Kazakhstan Grade 11 Attestation cheat sheet

Қазақ тілінде 9 дауысты, 25 дауыссыз дыбыс бар; дауыстылар жуан (а, о, ұ, ы, у) және жіңішке (ә, ө, ү, і, е, и) болып бөлінеді.

Сөз құрамы: түбір, жұрнақ, жалғау; жалғаулар септік (7 септік), тәуелдік, көптік және жіктік болып ажыратылады.

7 септік: атау, ілік (-ның/-нің), барыс (-ға/-ге), табыс (-ды/-ді), жатыс (-да/-де), шығыс (-дан/-ден), көмектес (-мен/-бен).

Сөйлем мүшелері: бастауыш, баяндауыш, анықтауыш, толықтауыш, пысықтауыш; баяндауыш сөйлемнің грамматикалық негізі.

Көркемдегіш құралдар: теңеу, метафора, метонимия, эпитет, гипербола, литота, аллитерация, ассонанс.

Абай Құнанбайұлы - «Қара сөздер» (45 сөз), «Ескендір», «Масат», «Әзім әңгімесі» авторлары; ақын, ағартушы, сазгер.

Жамбыл Жабаев - айтыс ақыны, «Ленинград балалары» поэмасының авторы; Мұхтар Әуезов - «Абай жолы» роман-эпопеясының авторы.

Әдебиеттегі әдістер: реализм, романтизм, классицизм, сентиментализм; әдеби жанрлар: эпос, лирика, драма.

В русском языке 33 буквы: 10 гласных, 21 согласная, 2 буквы (ъ, ь) звуков не обозначают.

Буквы е, ё, ю, я обозначают два звука в начале слова, после гласной и после ъ/ь; после согласной - один звук и мягкость.

Части речи: самостоятельные (существительное, прилагательное, числительное, местоимение, глагол, наречие, причастие, деепричастие) и служебные (предлог, союз, частица).

Причастие совмещает признаки глагола и прилагательного; деепричастие - глагола и наречия; деепричастный оборот выделяется запятыми.

Сложноподчинённое предложение: главная и придаточная части; типы придаточных - определительные, изъяснительные, обстоятельственные.

А. С. Пушкин - «Евгений Онегин» (роман в стихах), «Капитанская дочка», «Медный всадник».

Ф. М. Достоевский - «Преступление и наказание»; Л. Н. Толстой - «Война и мир», «Анна Каренина».

Литературные направления: классицизм, сентиментализм, романтизм, реализм; серебряный век русской поэзии - начало XX века.

Квадрат теңдеу: ax²+bx+c=0, дискриминант D=b²−4ac; D>0 - екі түбір, D=0 - бір түбір, D<0 - нақты түбір жоқ.

Виет теоремасы: x₁+x₂=−b/a, x₁·x₂=c/a.

Туынды ережелері: (xⁿ)′=nxⁿ⁻¹, (sin x)′=cos x, (cos x)′=−sin x, (eˣ)′=eˣ, (ln x)′=1/x.

Көбейтінді туындысы: (uv)′=u′v+uv′; бөлінді: (u/v)′=(u′v−uv′)/v².

Логарифм: logₐ(xy)=logₐx+logₐy, logₐ(xⁿ)=n·logₐx, logₐb=ln b/ln a.

Тригонометриялық тепе-теңдік: sin²x+cos²x=1; sin2x=2sinx·cosx.

Арифметикалық прогрессия: aₙ=a₁+(n−1)d, Sₙ=(a₁+aₙ)·n/2; геометриялық: bₙ=b₁qⁿ⁻¹, Sₙ=b₁(qⁿ−1)/(q−1).

Ықтималдық: P(A)=m/n, мұндағы m - қолайлы нәтижелер саны, n - барлық тең мүмкін нәтижелер саны.

Қазақ хандығы 1465–1466 жылдары Керей мен Жәнібек хандар бастаған қазақ руларының Шу мен Талас бойына қоныс аударуымен құрылды.

Қасым хан (1511–1523) тұсында «Қасым ханның қасқа жолы» заңдар жинағы қалыптасты, хандық аумағы кеңейді.

Абылай хан XVIII ғасырда Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресті, 1771 жылы Ресеймен байланысты реттеді.

Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс 1837–1847 жылдарды қамтыды.

1868 және 1891 жылғы «Уақытша ережелер» Ресей империясының Қазақстандағы әкімшілік басқару жүйесін бекітті.

1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс патша жарлығына (маусым жарлығы) жауап ретінде басталды.

1917 жылғы 5–13 желтоқсанда Орынборда екінші жалпықазақ съезі Алашорда автономиясын жариялады.

1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі жарияланды; 1995 жылғы 30 тамызда Конституция қабылданды.

Ньютонның екінші заңы: F=ma; импульс p=mv; кинетикалық энергия Eₖ=mv²/2.

Ом заңы: I=U/R; қуат P=UI; тізбектей қосылуда R=R₁+R₂, параллельде 1/R=1/R₁+1/R₂.

Авогадро саны N_A≈6,02·10²³ моль⁻¹; моль массасы M=m/n.

Периодтық заң: элементтер қасиеттері ядро зарядына байланысты периодты өзгереді; период нөмірі = энергетикалық деңгей саны.

pH<7 қышқыл орта, pH=7 бейтарап, pH>7 сілтілік орта.

Жасуша органоидтары: митохондрия - АТФ синтезі, хлоропласт - фотосинтез, рибосома - ақуыз синтезі.

Фотосинтез теңдеуі: 6CO₂+6H₂O → C₆H₁₂O₆+6O₂ (жарық пен хлорофилл қатысуымен).

Климат белдеулері: экваторлық, субэкваторлық, тропиктік, субтропиктік, қоңыржай, субполярлық, полярлық; Қазақстан қоңыржай белдеуде.

Ұлы француз революциясы 1789 жылы басталып, «Адам және азамат құқықтары декларациясымен» адам құқықтарын жариялады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс 1914–1918 жылдар, екіншісі 1939–1945 жылдар аралығын қамтыды.

БҰҰ Жарғысы 1945 жылы күшіне енді; Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы 1948 жылы қабылданды.

ҚР Конституциясының 1-бабы: Қазақстан - демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет.

Билік бөлінісі принципі: заң шығарушы (Парламент), атқарушы (Үкімет), сот билігі.

Құқықтық жауапкершілік түрлері: әкімшілік, қылмыстық, азаматтық-құқықтық, тәртіптік.

Қоғамның салалары: экономикалық, әлеуметтік, саяси, рухани; әлеуметтену - жеке тұлғаның қоғамға кірігу процесі.

Мемлекет белгілері: аумақ, халық, билік, егемендік, заң шығару монополиясы.

Present Perfect: have/has + past participle; used for past actions with present relevance, with for, since, already, yet, ever, never.

Conditionals: First (if + present, will + infinitive), Second (if + past, would + infinitive), Third (if + past perfect, would have + participle).

Passive voice: be + past participle; the object of the active sentence becomes the subject.

Reported speech: tense back-shift (present → past, past → past perfect); pronouns and time markers change.

Relative clauses: who for people, which for things, where for places, whose for possession; defining clauses take no commas.

Modal verbs: must (obligation), should (advice), might (possibility), can't (deduction of impossibility).

Gerund after prepositions and after verbs like enjoy, mind, suggest; infinitive after want, decide, hope.

Irregular verbs: go–went–gone, take–took–taken, write–wrote–written, begin–began–begun.

Деректер өлшем бірліктері: 1 байт = 8 бит; 1 Кбайт = 1024 байт; 1 Мбайт = 1024 Кбайт.

Санау жүйелері: екілік (2), сегіздік (8), ондық (10), оналтылық (16); ауыстыру - бөлу және көбейту әдістерімен.

Логикалық операциялар: AND (конъюнкция), OR (дизъюнкция), NOT (инверсия); ақиқат кестелері бойынша есептеледі.

Алгоритм қасиеттері: дискреттілік, анықтылық, нәтижелілік, жаппайлық, орындалу мүмкіндігі.

Цикл түрлері: параметрлі (for), шартты алдын ала тексеретін (while), шартты соңынан тексеретін (repeat/do-while).

Массив индексі 0-ден басталады көптеген тілдерде (Python, C, Java); Pascal-да 1-ден басталуы мүмкін.

Желі топологиялары: жұлдызша, шина, сақина; IP-мекенжай IPv4 - 32 бит, IPv6 - 128 бит.

Мәліметтер қоры: кесте, жазба, өріс; SQL негізгі командалары - SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE.