Stúdentspróf key terms
Stúdentspróf · Get comfortable with the vocabulary.
- ritgerð
- Related: rökfærsla, málsgrein
Heildstæð textagerð þar sem höfundur færir rök fyrir tiltekinni fullyrðingu með inngangi, meginmáli og niðurstöðu. Í stúdentsprófi er metin uppbygging, rökfærsla og málnotkun.
- rökfærsla
- Related: ritgerð, heimild
Að styðja fullyrðingu með skýrum rökum, dæmum eða heimildum þannig að lesandinn geti fylgt hugsuninni og metið hana sjálfstætt.
- heimild
- Related: tilvitnun, rökfærsla
Uppruni upplýsinga sem höfundur vísar til, svo sem bók, grein eða vefsíða. Góð heimild er auðkennd, trúverðug og sett í samhengi í textanum.
- tilvitnun
- Related: heimild, ritgerð
Bein orðrétt endursögn úr texta annars höfundar, sett í gæsalappir og merkt réttum uppruna. Hún á að styðja málflutning en ekki koma í stað eigin texta.
- málsgrein
- Related: ritgerð, stílbrigði
Afmarkaður hluti texta sem fjallar um eina meginhugsun og byggist venjulega á efnisgrein sem kynnir hana og setningum sem þróa hana áfram.
- stílbrigði
- Related: málsgrein, ritgerð
Samræmi í vali orða, setningagerðar og tóns í heilum texta. Ósamræmi milli formlegs og óformlegs stíls dregur úr skýrleika og trúverðugleika.
- bókmenntagrein
- Related: tákn, frásögn
Flokkun bókmennta eftir formi og efnistökum, til dæmis ljóð, skáldsaga, leikrit og smásaga. Greinin hefur áhrif á hvernig texti er lesinn og túlkaður.
- frásögn
- Related: bókmenntagrein, tákn
Texti þar sem atburðir eru sagðir í tímaröð, oft með sögumanni og persónum. Greining frásagnar felst meðal annars í sjónarhorni, byggingu og spennu.
- tákn
- Related: frásögn, bókmenntagrein
Atriði í bókmenntatexta sem stendur fyrir eitthvað annað en sjálft sig, til dæmis ljós fyrir von. Tákn eru túlkuð í samhengi verksins.
- fall
- Related: afleiða, skilgreiningarmengi
Tengsl þar sem hverju inntaki úr skilgreiningarmengi er úthlutað nákvæmlega einu úttaki. Fall er oft táknað f(x) og má lýsa með formúlu, töflu eða grafi.
- afleiða
- Related: fall, heildi
Mælikvarði á hversu hratt fall breytist miðað við breytu sína. Afleiða í punkti er halli snertils við graf fallsins í þeim punkti.
- heildi
- Related: afleiða, fall
Reikniaðgerð sem safnar saman óendanlega mörgum litlum hlutum og gefur til dæmis flatarmál undir grafi. Heildi er andhverfa afleiðu í skilgreindu skyni.
- líkindareikningur
- Related: tölfræði, meðaltal
Svið stærðfræðinnar sem metur hversu líkleg tiltekin útkoma er, oft sem tala milli 0 og 1. Byggir á skilgreiningu úrtaksrúms og atburða.
- tölfræði
- Related: meðaltal, líkindareikningur
Aðferðafræði við að safna, lýsa og draga ályktanir úr gögnum. Lýsandi tölfræði dregur saman gögn en ályktunartölfræði metur óvissu.
- meðaltal
- Related: tölfræði, líkindareikningur
Miðsæknisstærð sem fæst með því að leggja saman öll gildi og deila með fjölda þeirra. Meðaltal er næmt fyrir útliggjandi gildum.
- skilgreiningarmengi
- Related: fall, afleiða
Mengi allra þeirra inntaksa sem fall tekur gildi fyrir. Ef fall er til dæmis 1/x eru öll rauntölur nema núll í skilgreiningarmenginu.
- þýðing
- Related: málfræði, orðaforði
Flutningur merkingu texta úr einu tungumáli yfir á annað með því að varðveita innihald, tón og tilgang fremur en orðréttan orðaröð.
- málfræði
- Related: þýðing, orðaforði
Kerfisbundin lýsing á byggingu tungumáls, þar á meðal hljóðkerfi, beygingum og setningagerð. Málfræðiþekking styður rétta og skýra málnotkun.
- orðaforði
- Related: málfræði, þýðing
Safn orða og orðasambanda sem mælandi eða lesandi þekkir og getur notað í samhengi. Virkur orðaforði er sá sem við notum sjálf í tjáningu.
- hlustunarskilningur
- Related: orðaforði, þýðing
Hæfni til að skilja talað mál í rauntíma, grípa aðalatriði og smáatriði og álykta um tilgang og viðhorf mælandans.
- lögmál Newtons
- Related: kraftur, hröðun
Þrjú grunnlögmál um hreyfingu: hlutur heldur hraða sínum án ytri krafts, kraftur veldur hröðun í hlutfalli við massa, og sérhver kraftur á sér jafnstóran gagnkraft.
- kraftur
- Related: lögmál Newtons, hröðun
Vektorstærð sem lýsir áhrifi sem getur breytt hreyfingu hlutar eða lögun hans. Kraftur er mældur í njútonum og hefur bæði stærð og stefnu.
- hröðun
- Related: kraftur, lögmál Newtons
Breyting hraða á tímaeiningu, mæld í metrum á sekúndu í öðru veldi. Hröðun getur verið jákvæð við aukningu hraða og neikvæð við hægðun.
- efnafræðileg jafna
- Related: mól, sýra og basi
Táknræn lýsing á efnahvarfi þar sem efnum er raðað fyrir og eftir ör sem sýnir hvarfið. Fjöldi atóma hvers frumefnis verður að vera jafn beggja vegna.
- mól
- Related: efnafræðileg jafna
Eining fyrir efnisMagn sem inniheldur 6,022×10²³ agnir. Mól gerir kleift að tengja massa efnis við fjölda sameinda í efnahvarfi.
- sýra og basi
- Related: efnafræðileg jafna
Sýra gefur frá sér vetnisjónir í vatni og lækkar sýrustig, en basi tekur við þeim og hækkar það. Saman mynda þau sölt í hlutleysingarhvarfi.
- erfðir
- Related: fruma, vistkerfi
Ferli þar sem eiginleikar flytjast frá foreldrum til afkvæma með genum í DNA. Erfðir skýra bæði líkindi og breytileika innan tegundar.
- fruma
- Related: erfðir
Minnsta eining sem getur lifað sjálfstætt og sýnt einkenni lífs. Frumur skiptast í heilkjörnunga og fyrirkjörnunga og bera erfðaefni.
- vistkerfi
- Related: erfðir
Samfélag lífvera og ólífræns umhverfis á tilteknu svæði, þar sem orka og efni streyma milli tegunda. Vistkerfi er greint með fæðukeðjum og hringrásum.
- jarðfræði
- Related: vistkerfi
Fræðigrein um uppbyggingu jarðar, efni hennar og ferli sem móta yfirborð hennar á löngum tíma, svo sem eldvirkni og rof.
- orsakasamband
- Related: fylgni, hagkerfi
Tengsl þar sem breyting á einum þætti veldur breytingu á öðrum. Aðgreina verður orsakasamband frá tilviljunarkenndri fylgni í gögnum.
- fylgni
- Related: orsakasamband, tölfræði
Tölfræðileg tengsl milli tveggja breyta þar sem gildi annarrar hækkar eða lækkar með hinu. Fylgni sannar ekki orsakasamband.
- hagkerfi
- Related: framboð og eftirspurn, orsakasamband
Kerfi framleiðslu, dreifingar og neyslu á vörum og þjónustu í samfélagi. Hagkerfi er greint með tilliti til auðlinda, markaða og stofnana.
- framboð og eftirspurn
- Related: hagkerfi
Líkan sem útskýrir verðmyndun á markaði: framboð eykst með hækkandi verði en eftirspurn minnkar. Jafnvægisverð myndast þar sem magnið mætist.
- heimildasamfélag
- Related: orsakasamband
Sögulegt samfélag eða menning sem er rannsökuð með samtímaheimildum og minjum. Greining krefst þess að meta uppruna, hlutdrægni og samhengi heimilda.
- listgrein
- Related: greining listaverks
Afmarkað svið listar, svo sem málaralist, tónlist, leiklist eða byggingarlist. Hver grein hefur eigin miðlun, tækni og sögulega þróun.
- greining listaverks
- Related: listgrein, tákn
Kerfisbundin skoðun á formi, efni, tækni og samhengi listaverks. Greiningin tengir sjónræn eða hljóðræn atriði við merkingu og tilgang verksins.
- líkamleg hreysti
- Related: þolþjálfun, upphitun
Hæfni líkamans til að sinna daglegum verkum og líkamlegri áreynslu, byggð á þoli, styrk, liðleika og hraða. Hreysti er metin með stöðluðum prófum.
- þolþjálfun
- Related: líkamleg hreysti, upphitun
Æfingar sem bæta getu hjarta og lungna til að flytja súrefni til vöðva. Regluleg þolþjálfun lækkar hvíldarpúls og eykur úthald.
- upphitun
- Related: þolþjálfun, líkamleg hreysti
Undirbúningur fyrir líkamlega áreynslu sem hækkar líkamshita og eykur blóðflæði til vöðva. Góð upphitun dregur úr hættu á meiðslum.
- námsáætlun
- Related: einingar
Skipulag á námi þar sem markmið, viðfangsefni og tímarammi eru skilgreind. Í valnámi hjálpar áætlun nemanda að halda jafnvægi milli áfanga og verkefna.
- einingar
- Related: námsáætlun
Mælieining fyrir vinnuframlag í námi, notuð til að reikna út heildarfjölda eininga til stúdentsprófs. Fjöldi eininga ræður því hvort námskrá hefur verið fullnægt.