Iran Tax Consultant Exam cheat sheet
Iran Tax Consultant Exam · Keep the key ideas within reach.
قانون مالیات‌های مستقیم - اشخاص حقوقی و حقیقی
اشخاص حقوقی: نرخ ۲۵٪ بر سود مشمول پس از کسر معافیت‌ها و زیان‌های قابل استهلاک؛ اظهارنامه تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی.
اشخاص حقیقی (مشمول ماده ۱۰۱): پله‌ای؛ ۱۵٪ تا ۲۰۰ میلیون تومان سود سالانه، ۲۰٪ مازاد تا ۴۰۰ میلیون، ۲۵٪ مازاد بر آن (ارقام سالانه قابل به‌روزرسانی).
سود مشمول = درآمدهای مشمول − هزینه‌های قابل قبول − معافیت‌ها − زیان انباشته قابل انتقال (حداکثر ۳ سال).
هزینه قابل قبول: مرتبط با فعالیت، مستند، ثبت‌شده در دفاتر؛ هزینه‌های شخصی و فاقد سند کسر نمی‌شود.
اظهارنامه اشخاص حقیقی: تا پایان خرداد ماه سال بعد؛ عدم تسلیم = تشخیص علی‌الرأس و محرومیت از معافیت‌ها.
معافیت ماده ۱۳۲: تولیدی و معدنی ۵ سال (مناطق کمتر توسعه‌یافته ۱۰ سال) از تاریخ بهره‌برداری.
مالیات اجاره املاک: نرخ‌های پله‌ای ماده ۵۳ بر درآمد مشمول اجاره؛ پرداخت ماهانه/فصلی برای اشخاص حقوقی موجر.
مالیات حقوق: نرخ ماده ۸۵ با معافیت سالانه؛ کارفرما مکلف به کسر و ایصال تا پایان ماه بعد است.
مالیات بر ارزش افزوده و مالیات‌های غیرمستقیم
نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده ۱۰٪ (۹٪ مالیات + ۱٪ عوارض) طبق قانون دائمی ۱۴۰۰ به بعد؛ کالاهای خاص نرخ متفاوت دارند.
مکانیزم: مالیات بر ارزش افزوده خروجی − اعتبار مالیات بر ارزش افزوده ورودی = مالیات قابل پرداخت.
دوره تسلیم: فصلی برای دوره‌های بهار/تابستان/پاییز و ماهانه برای زمستان؛ مهلت ۱۵ روز پس از پایان دوره.
اعتبار ورودی فقط با فاکتور رسمی خرید و ثبت در سامانه مؤدیان/کارپوشه قابل مطالبه است.
معافیت‌ها در ماده ۹ قانون VAT: کالاها و خدمات مذکور؛ معافیت به‌معنای عدم استرداد اعتبار ورودی مرتبط است.
صادرات: نرخ صفر با حق استرداد اعتبار مالیات بر ارزش افزوده ورودی.
مودی مشمول: فروش سالانه بیش از سقف تعیین‌شده یا فعال در مشاغل مشخص؛ ثبت‌نام و دریافت شناسه یکتا الزامی است.
مالیات‌های غیرمستقیم دیگر: حقوق و عوارض گمرکی، مالیات بر نوشابه‌های قندی، عوارض آلایندگی.
آیین دادرسی مالیاتی: تشخیص، رسیدگی، اعتراض و تجدیدنظر
ترتیب مراجع: اداره امور مالیاتی → هیئت حل اختلاف مالیاتی بدوی → تجدیدنظر → دیوان عدالت اداری.
مهلت اعتراض به برگ تشخیص: ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ؛ اعتراض کتبی با دلایل به اداره مالیاتی.
مهلت اعتراض به برگ اجرایی: ۳۰ روز از ابلاغ، با تودیع یا تضمین مبلغ مورد اعتراض.
هیئت بدوی: ۳ عضو (نماینده سازمان، قاضی/نماینده دادگستری، نماینده اتاق/تشکل)؛ رأی اکثریت.
مهلت اعتراض به رأی بدوی: ۳۰ روز از ابلاغ رأی برای ارسال به هیئت تجدیدنظر.
حسابرسی مالیاتی: مهلت رسیدگی به دفاتر ۱ سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه؛ تمدید با ذکر دلیل.
عدم تسلیم اظهارنامه یا رد دفاتر: تشخیص علی‌الرأس با مأخذ قرینه و ضرایب؛ بار اثبات بر عهده مودی است.
توقف عملیات اجرایی: با ارائه تضمین معتبر یا صدور قرار توقف از مرجع صالح.
معافیت‌ها، مشوق‌ها و نظام‌های ترجیحی
ماده ۱۳۲: ۵ سال معافیت مالیات بر درآمد برای واحدهای تولیدی/معدنی دارای پروانه بهره‌برداری؛ ۱۰ سال در مناطق کمتر توسعه‌یافته.
ماده ۱۳۸: معافیت صادرات محصولات صنعتی و کشاورزی فرآوری‌شده؛ مشروط به بازگشت ارز حاصل از صادرات.
ماده ۱۴۱: معافیت مالیات بر درآمد کشاورزی، دامداری، شیلات و منابع طبیعی.
ماده ۱۴۳: معافیت فعالیت‌های فرهنگی، هنری، آموزشی و پژوهشی با تأیید مراجع ذی‌ربط.
ماده ۸۱: معافیت سود سپرده‌های بانکی و اوراق مشارکت برای اشخاص حقیقی.
اعتبار معافیت مشروط به داشتن دفاتر قانونی و تسلیم اظهارنامه در مهلت مقرر است.
نظام ترجیحی مناطق آزاد/ویژه: نرخ صفر یا نرخ ترجیحی با شرایط خاص و اظهارنامه جداگانه.
مشوق استهلاک: نرخ‌های دوبرابر/سه‌برابر استهلاک برای ماشین‌آلات در مناطق کمتر توسعه‌یافته.
حسابداری: صورت‌های مالی، استانداردها و دفاتر قانونی
دفاتر قانونی الزامی: روزنامه و کل؛ برای اشخاص حقوقی و مشاغل مشمول، دفتر دارایی و سرمایه نیز اضافه می‌شود.
پلمب دفاتر: قبل از شروع سال مالی نزد اداره ثبت شرکت‌ها/اداره مالیاتی؛ تحریر تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی.
معادله حسابداری: دارایی = بدهی + سرمایه؛ صورت سود و زیان ارتباط آن را در دوره نشان می‌دهد.
اصل تحقق درآمد و تطابق هزینه‌ها مبنای شناسایی سود مشمول مالیات است.
استهلاک: روش نزولی/مستقیم طبق جدول ماده ۱۴۹؛ ارزش اسقاط و عمر مفید تعیین‌کننده است.
رد دفاتر: عدم پلمب، سفید ماندن، تحریر خارج از مهلت، عدم ثبت معاملات یا مغایرت با اسناد.
نگهداری اسناد و مدارک: حداقل ۱۰ سال پس از پایان سال مالی برای ارائه به سازمان مالیاتی.
صورت‌های مالی سالانه: ترازنامه، سود و زیان، جریان نقد، تغییرات حقوق صاحبان سهام و یادداشت‌ها.
اصول حسابرسی و ادله در رسیدگی مالیاتی
ادله حسابرسی: اسناد کاغذی، فاکتور رسمی، سوابق بانکی، صورت‌های مالی، اقرار مودی و گزارش بازرسی میدانی.
اصل کفایت و مناسب بودن شواهد: شواهد باید مرتبط، معتبر و کافی برای نتیجه‌گیری باشند.
روش‌های نمونه‌گیری: آماری (تصادفی/طبقه‌ای) و غیرآماری؛ انتخاب بر اساس ریسک و اهمیت.
اهمیت (Materiality): خطای با اثر بر تصمیم استفاده‌کننده؛ تعیین آستانه کمی و کیفی.
ریسک حسابرسی = ریسک ذاتی × ریسک کنترل × ریسک عدم کشف.
تعارض منافع: حسابرس/مشاور نباید در واحد مورد رسیدگی منافع مالی یا رابطه خویشاوندی با مودی داشته باشد.
گزارش حسابرسی مالیاتی: یافته‌ها، مغایرت‌ها، مبنای قانونی و مبلغ تعدیل‌شده را مستند می‌کند.
مستندسازی: کاربرگ‌ها باید امکان بازسازی نتیجه را بدون حضور حسابرس فراهم کنند.
قانون تجارت: شرکت‌ها، ثبت و گزارش‌دهی
شرکت سهامی عام: حداقل ۳ سهامدار، هیئت‌مدیره حداقل ۳ عضو، سرمایه حداقل ۵ میلیارد ریال (طبق لایحه اصلاحی).
شرکت سهامی خاص: حداقل ۳ سهامدار، سرمایه حداقل ۱ میلیون ریال؛ مسئولیت سهامداران محدود به آورده.
شرکت با مسئولیت محدود: حداقل ۲ شریک؛ مسئولیت هر شریک به میزان سهم‌الشرکه.
شرکت تضامنی: مسئولیت نامحدود و تضامنی شرکا؛ شرکت مختلط: ترکیب شریک ضامن و سهامی.
ثبت شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها الزامی است؛ شخصیت حقوقی از تاریخ ثبت ایجاد می‌شود.
مجمع عمومی سالانه: حداکثر ۴ ماه پس از پایان سال مالی برای تصویب صورت‌های مالی.
انتشار آگهی: تغییرات اساسنامه، افزایش سرمایه و صورت‌های مالی سهامی عام در روزنامه رسمی/سامانه.
انحلال و تصفیه: ثبت انحلال، تعیین مدیر تصفیه و تسویه بدهی‌های مالیاتی قبل از تقسیم دارایی.
قانون مدنی و آیین دادرسی مدنی در اختلافات مالیاتی
ماده ۱۰ قانون مدنی: قراردادهای خصوصی در برابر اشخاص در صورتی معتبر است که مخالف قانون نباشد.
ماده ۱۹۰: شرایط اساسی صحت معامله - قصد، رضایت، اهلیت و موضوع معین.
بار اثبات: اصل بر برائت ذمه است؛ مدعی باید دلیل ارائه کند (ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی).
قاعده لاضرر و منع تحصیل دلیل نامشروع در ارزیابی اسناد ارائه‌شده به مراجع مالیاتی.
مرور زمان: مطالبه مالیات در مهلت مقرر قانونی؛ مرور زمان مانع ایجاد تعهد جدید نیست.
وکالت نامه: نماینده مالیاتی باید وکالت کتبی معتبر با حدود اختیارات ارائه کند.
ابلاغ: ابلاغ قانونی به شخص یا نشانی ثبت‌شده؛ ابلاغ معیوب موجب بی‌اعتباری مهلت اعتراض است.
دعوای ابطال برگ اجرایی در دیوان عدالت اداری پس از طی مراجع مالیاتی مطرح می‌شود.
اخلاق حرفه‌ای، رازداری و مسئولیت مشاور مالیاتی
رازداری: اطلاعات مالی مودی بدون رضایت کتبی افشا نمی‌شود، مگر به حکم قانون یا مرجع قضایی.
استقلال: مشاور نباید در تصمیمات مالی مودی مشارکت اجرایی کند که بی‌طرفی او را مخدوش کند.
تضاد منافع: ارائه خدمات هم‌زمان به دو طرف یک معامله یا رقیب مستلزم افشا و رضایت است.
ممنوعیت تسهیل فرار مالیاتی: تنظیم اسناد خلاف واقع یا معاملات صوری نقض اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت کیفری دارد.
صلاحیت حرفه‌ای: پذیرش کار فقط در حوزه دانش و تجربه مشاور؛ در غیر این صورت ارجاع.
مستندسازی و نگهداری پرونده: حداقل ۱۰ سال؛ کاربرگ‌ها متعلق به مشاور و قابل ارائه به مراجع است.
افشای اطلاعات مشتری در جلسه هیئت حل اختلاف فقط در حدود دفاع ضروری مجاز است.
مسئولیت مدنی مشاور در قبال زیان ناشی از اهمال یا اظهار نظر خلاف استانداردهای حرفه‌ای.