සාරාංශ ඇගයීම: පිටපත් කිරීම, දිග හා පුද්ගලික මත
විභාග අභ්‍යාස පත්‍රයක කියවීම හා සාරාංශකරණය කොටසේ දී වචන 240ක මුල් පාඨයක් දී, වචන 70–80ක සාරාංශයක් ලිවීමට පැවරුමක් දී ඇත. ලකුණු 10 පහත පරිදි බෙදේ: මූලික කරුණු 5ක් සඳහා 5, තමන්ගේ වචනවලින් ලිවීමට 2, සංක්ෂිප්තභාවයට 1, පුද්ගලික මත හෝ උපදෙස් එකතු නොකිරීමට 2. මුල් පාඨයේ කරුණු: (1) නගරයේ දිනකට ආහාර අපද්‍රව්‍ය ටොන් 1,200ක් එකතු වේ; (2) ඉන් 60%ක් කොම්පෝස්ට් කළ හැක; (3) ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරන පවුල් 15%ක් පමණි; (4) ප්‍රධාන හේතුව පහසුකම් නොමැතිකම; (5) පාසල් දැනුවත් කිරීම වැදගත්. සිසුවිය A ගේ සාරාංශය වචන 78කි; ඇය කරුණු 1, 2, 3, 4 දක්වා ඇති අතර, මුල් පාඨයේ දෙවන හා තෙවන වාක්‍ය දෙක එලෙසම පිටපත් කර, අවසානයේ 'මගේ අදහසට රජය වගකිව යුතුය' යැයි ලියා ඇත. සිසුවෙක් B ගේ සාරාංශය වචන 62කි; ඔහු කරුණු 1, 2, 3, 5 තම වචනවලින් දක්වා ඇති අතර, කරුණු 4 අතහැර ඇත. ගුරුවරයා 'මූලික කරුණු' යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න තීරණය කළ යුතු ය.
1. සිසුන් දෙදෙනාට ලකුණු 10 බෙදා දෙන්න. ඔබේ බෙදීම පැහැදිලි කරන්න.
Read the worked answer
A සිසුවිය - 10න් 6
- මූලික කරුණු: 4/5 (කරුණු 1, 2, 3, 4 ඇත; 5 නැත).
- තමන්ගේ වචන: 1/2 - සාරාංශයේ වැදගත් කොටසක් වන වාක්‍ය දෙකක් එලෙසම පිටපත් වී ඇත; සම්පූර්ණයෙන් ශුන්‍ය නොවන්නේ ඉතිරි කොටස ඇගේම වචනවලින් ලියා ඇති බැවිනි.
- සංක්ෂිප්තභාවය: 1/1 (78 වචන, 70–80 තුළ).
- පුද්ගලික මත රහිත බව: 0/2 - 'මගේ අදහසට රජය වගකිව යුතුය' යනු සාරාංශයට අයත් නොවන ඇගයීමකි.
B සිසුවා - 10න් 9
- මූලික කරුණු: 4/5 (4 නැත).
- තමන්ගේ වචන: 2/2 - මුල් පාඨයේ වාක්‍ය රටාව අනුගමනය නොකර අදහස් නැවත ප්‍රකාශ කර ඇත.
- සංක්ෂිප්තභාවය: 1/1 - 62 වචන 70ට අඩු වුවත්, එය සිදු වී ඇත්තේ කරුණක් අතහැරීම නිසා ය; එම අලාභය දැනටමත් මූලික කරුණු ලකුණෙන් ගණන් ගෙන ඇති බැවින් දෙවරක් දඬුවම් නොකළ යුතු ය.
- පුද්ගලික මත රහිත බව: 2/2.
වැදගත් සීමාව: ලකුණු දීමේ දී 'මූලික කරුණු' යන්න මුලින්ම නිර්වචනය කර ගත යුතු ය. මෙම පාඨයේ දී සංඛ්‍යාත්මක දත්ත (ටොන් 1,200, 60%, 15%) හා හේතුව මූලික කරුණු ලෙස ගත් නමුත්, විසඳුම් යෝජනා මූලික නොවේ යැයි තීරණය කළහොත් B ට කරුණු 4ක් ලැබිය යුතු ය. මෙම නිර්වචනය අභ්‍යාස පත්‍ර 45ටම එකම ලෙස යෙදිය යුතු ය.
2. පිටපත් කිරීම සඳහා 'අර්ධ ලකුණු' දීම සාධාරණ ද? ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරන පරීක්ෂණ රීතියක් සකසන්න; 'මගේ අදහසට ...' වැනි වාක්‍යයක් ගැන ද තීරණයක් දෙන්න.
Read the worked answer
පිටපත් කිරීම
අර්ධ ලකුණු දීම තනිවම සාධාරණ නොවේ; එය ස්ථිර නීතියක් නොමැති විට ගුරුවරයාගෙන් ගුරුවරයාට වෙනස් වේ. එබැවින් ගණන් කළ හැකි රීතියක් අවශ්‍ය ය:
- සාරාංශයේ වචන ගණන ගන්න. මුල් පාඨයේ වාක්‍යයක් හෝ වාක්‍ය කොටසක් වචන 5කට වඩා අඛණ්ඩව එලෙසම ගත්තේ නම් එය 'පිටපත් කොටසක්' ලෙස සලකන්න.
- පිටපත් කොටස් සාරාංශයේ 25%ට වඩා නම් 'තමන්ගේ වචන' ලකුණු 0; 25%ට අඩු නම් 1; පිටපත් කිරීමක් නැත්නම් 2.
- A ගේ තත්ත්වය: වාක්‍ය දෙකක් පිටපත්; එය සාරාංශයේ වැදගත් කොටසකි - එබැවින් 1/2 යුක්තිසහගත ය.
මෙම රීතිය පළමුව ලිඛිතව තබා, පසුව පත්‍ර 45ටම යොදන්න; එක් එක් පත්‍රයේ පිටපත් කොටස් ඉරි අදින්න.
පුද්ගලික මතය
'මගේ අදහසට රජය වගකිව යුතුය' යනු සාරාංශයක අවශ්‍ය නොවන ඇගයීමකි. ලකුණු පටිපාටියේ ඒ සඳහා වෙනම ලකුණු 2ක් වෙන්ව ඇති බැවින්, එය 0/2 ලෙස ගණන් කිරීම ප්‍රමාණවත් ය. එහෙත් එම වාක්‍යය නිසා මූලික කරුණක් අහිමි වී ඇත්නම්, එම අලාභය ද මූලික කරුණු ලකුණෙන් ගණන් ගැනේ; එකම වැරැද්දට දෙවරක් ලකුණු අඩු නොකරන්න. පන්තියේ දී 'සාරාංශයකට ඇතුළත් නොවන දේ' ලැයිස්තුවක් (මත, උපදෙස්, උදාහරණ, පුනරුක්ති) ලියා දීමෙන් මෙය නැවත මතු නොවීමට හේතු වේ.