ਵਿਆਕਰਣ (Vyakaran): ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਸੋਧ
ਵਿਆਕਰਣ ਕੀ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ
UPMSP ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣ ਭਾਗ ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ, ਲਿੰਗ, ਵਚਨ, ਕਾਰਕ, ਕਿਰਿਆ-ਕਾਲ, ਵਾਕ-ਬਣਤਰ, ਸਮਾਸ, ਉਪਸਰਗ, ਪ੍ਰਤਿਅਯ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਰੱਟਣ ਨਾਲੋਂ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਨਿਯਮ
- ਸੰਗਿਆ ਦੇ ਲਿੰਗ/ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਵਨਾਮ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
- ਕਰਤਾ + ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮੇਲ: “ਮੁੰਡਾ ਖੇਡਦਾ ਹੈ”, “ਮੁੰਡੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ”।
- ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਨਾਲ “ਨੇ” ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: “ਲੜਕੀ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ”।
- ਕਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ: ਨੂੰ/ਕੋ = ਕਰਮ ਜਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ; ਨੇ = ਕਰਤਾ; ਤੋਂ = ਅਪਾਦਾਨ; ਦਾ/ਦੀ/ਦੇ = ਸੰਬੰਧ; ਵਿੱਚ/’ਤੇ = ਅਧਿਕਰਣ; ਹੇ/ਓ = ਸੰਬੋਧਨ।
- ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਮੂਹਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਦਾਹਰਨ
ਵਾਕ: “ਬੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।” ਤਰਕ: “ਬੱਚੇ” ਬਹੁਵਚਨ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਰਿਆ “ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ” ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ; “ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ” ਅਧਿਕਰਣ ਕਾਰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; “ਰਹੇ” ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਹੈ। ਸੋਧ: “ਬੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ” ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, “ਬੱਚਾ ... ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ” ਅਸ਼ੁੱਧ।
ਨਿਸ਼ਾਨ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ
- ਲਿੰਗ/ਵਚਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਭੁੱਲਣਾ।
- “ਨੇ” ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ।
- ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੂੰ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ।
- ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਅਰਥ ਬਿਗਾੜਨਾ।