مبانی آموزشی و روان‌شناختی
این حوزه از کتاب‌های روان‌شناسی تربیتی و مبانی آموزش‌وپرورش طراحی می‌شود و از داوطلب انتظار می‌رود نظریه‌ها را نه از حفظ، بلکه در قالب مثال تشخیص دهد.
مراحل رشد شناختی پیاژه
- حسی‌حرکتی (۰ تا ۲ سال): پایداری شیء.
- پیش‌عملیاتی (۲ تا ۷ سال): خودمحوری، تفکر نمادین، نبود بقای ماده.
- عملیاتی عینی (۷ تا ۱۱ سال): بقای ماده، برگشت‌پذیری، طبقه‌بندی.
- عملیاتی رسمی (۱۱ سال به بالا): تفکر انتزاعی و فرضیه‌ای.
ویگوتسکی
منطقه تقریبی رشد (ZPD) فاصله میان کاری است که کودک به‌تنهایی انجام می‌دهد و کاری که با راهنمایی بزرگسال یا همسال توانمند انجام می‌دهد؛ داربست‌سازی همان کمک موقت و کاهنده است. گفتار درونی نیز از گفتار بیرونی شکل می‌گیرد.
نظریه‌های یادگیری
- رفتارگرایی: شرطی‌سازی کلاسیک (پاولوف) و عامل (اسکینر، تقویت).
- شناخت‌گرایی: آزوبل (یادگیری معنادار، پیش‌سازماندهنده)، برونر (یادگیری اکتشافی و سه نمایش حرکتی، تصویری، نمادین).
- بندورا: یادگیری مشاهده‌ای و خودکارآمدی.
- کلبرگ: سطوح پیش‌عرفی، عرفی و پس‌عرفی رشد اخلاقی.
نمونه حل‌شده
کودکی ۸ ساله می‌داند اگر آب لیوان پهن را در لیوان باریک بریزیم مقدار آب تغییر نمی‌کند، اما از استدلال درباره مفهوم انتزاعی عدالت ناتوان است. او در مرحله عملیاتی عینی است، چون بقای ماده و برگشت‌پذیری دارد ولی تفکر انتزاعی (عملیاتی رسمی) هنوز شکل نگرفته است.
دام‌های آزمون
اشتباه گرفتن ZPD با مراحل پیاژه؛ نسبت دادن تقویت به بندورا؛ و خلط مراحل اخلاقی کلبرگ با مراحل روانی‌اجتماعی اریکسون.