Íþróttir og heilsa
Íþróttir og heilsa á stúdentsprófi metur þekkingu á þjálffræði, líkamsstarfsemi, næringu, fyrstu hjálp og reglum íþróttagreina. Prófið krefst þess að þú getir tengt fræðin við raunhæfa áætlun og örugga framkvæmd. Þú þarft að skilja hvernig líkaminn bregst við álagi og hvernig meta á áhættu.
Kjarninn
- Þjálfunarlögmál: ofhleðsla, sérhæfing, aukið álag og hvíld; líkaminn aðlagast álagi.
- Orkukerfi: loftfirrð (ATP-PC, mjólkursýra) og loftkædd orkuframleiðsla; hlutfall eftir tíma og styrk.
- Næring: kolvetni, prótein, fita, vökvi og tímasetning máltíða.
- Fyrstu hjálp: RICE við tognun, hringing í 112 og að meta öndun.
Dæmi
Reiknaðu æskilegan hjartsláttarramma fyrir 18 ára einstakling sem ætlar að þjálfa með 70% af hámarkshjartslætti. Áætlaður hámarkshjartsláttur er 220 − 18 = 202 slög/mín. 70% af 202 er 141 slög/mín. Ef viðkomandi ætlar að hlaupa í 30 mínútur á þessum hraða þarf að fylgjast með álagi og hvíla ef einkenni koma fram; hjartsláttur er leiðarvísir, ekki eina mælikvarðinn.
Gildrur
Að rugla loftfirrðri og loftkæddri orkuframleiðslu, að teygja lengi fyrir sprengiátak án upphitunar, að sleppa vökvainntöku og að bregðast rangt við meiðslum. Í reglum er algengt að rugla víti og aukaspyrnu; í fyrstu hjálp að hreyfa við grunuðum hálshöggsmeiðslum.