ਗਦ ਪਾਠ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਦੀ ਮੋਡਰੇਸ਼ਨ
ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ (ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ) ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੋਡਰੇਸ਼ਨ ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਹੈ। ਗਦ ਭਾਗ ਦੇ ਪਾਠ ਨੰ. 3 (ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਟੁੱਟਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰਸੇ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ) ਉੱਤੇ 6 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ: 'ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਤੋਂ ਦੋ ਹਵਾਲੇ ਦਿਓ।' ਹਰਜੋਤ ਨੇ 190 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੀਰਾ ਨੇ 120 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਿਰਲੇਖ 'ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ' ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਝਗੜਾ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤਰਕ ਵੀ ਜੋੜਿਆ। ਸਮੀਰ ਨੇ 60 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ: 'ਸਿਰਲੇਖ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।' ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੈ।
1. ਇਸ 6-ਅੰਕੀ ਸਵਾਲ ਲਈ ਮਾਰਕਿੰਗ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਜਵਾਬਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
ਯੋਜਨਾ (6 ਅੰਕ):
- ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ (ਥੀਸਿਸ) - 1 ਅੰਕ
- ਪਾਠ ਤੋਂ ਸਬੂਤ/ਹਵਾਲੇ - 2 ਅੰਕ
- ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਨਤੀਜੇ ਤੱਕ ਤਰਕ ਦੀ ਲੜੀ - 2 ਅੰਕ
- ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸੰਖੇਪਤਾ - 1 ਅੰਕ
ਹਰਜੋਤ - 5/6: ਥੀਸਿਸ ਸਪਸ਼ਟ (1), ਦੋਵੇਂ ਹਵਾਲੇ ਸਹੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ (2), ਤਰਕ ਦੀ ਲੜੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪਰ ਅੰਤਲਾ ਨਤੀਜਾ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ (1.5), ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ (1)। ਅੱਧਾ ਅੰਕ ਇਸ ਲਈ ਕੱਟਿਆ ਕਿ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੀਰਾ - 4/6: ਥੀਸਿਸ ਸਪਸ਼ਟ (1), ਦੋ ਹਵਾਲੇ (2), ਪਰ 'ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ' ਵਰਗਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਦਾਅਵਾ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਰਸਾ-ਪੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ (1), ਭਾਸ਼ਾ (1)। ਸਮੀਰ - 1/6: ਕੋਈ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼। ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ 1 ਅੰਕ।
2. ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੀਰਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਮਾਡਲ ਜਵਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨੋਗੇ? ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਤਰਕ ਸਹਿਤ ਦਿਓ।
Read the worked answer
ਨਹੀਂ - ਵੱਖਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਵਾਲ 'ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਜਾਇਜ਼' ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਘੱਟ ਜਾਇਜ਼' ਜਾਂ 'ਗ਼ਲਤ' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਉੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਉਹ ਪਾਠ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।
ਅੰਕ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ, ਸਬੂਤ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ:
- ਉਸਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਝਗੜੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ (ਵਿਰਸਾ, ਰਿਸ਼ਤੇ) ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
- 'ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ' ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਦਾਅਵਾ ਹੈ; ਪੂਰਨ ਦਾਅਵੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸਬੂਤ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਬੂਤ ਦੀ ਅਧੂਰਤਾ ਉੱਤੇ ਅੰਕ ਕੱਟੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹੋ ਗੱਲ ਹਰਜੋਤ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਮਾਰਕਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਪਣਾ ਹੈ।
3. ਸਮੀਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਫੀਡਬੈਕ ਲਿਖੋ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸੇ।
Read the worked answer
ਸਮੀਰ, ਤੇਰਾ ਨੈਤਿਕ ਨਤੀਜਾ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਸਵਾਲ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ੀ ਪੁੱਛਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਤੋਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖ - ਬਿਨਾਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਤੇਰਾ ਤਰਕ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਵਰਤ: ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ, ਫਿਰ ਦੋ ਹਵਾਲੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ। 60 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 100-120 ਸ਼ਬਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ - ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਬੂਤ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
4. ਜੇ ਹਰਜੋਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਪਾਠ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ-ਬ-ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਪਰ ਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰੋਗੇ?
Read the worked answer
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਾਂਗਾ ਕਿ ਫ਼ਰਕ ਕਿੱਸਮ ਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਬਦ ਬਦਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲਾਈਨ ਅੱਧੀ ਛੱਡੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ 2 ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧਾ ਅੰਕ ਕੱਟਾਂਗਾ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਂਗਾ 'ਹਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਵ ਸਹੀ'। ਪਰ ਜੇ ਹਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਠ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਬੂਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦਾ ਤਰਕ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਜਵਾਬ ਉਸੇ ਸਬੂਤ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ: ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਗ਼ਲਤੀ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਗ਼ਲਤ ਸਬੂਤ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।