Iran Tax Consultant Exam study materials
Iran Tax Consultant Exam study resources

Iran Tax Consultant Exam key terms

Iran Tax Consultant Exam · Get comfortable with the vocabulary.

ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم (نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی)

نرخ مالیات بر کل درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی ایرانی را ۲۵ درصد تعیین می‌کند؛ این نرخ پایه محاسبه تعهد مالیاتی شرکت‌ها و مبنای مقایسه با نظام‌های تشویقی است.

Related: درآمد مشمول مالیات, اظهارنامه مالیاتی
درآمد مشمول مالیات

مبلغی که پس از کسر هزینه‌های قابل قبول و معافیت‌ها از درآمد کل باقی می‌ماند و نرخ قانونی مالیات بر آن اعمال می‌شود؛ تعیین آن هسته اصلی رسیدگی مالیاتی است.

Related: هزینه قابل قبول, ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم (نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی)
هزینه قابل قبول

هزینه‌ای که برای تحصیل درآمد یا حفظ و نگهداری دارایی‌ها ضروری، مستند و متعارف است و با رعایت شرایط قانونی از درآمد کسر می‌شود؛ فقدان مستندات معمولاً به رد هزینه می‌انجامد.

Related: درآمد مشمول مالیات, دفاتر و اسناد حسابداری
اظهارنامه مالیاتی

فرم یا اظهار الکترونیکی که مؤدی درآمد، هزینه و مالیات خود را در آن گزارش می‌کند؛ تسلیم به‌موقع آن مبنای محاسبه جرایم و شروع مهلت‌های رسیدگی است.

Related: ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم (نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی), ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم (جرایم مالیاتی)
مالیات بر ارزش افزوده

مالیات غیرمستقیم چندمرحله‌ای که بر ارزش افزوده کالا و خدمات در هر مرحله از زنجیره عرضه وضع می‌شود و مصرف‌کننده نهایی بار آن را می‌پردازد؛ مؤدی آن را وصول و به سازمان امور مالیاتی ایفا می‌کند.

Related: اعتبار مالیات بر ارزش افزوده, دوره مالیاتی ارزش افزوده
اعتبار مالیات بر ارزش افزوده

مالیات پرداختی بابت خریدها و هزینه‌های کسب‌وکار که با رعایت شرایط قانونی از مالیات فروش کسر می‌شود؛ نبود فاکتور رسمی معمولاً مانع استفاده از این اعتبار است.

Related: مالیات بر ارزش افزوده, صورتحساب الکترونیکی
دوره مالیاتی ارزش افزوده

بازه زمانی مشخص در قانون ارزش افزوده که مؤدی باید برای آن اظهارنامه تسلیم و مالیات را پرداخت کند؛ شناخت آغاز و پایان دوره برای محاسبه جرایم دیرکرد ضروری است.

Related: مالیات بر ارزش افزوده, اظهارنامه مالیاتی
صورتحساب الکترونیکی

سند دیجیتال فروش که در سامانه مؤدیان ثبت می‌شود و مبنای احتساب اعتبار مالیات بر ارزش افزوده خریدار و کنترل اطلاعات فروشنده است؛ نبود آن اثبات معاملات را دشوار می‌کند.

Related: اعتبار مالیات بر ارزش افزوده, دفاتر و اسناد حسابداری
مالیات تکلیفی (کسر از منبع)

مالیاتی که پرداخت‌کننده وجوه موظف است پیش از پرداخت، آن را از مبلغ طرف مقابل کسر و به سازمان امور مالیاتی واریز کند؛ عدم اجرای آن مسئولیت جبران برای کسرکننده ایجاد می‌کند.

Related: مالیات بر حقوق, مسئولیت تضامنی مالیاتی
مالیات بر حقوق

نوعی مالیات تکلیفی بر درآمد اشخاص حقیقی از employment که کارفرما آن را از حقوق ماهانه کسر و ایفا می‌کند؛ نرخ آن پله‌ای و بر اساس جدول سالانه قانون بودجه تعیین می‌شود.

Related: مالیات تکلیفی (کسر از منبع), معافیت مالیاتی
برگ تشخیص مالیات

سندی که اداره مالیاتی پس از رسیدگی، میزان مالیات owed را تعیین و به مؤدی ابلاغ می‌کند؛ تاریخ ابلاغ آن مبدأ محاسبه مهلت اعتراض است.

Related: هیئت حل اختلاف مالیاتی, اعتراض به برگ تشخیص
اعتراض به برگ تشخیص

حق مؤدی برای طرح اختلاف نسبت به مالیات تعیین‌شده در مهلت قانونی، ابتدا نزد اداره مالیاتی و در صورت عدم حل، نزد مراجع حل اختلاف؛ رعایت مهلت شرط شنیده شدن اعتراض است.

Related: برگ تشخیص مالیات, هیئت حل اختلاف مالیاتی
هیئت حل اختلاف مالیاتی

مرجع شبه‌قضایی رسیدگی به اختلافات مالیاتی که با حضور نماینده سازمان، مؤدی و عضو ثالث تشکیل می‌شود و رأی آن با رعایت شرایط قابل شکایت در مراجع بالاتر است.

Related: اعتراض به برگ تشخیص, شورای عالی مالیاتی
شورای عالی مالیاتی

عالی‌ترین مرجع اداری رسیدگی به اختلافات و تفسیر مقررات مالیاتی که آرای آن در موارد مشابه لازم‌الاتباع است و وظیفه هماهنگی رویه مالیاتی را بر عهده دارد.

Related: هیئت حل اختلاف مالیاتی, دیوان عدالت اداری
دیوان عدالت اداری

مرجع قضایی رسیدگی به شکایت از تصمیمات و آرای مراجع اداری از جمله مراجع مالیاتی؛ صلاحیت آن معمولاً پس از طی مراحل داخلی و در چارچوب قانونی اعمال می‌شود.

Related: شورای عالی مالیاتی, هیئت حل اختلاف مالیاتی
حسابرسی مالیاتی

فرایند بررسی نظام‌مند دفاتر، اسناد و اطلاعات مؤدی برای ارزیابی درستی اظهارنامه و تعیین مالیات؛ بر شواهد کافی و مناسب و مستندسازی یافته‌ها استوار است.

Related: شواهد حسابرسی, دفاتر و اسناد حسابداری
شواهد حسابرسی

اطلاعات و مستنداتی که حسابرس برای استناد به نتیجه‌گیری خود جمع‌آوری می‌کند؛ کفایت و مناسب بودن آن، اعتبار گزارش و توان دفاع در مراجع اختلاف را تعیین می‌کند.

Related: حسابرسی مالیاتی, رسیدگی نمونه‌ای
رسیدگی نمونه‌ای

روش انتخاب بخشی از جامعه آماری معاملات یا اسناد برای آزمون و تعمیم نتیجه به کل جامعه؛ انتخاب نمونه باید مستند و بی‌طرف باشد تا در مراجع قابل دفاع بماند.

Related: شواهد حسابرسی, حسابرسی مالیاتی
دفاتر و اسناد حسابداری

مجموعه دفاتر قانونی و اسناد پشتوانه که مؤدی موظف به نگهداری و ارائه آن‌هاست؛ رد دفاتر به دلیل بی‌نظمی یا عدم ثبت به‌موقع، مبنای تشخیص علی‌الرأس می‌شود.

Related: هزینه قابل قبول, صورتحساب الکترونیکی
تشخیص علی‌الرأس

روش تعیین درآمد مشمول مالیات بر پایه قرائن و شاخص‌های فعالیت، بدون اتکای اصلی به دفاتر مؤدی؛ معمولاً زمانی به کار می‌رود که دفاتر رد شده یا ارائه نشده باشد.

Related: دفاتر و اسناد حسابداری, برگ تشخیص مالیات
صورت‌های مالی

مجموعه گزارش‌های حسابداری شامل ترازنامه، صورت سود و زیان و جریان‌های نقدی که وضعیت مالی و عملکرد واحد اقتصادی را نشان می‌دهد و مبنای تحلیل مالیاتی قرار می‌گیرد.

Related: استانداردهای حسابداری, دفاتر و اسناد حسابداری
استانداردهای حسابداری

قواعد پذیرفته‌شده برای شناسایی، اندازه‌گیری و افشای رویدادهای مالی که یکنواختی صورت‌های مالی را تضمین می‌کند؛ انحراف از آن‌ها می‌تواند مبنای اختلاف در تعیین سود مالیاتی شود.

Related: صورت‌های مالی, اصل تطابق هزینه با درآمد
اصل تطابق هزینه با درآمد

اصل حسابداری که هزینه‌های هر دوره را به درآمدهای همان دوره نسبت می‌دهد؛ کاربرد نادرست آن می‌تواند سود دوره و در نتیجه مالیات را جابه‌جا کند.

Related: استانداردهای حسابداری, درآمد مشمول مالیات
معافیت مالیاتی

حکم قانونی که بخشی از درآمد یا فعالیت را از پرداخت مالیات خارج می‌کند؛ استفاده از آن نیازمند احراز شرایط مقرر و نگهداری مستندات مرتبط است.

Related: ماده ۱۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم (معافیت‌های مالیاتی), مالیات بر حقوق
ماده ۱۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم (معافیت‌های مالیاتی)

یکی از مواد کلیدی باب معافیت‌ها که فهرستی از درآمدها و فعالیت‌های معاف از مالیات را مشخص می‌کند؛ شناخت دامنه و شرایط آن برای برنامه‌ریزی مالیاتی ضروری است.

Related: معافیت مالیاتی, منطقه ویژه اقتصادی
منطقه ویژه اقتصادی

محدوده‌ای با مقررات گمرکی و مالیاتی خاص که برای فعالیت‌های تولیدی و تجاری مشوق‌هایی پیش‌بینی می‌کند؛ مدت و شرایط معافیت باید با مستندات قانونی احراز شود.

Related: معافیت مالیاتی, ماده ۱۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم (معافیت‌های مالیاتی)
ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم (جرایم مالیاتی)

مبنای تعیین جریمه‌های مالیاتی مانند دیرکرد تسلیم اظهارنامه یا پرداخت مالیات است؛ شناخت نحوه محاسبه آن برای برآورد بدهی واقعی مؤدی اهمیت دارد.

Related: اظهارنامه مالیاتی, جریمه دیرکرد
جریمه دیرکرد

مبلغی که به سبب تأخیر در تسلیم اظهارنامه یا پرداخت مالیات به بدهی مالیاتی افزوده می‌شود؛ نرخ و مبدأ محاسبه آن تابع مقررات جاری است.

Related: ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم (جرایم مالیاتی), اظهارنامه مالیاتی
شرکت سهامی

شرکتی که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت سهامداران محدود به مبلغ سهام است؛ ساختار آن بر گزارش‌دهی، ثبت و تعهدات مالیاتی اثر می‌گذارد.

Related: شرکت با مسئولیت محدود, ثبت شرکت
شرکت با مسئولیت محدود

شرکتی که مسئولیت هر شریک محدود به سهم‌الشرکه اوست و انتقال سهم معمولاً با شرایط خاص انجام می‌شود؛ تفاوت‌های آن با سهامی در تعهدات و گزارش‌دهی مالیاتی مهم است.

Related: شرکت سهامی, ثبت شرکت
ثبت شرکت

فرایند رسمی ثبت اساس‌نامه، سرمایه و تغییرات شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها؛ آثار حقوقی مانند شخصیت حقوقی و قابلیت استناد اسناد به ثبت بستگی دارد.

Related: شرکت سهامی, شخصیت حقوقی
شخصیت حقوقی

شایستگی مستقل یک نهاد مانند شرکت برای دارا شدن حق و تکلیف، از جمله تکلیف مالیاتی؛ آن را از شرکا و مدیران جدا می‌کند و مبنای بسیاری از قواعد مسئولیت است.

Related: ثبت شرکت, مسئولیت تضامنی مالیاتی
مسئولیت تضامنی مالیاتی

وضعیتی که چند شخص در برابر سازمان امور مالیاتی برای پرداخت بدهی مالیاتی مسئول شناخته می‌شوند؛ در برخی موارد مدیران یا شرکا نیز در آن سهیم می‌شوند.

Related: شخصیت حقوقی, مالیات تکلیفی (کسر از منبع)
آیین دادرسی مدنی

مجموعه قواعد شکلی رسیدگی به دعاوی حقوقی مانند تقدیم دادخواست، مهلت‌ها و ادله اثبات؛ در دعاوی مالیاتی مرتبط با مراجع قضایی، رعایت آن تعیین‌کننده است.

Related: دیوان عدالت اداری, بار اثبات
بار اثبات

تکلیف طرفی که باید ادعای خود را با دلیل ثابت کند؛ در اختلافات مالیاتی معمولاً مؤدی باید مستندات درآمد و هزینه خود را ارائه دهد و سازمان باید مبنای تشخیص را مستند کند.

Related: آیین دادرسی مدنی, شواهد حسابرسی
رازداری حرفه‌ای

تعهد مشاور مالیاتی به عدم افشای اطلاعات محرمانه مؤدی بدون مجوز قانونی یا رضایت او؛ نقض آن مسئولیت انتظامی و مدنی ایجاد می‌کند.

Related: تضاد منافع, اخلاق حرفه‌ای
تضاد منافع

وضعیتی که منافع شخصی یا منافع مؤدی دیگر با وظیفه بی‌طرفانه مشاور در تعارض قرار می‌گیرد؛ مدیریت آن از طریق افشا و کنارگیری لازم است.

Related: رازداری حرفه‌ای, اخلاق حرفه‌ای
اخلاق حرفه‌ای

مجموعه اصول رفتاری مانند صداقت، بی‌طرفی، صلاحیت و رعایت قانون که مشاور مالیاتی در ارائه خدمات باید رعایت کند؛ نقض آن اعتبار حرفه و مسئولیت انتظامی را در پی دارد.

Related: رازداری حرفه‌ای, تضاد منافع