ਅਣਡਿੱਠੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਮਝ
ਅਣਡਿੱਠਾ ਪੈਰਾ: 'ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 15 ਤੋਂ 17 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣਾ ਮਾਡਲ 12 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦੇਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ।' ਪ੍ਰਸ਼ਨ: 'ਮਾਡਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਕੀ ਹੈ?' ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ '17 ਨਵੰਬਰ', ਦੂਜਾ '12 ਨਵੰਬਰ'। ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ 'ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ' ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ '12 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ' ਹੈ। 30 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 11 ਨੇ 17 ਨਵੰਬਰ ਲਿਖਿਆ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: '17 ਨਵੰਬਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗੀ।' ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਤੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਮਝ ਦੀ ਪਰਖ।
1. ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰੇ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
Read the worked answer
12 ਨਵੰਬਰ।
ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ '12 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ' ਸ਼ਬਦ ਹਨ; 'ਤੱਕ' ਸੀਮਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਸ ਮਿਤੀ ਤੱਕ ਮਾਡਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 17 ਨਵੰਬਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਹੈ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ 'ਤੱਕ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ '12 ਨਵੰਬਰ' ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਹੀ, ਪਰ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਤਰ ਵਧੀਆ।
2. 11 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਪੜ੍ਹਨ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ?
Read the worked answer
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਫੜੀ ਅਤੇ 'ਤੱਕ' ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ 'ਸਕੈਨਿੰਗ' ਵਿੱਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੈ: ਉਹ ਸਵਾਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਆਖਰੀ' ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਮਿਤੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੈਰੇ ਦਾ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ। ਇਹ ਪੜ੍ਹਨ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸੀਮਾ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਤੱਕ, ਤੋਂ, ਨੂੰ) ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਹੈ।
ਇਲਾਜ: ਅਜਿਹੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਨਾ ਅਤੇ ਹਰ ਮਿਤੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਲਿਖਣਾ-'15-17: ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ', '12: ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੀਮਾ'।
3. ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ-ਮਿਲਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰੋਗੇ? ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਿਖੋ।
Read the worked answer
ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਜੋੜੋ: '13 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਏ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।' ਫਿਰ ਪੁੱਛੋ: 'ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ 13 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਡਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਤੀ ਲੱਭਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ।