Íslenska: tungumál og bókmenntir
Íslenska á stúdentsprófi er heildstæð tungumála- og bókmenntakunnátta, ekki aðeins stafsetning. Prófið metur lesskilning á frumtextum og ritgerðum, greiningu á skáldskap og fræðilegum texta, málfræði, stíl og sjálfstæða ritun. Þú þarft að geta greint efnistök, sjónarhorn, myndmál og byggingu texta og rökstutt túlkun með tilvitnunum.
Kjarninn
- Lesskilningur: finna aðalatriði, aðgreina staðreyndir frá skoðunum og skilja óbeina merkingu.
- Bókmenntagreining: þema, persónur, tíma og rúm, frásagnarhátt, myndmál (líkingar, samanburður, persónugerving) og hljóðfæri.
- Málfræði: fallbeyging, sagnbeyging, setningafræði, greinarmerkjasetning og stafsetning.
- Ritun: skýr uppbygging (inngangur, meginmál, niðurlag), samhengi, formlegt orðfæri og heimildavísanir.
Dæmi
Setningin „Þórður gaf Maríu bókina“ sýnir fallstjórn sagnarinnar gefa: Þórður er nefnifall (frumsögð), Maríu er þágufall (óbeint andlag) og bókina er þolfall (beint andlag). Ef þú getur ekki útskýrt hvers vegna Maríu er þágufall en ekki þolfall, vantar þig sagnarvaldsskilning, ekki bara minni. Í bókmenntagreiningu væri samsvarandi krafa að sýna hvernig endurtekning eða myndmál skapar merkingu, ekki bara nefna hana.
Gildrur
Algengustu mistökin eru að rugla saman þolfalli og þágufalli, að nota óformlegt talmál í ritgerð, að fullyrða um texta án tilvitnunar og að sleppa því að svara öllum liðum spurningarinnar. Í bókmenntagreiningu er hættulegt að segja „höfundurinn vill“ án þess að sýna hvernig textinn styður það.