Konkur-e Farhangian key terms

الگوی تکرار هجاهای کوتاه و بلند در مصراع‌های یک شعر که با تقطیع به بحرهای عروضی نسبت داده می‌شود و هماهنگی موسیقایی بیت را می‌سازد.

نوشتن هجاهای هر مصراع به شکل کوتاه و بلند برای شناخت بحر و وزن شعر؛ ابزار عملی تشخیص وزن در آزمون‌های ادبیات.

هم‌آوایی واژه‌های پایانی بیت‌ها پس از حرف روی؛ عاملی که پیوند صوتی میان بیت‌های یک قصیده یا غزل ایجاد می‌کند.

واژه یا واژه‌های تکراری که پس از قافیه در پایان بیت‌ها می‌آید و در غزل و قصیده فارسی بسیار رایج است.

مانند کردن چیزی به چیزی دیگر با ابزارهایی مانند کلمه «مثل» یا «مانند»؛ ساده‌ترین صور خیال که ارکان چهارگانه دارد.

کاربرد واژه‌ای در معنایی جز معنای اصلی، بر پایه شباهت، به گونه‌ای که یکی از دو طرف تشبیه حذف شود؛ مانند «سرو» برای معشوق.

بیان غیرمستقیم مقصود با واژه یا عبارتی که معنای ظاهری آن مراد نیست ولی ذهن خواننده را به معنای پنهان می‌رساند؛ مانند «دست‌وپا کردن».

شاخه‌ای از دستور زبان عربی که ساختار درونی واژه، وزن‌ها، باب‌های فعل و اشتقاق را بررسی می‌کند و پایه شناخت صیغه‌ها است.

تغییر حرکت یا حرف پایانی واژه عربی بر اساس نقش آن در جمله؛ شناخت آن برای ترجمه و تحلیل متون دینی ضروری است.

قالب سه‌حرفی یا چهارحرفی مانند «فَعَلَ» و «مُفاعَلَة» که ساختار واژه عربی را نشان می‌دهد و به تشخیص باب و معنا کمک می‌کند.

کوشش روشمند برای فهم معنای آیات با تکیه بر لغت، سیاق، روایات و قواعد ادبی؛ دانشی که در آزمون دینی با نمونه‌های کاربردی سنجیده می‌شود.

شرایط و رویدادهایی که زمینه نزول آیه یا سوره‌ای را فراهم کرده‌اند؛ آگاهی از آن در فهم مقصود آیات احکام و آیات اجتماعی مؤثر است.

بافت پیوسته کلام که معنای واژه و آیه را با توجه به آیات پیش و پس و فضای سخن روشن می‌کند؛ کلیدی در تفسیر و تحلیل متن.

روایتی که سند آن پیوسته باشد و همه راویانش عادل و ضابط باشند و از شذوذ و علت پنهان خالی باشد؛ اصطلاحی در دانش درایه.

زنجیره راویانی که متن روایت را از معصوم یا گوینده اصلی نقل کرده‌اند؛ بررسی آن موضوع دانش رجال و درایه است.

دانشی که احوال سند و متن حدیث را از نظر پذیرش و رد بررسی می‌کند و اصطلاحاتی چون صحیح، حسن و ضعیف را تعریف می‌نماید.

در ریاضیات، کمیتی که مقدارش به کمیت دیگر وابسته است؛ در تابع هر مقدار ورودی تنها یک خروجی معین دارد.

مجموعه همه مقادیر ورودی مجاز یک تابع که با آن تعریف تابع معنا پیدا می‌کند و در حل معادلات و رسم نمودار اهمیت دارد.

مجموعه همه خروجی‌های واقعی یک تابع وقتی ورودی در دامنه آن تغییر می‌کند؛ برای مقایسه توابع و تعیین معکوس‌پذیری به کار می‌رود.

نرخ تغییر لحظه‌ای یک تابع نسبت به متغیر مستقل؛ در هندسه شیب خط مماس بر نمودار و در فیزیک سرعت لحظه‌ای را نشان می‌دهد.

عمل جمع پیوسته مقادیر یک تابع؛ در حالت معین مساحت زیر نمودار را می‌دهد و در فیزیک برای یافتن جابه‌جایی از سرعت به کار می‌رود.

مقداری که تابع هنگام نزدیک شدن متغیر به نقطه‌ای به آن میل می‌کند، بدون آنکه لزوماً در آن نقطه تعریف شده باشد؛ پایه تعریف پیوستگی و مشتق.

برآیند نیروهای وارد بر جسم برابر است با جرم جسم ضرب‌در شتاب آن؛ رابطه‌ای که تحلیل حرکت و حل مسائل دینامیک را ممکن می‌سازد.

آهنگ تغییر سرعت نسبت به زمان؛ کمیتی برداری که هم تغییر اندازه و هم تغییر جهت سرعت را در بر می‌گیرد و یکای آن متر بر مجذور ثانیه است.

نیرویی که در سطح تماس دو جسم و در جهت مخالف حرکت نسبی یا گرایش به حرکت پدید می‌آید و به جنس سطوح و نیروی عمودی بستگی دارد.

پیوندی که در آن دو اتم با هم‌گذاری الکترون‌های ظرفیتی به پایداری می‌رسند؛ عامل اصلی تشکیل مولکول‌های آب، متان و ترکیبات آلی.

توانایی نسبی یک اتم برای کشیدن الکترون‌های پیوند به سوی خود؛ تفاوت آن در دو اتم پیوند، قطبیت و نوع پیوند را تعیین می‌کند.

توزیع نامتقارن بار الکتریکی در مولکول که از تفاوت الکترونگاتیوی و شکل هندسی آن ناشی می‌شود و بر انحلال‌پذیری و نیروهای بین‌مولکولی اثر دارد.

تقسیم هسته‌ای که در آن یک سلول دو سلول دختر با همان شمار کروموزوم پدید می‌آورد؛ پایه رشد، ترمیم بافت و تکثیر یاخته‌های پیکری.

تقسیم کاهشی که چهار سلول با نیمی از شمار کروموزوم‌های سلول مادر تولید می‌کند و در ساخت گامت و ایجاد تنوع ژنتیکی نقش دارد.

ساختار رشته‌ای متشکل از DNA و پروتئین که ژن‌ها را در خود جای می‌دهد و در تقسیم سلولی به شکل قابل مشاهده درمی‌آید.

دودمانی که از اواخر سده دوازدهم هجری تا آغاز سده چهاردهم بر ایران فرمان راند و دوره آن با جنگ‌های ایران و روس و جنبش مشروطه پیوند دارد.

حرکت سیاسی و اجتماعی ایرانیان در دوره مظفرالدین‌شاه برای محدود کردن قدرت پادشاه و برقراری قانون و مجلس که به فرمان مشروطیت انجامید.

پیمانی که پس از شکست ایران در جنگ دوم با روسیه بسته شد و بخش‌هایی از شمال ایران و امتیازهای بازرگانی را به روسیه واگذار کرد.

نهاد قانون‌گذاری که با پیروزی جنبش مشروطه در ایران تشکیل شد و نمایندگان آن نخست در دوره اول به تدوین قوانین و نظارت بر دولت پرداختند.

دیدگاهی که تحول شناختی کودک را در چهار مرحله حسی‌حرکتی، پیش‌عملیاتی، عملیات عینی و عملیات صوری توضیح می‌دهد و آموزش را با سطح تفکر کودک هماهنگ می‌کند.

فاصله میان آنچه یادگیرنده به‌تنهایی انجام می‌دهد و آنچه با راهنمایی فرد توانمندتر انجام می‌دهد؛ مفهومی از ویگوتسکی برای طراحی آموزش حامی.

حمایت موقتی معلم از یادگیرنده در آغاز تکلیف دشوار که به‌تدریج و با افزایش توانایی او کاهش می‌یابد تا استقلال یادگیری شکل گیرد.

رویکردی که یادگیرنده با کاوش، پرسش و آزمایش خود به کشف مفهوم می‌رسد و معلم نقش تسهیل‌کننده دارد؛ بر انگیزه درونی و انتقال یادگیری تأکید می‌کند.

سنجشی که در جریان آموزش انجام می‌شود تا پیشرفت یادگیرنده را بازخورد دهد و به معلم امکان اصلاح روش و برنامه درسی را بدهد.

سنجشی که در پایان دوره آموزشی برای تعیین سطح دستیابی به هدف‌های یادگیری و صدور نمره یا گواهی انجام می‌شود.

اطلاع‌رسانی مشخص و به‌هنگام به یادگیرنده درباره فاصله عملکرد او با هدف، همراه با راهنمایی برای بهبود، نه صرفاً داوری درباره شخصیت یا نمره.

رسیدن از کلیات به نتیجه جزئی؛ اگر مقدمات درست باشند و ساختار استدلال معتبر باشد، نتیجه ناگزیر درست خواهد بود.

رسیدن از نمونه‌های جزئی به قاعده‌ای کلی؛ نتیجه آن احتمالی است و با مشاهده نمونه ناسازگار می‌تواند رد شود.