Danskur tölvupóstur: falsvinir, ávarp og orðaröð
Nemandi í dönsku 403 á að þýða tölvupóst frá danskri fjölskyldu yfir á íslensku og svara honum á dönsku. Í póstinum stendur meðal annars: „Vi henter dig eventuelt kl. 14, medmindre du hellere vil tage toget.“ Nemandinn þýddi „eventuelt“ sem „eindregið“ og „medmindre“ sem „meðan“. Í svarinu skrifaði hann: „Jeg glæder mig til at møde Dem“ og „I morgen jeg kommer med toget kl. 14.“ Hann á að búa hjá fjölskyldunni í tvær vikur, hefur þegar skipst á nokkrum tölvupóstum við hana og er sjálfur tvítugur. Kennarinn þarf að fara yfir þýðinguna, stílbragðið í svarinu og málfræðina, og ákveða hvaða atriði eigi að taka fyrir í tímanum til að nemandinn geti sjálfur leiðrétt svipaðar villur síðar.
1. Leiðréttið þýðingarvillurnar tvær, útskýrið hvers vegna þær verða og þýðið alla setninguna rétt.
Read the worked answer
„Eventuelt“ merkir „ef til vill“ eða „hugsanlega“, ekki „eindregið“; villan verður vegna hliðstæðu við enska orðið „eventually“, en danska orðið tjáir óvissu. „Medmindre“ merkir „nema“; „meðan“ á sér danska orðið „mens“, og því er auðvelt að ruglast. Rétt þýðing er: „Við sækjum þig ef til vill klukkan 14, nema þú viljir frekar taka lestina.“ Hér skiptir máli að „hente“ er „sækja“ á íslensku, ekki „henta“, og að bæði „eventuelt“ og „medmindre“ gera setninguna skilyrta: boðið er ekki staðfest og það er háð vali viðmælandans. Með því að þýða „eindregið“ breytist boðið í fasta ákvörðun, sem getur valdið misskilningi um komutíma og sækingu. Kennslulega má flokka þetta sem falsvini og æfa þá með samhengi fremur en einangruðum orðalistum.
2. Metið ávarpið „Dem“ í svarinu og endurskrifið setninguna með rökstuðningi fyrir valinu.
Read the worked answer
Í nútímadönsku er „De“ formlegt og gamaldags ávarp; í dag er „du“ notað nánast alls staðar, einnig til eldra fólks í óformlegum samskiptum og sérstaklega innan fjölskyldu sem nemandinn á að búa hjá. Þar sem þegar hefur verið skipst á tölvupóstum og viðmælandinn er ungur væri „Dem“ bæði óeðlilegt og gæti hljómað fjarlægt eða kaldhæðið. Rétt er: „Jeg glæder mig til at møde dig.“ Vilji nemandinn vera kurteis getur hann bætt við „tak for hjælpen“; kurteisin liggur í orðavali og tóni, ekki í fornafni. Athugið einnig að sögnin „at møde“ tekur andlag í þolfalli í dönsku og „dig“ er þolfallsformið sem passar hér, en ekki „De/Dem“. Kennarinn ætti að tengja þetta við stöðlun og við hvernig ávarp hefur breyst í dönsku frá miðri 20. öld.
3. Leiðréttið orðaröðina í „I morgen jeg kommer med toget kl. 14“ og skýrið regluna, einnig með dæmi um aukasetningu.
Read the worked answer
Danska aðalsetning hefur sögnina í öðru sæti (V2). Þegar atviksliður er tekinn fram fyrir sögnina verður að víxla sögn og frumlagi: „I morgen kommer jeg med toget kl. 14.“ Nemandinn skrifaði orðaröð aukasetningar í aðalsetningu. Sama regla gildir um „i går“, „derfor“, „måske“ og aðra slíka liði. Í aukasetningu eftir „fordi“, „når“ eða „hvis“ helst hins vegar venjuleg orðaröð: „… fordi jeg kommer med toget kl. 14.“ Villan verður oft þegar nemandinn einbeitir sér að orðaforða og gleymir setningagerð; íslenska krefst einnig víxlunar í aðalsetningu, svo reglan á að vera kunnugleg og ætti að yfirfærast með markvissri æfingu á algengum atviksliðum.