।
Question 45Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਸੰਦਰਭ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਸੰਗ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
- ਸੰਦਰਭ ਪਾਠ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ Correct answer.
- ਸੰਦਰਭ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਸੰਦਰਭ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਬਾਹਰੀ
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹਨ
Explanation
ਸੰਦਰਭ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਠ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਗ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Question 46Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ' ਅਤੇ 'ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੇਦ ਕੀ ਹੈ?
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਬਿੰਬ ਉਘੜਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ Correct answer.
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦੀ
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ
Explanation
ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਥਾਂ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਬਿੰਬਾਤਮਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ, ਆਦਤਾਂ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਉਭਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
Question 47Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ (ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣਾ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕੋਸ਼ਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਲਹਿਜੇ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਪਾਠਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਅੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦੇਣਾ
Explanation
ਭੂਮਿਕਾ ਪਾਠ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੂਡ ਤੇ ਮਕਸਦ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਕੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 48Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਇੱਕ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ: 'ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਰੌਣਕ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੀ, ਪਰ ਹਰ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਉਦਾਸੀ ਤੈਰ ਰਹੀ ਸੀ।' ਇਸ ਵਾਕ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?
- ਇਹ ਵਾਕ ਮੇਲੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਵਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਲੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ-ਮਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਵਾਕ ਬਾਹਰੀ ਰੌਣਕ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਰਾਹੀਂ ਡੂੰਘਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਵਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
Explanation
'ਰੌਣਕ' ਅਤੇ 'ਅਣਕਹੀ ਉਦਾਸੀ' ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਤਹਿ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਵਾਕ ਦਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Question 49Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਅਨੁਚਿਤ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਤੱਥ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਤੱਥ ਨੂੰ ਪਾਠ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸੰਦਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂਚਣਾ Correct answer.
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣਾ
- ਜਿਹੜਾ ਤੱਥ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨ ਲੈਣਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਯਾਦ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਪਾਠ ਛੱਡ ਦੇਣਾ
Explanation
ਕਿਸੇ ਤੱਥ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ 'ਤੇ ਹੀ ਜਾਂਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਦਰਭ-ਆਧਾਰਿਤ ਤੁਲਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
Question 50Prose (Gadya) - comprehension and textual questions
ਇੱਕ ਗਦ ਰਚਨਾ ਦੇ ਦੋ ਅਨੁਛੇਦ ਇੱਕੋ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਤਰਕ ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਨ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੀ। ਸੰਪਾਦਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਕਦਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਦੋਵੇਂ ਅਨੁਛੇਦ ਹਟਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਰੱਖਣਾ
- ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ਸੰਖੇਪ ਰੱਖ ਕੇ ਦੂਜੇ ਅਨੁਛੇਦ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਤਰਕ ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਨ ਜੋੜਨਾ Correct answer.
- ਦੁਹਰਾਉ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਵਧਾ ਦੇਣਾ
- ਦੋਹਾਂ ਅਨੁਛੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਲੰਬਾ ਅਨੁਛੇਦ ਬਣਾ ਦੇਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੁਹਰਾਉ ਬਚਿਆ ਰਹੇ
Explanation
ਗਦ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਨੁਛੇਦ ਦਾ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਕੋ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਦੁਹਰਾਉ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਸੰਖੇਪ ਰੱਖਣਾ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਤਰਕ ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਨ ਡੂੰਘਾਈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਠ ਦੀ ਇਕਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੋਵੇਂ ਬਚਦੇ ਹਨ।