GCE O/L Sinhala Language & Literature cheat sheet
GCE O/L Sinhala Language & Literature · Keep the key ideas within reach.
ව්‍යාකරණ හා භාෂා භාවිතය (Grammar and Usage)
සිංහල නාමපද කාරක අනුව විභක්ති ගනී: ප්‍රථමා (කර්තෘ), ද්විතීයා (කර්ම), තෘතීයා (කරණ/කර්තෘ), චතුර්ථී (සම්ප්‍රදාන), පඤ්චමී (අවස්ථා/හේතු), ෂෂ්ඨී (සම්බන්ධ), සප්තමී (අධිකරණ), ආලපන (ඇමතීම).
ක්‍රියාපදය කර්තෘ සමඟ එකඟ වේ: ඒක වචන කර්තෘ සමඟ ඒක වචන ක්‍රියාව (ළමයා ගියා), බහු වචන කර්තෘ සමඟ බහු වචන ක්‍රියාව (ළමයි ගියා).
වර්තමාන කාලය: -යි/-ති/-වති (කරයි, යයි, වැටෙයි); අතීත කාලය: -ය/-ණා/-ච්චා (කළේය, ගියා, වැටුණා); අනාගත කාලය: -යි/-ති (කරයි, යයි) සන්දර්භය අනුව.
වාක්‍ය බෙදීම: සරල වාක්‍යයක එක් උපවාක්‍යයක්; සංයුක්ත වාක්‍යයේ ස්වාධීන උපවාක්‍ය දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක්; මිශ්‍ර වාක්‍යයේ ස්වාධීන හා අධීන උපවාක්‍ය දෙකම ඇත.
සම්බන්ධක පද අර්ථය අනුව තෝරන්න: 'හා/සහ' එකතු කිරීමට, 'නමුත්/එහෙත්' විරෝධයට, 'එබැවින්/එහෙයින්' හේතු-ඵලයට, 'එසේ නම්' කොන්දේසියට.
විරාම ලක්ෂණ: කොමා (,) ලැයිස්තු හා අධීන උපවාක්‍ය වෙන් කිරීමට; අර්ධ විරාමය (;) සමීප සම්බන්ධ ස්වාධීන උපවාක්‍ය අතර; පූර්ණ විරාමය (.) වාක්‍යය අවසානයේ.
'නො' නිෂේධනය ක්‍රියාපදයට පෙර යෙදේ (නොගියේය); 'බැහැ/නැත' වර්තමාන කාලයේ දී 'නො' සමඟ යෙදේ (නොයයි, නැත).
සර්වනාම: පුද්ගල සර්වනාම (මම, ඔබ, ඔහු, ඇය, අපි, ඔවුන්); සම්බන්ධ සර්වනාම (මගේ, ඔබේ, ඔහුගේ); ප්‍රශ්න සර්වනාම (කවුද, කුමක්ද, කොහේද).
කියවීම හා සාරාංශකරණය (Reading Comprehension and Summary)
සාරාංශයක් මූලික පෙළේ තොරතුරු පමණක් ඇතුළත් කළ යුතුය; නව අදහස්, උදාහරණ හෝ අර්ථ නිරූපණ එකතු නොකළ යුතුය.
සාරාංශයේ දිග සාමාන්‍යයෙන් මූලික පෙළේ තුනෙන් එකකට හෝ හතරෙන් එකකට සීමා විය යුතුය; අවශ්‍ය නම් වචන ගණන නිශ්චිතව දෙනු ලැබේ.
මූලික අදහස සොයා ගැනීමට ඡේදයේ පළමු හා අවසන් වාක්‍ය කියවා, පුනරාවර්තනය වන මූලික පදය හඳුනාගන්න.
විස්තරාත්මක උදාහරණ, සංඛ්‍යා දත්ත හා පුනරුක්ති සාරාංශයෙන් ඉවත් කරන්න; සාමාන්‍යකරණය කළ ප්‍රකාශ භාවිත කරන්න.
සාරාංශය තමන්ගේ වචනවලින් ලිවිය යුතුය; මූලික පෙළේ වාක්‍ය ඍජුව පිටපත් කිරීම ලකුණු අඩු කරයි.
ප්‍රශ්නය 'කුමක්ද', 'ඇයි', 'කෙසේද' ලෙස අසන ලද්දේ දැයි වෙන් කරන්න: 'ඇයි' සඳහා හේතුව, 'කෙසේද' සඳහා ක්‍රියාවලිය විස්තර කරන්න.
අනුමාන ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු පෙළේ සෘජුව නොමැති වුවත්, පෙළේ සාක්ෂි මත පදනම් විය යුතුය; පෞද්ගලික මතය ප්‍රමුඛ නොවිය යුතුය.
සන්දර්භය තුළ වචනයේ අර්ථය තීරණය කරන්න: එම වචනයට පෙර හා පසු වාක්‍යයන් අර්ථය සඳහා සාක්ෂි සපයයි.
නිර්දේශිත ගද්‍ය (Prescribed Prose and Fiction)
ගද්‍ය පාඩමක් විශ්ලේෂණයේදී පසුබිම, චරිත, ගැටලුව, විසඳුම හා තේමාව යන අංග හඳුනාගන්න.
චරිත විශ්ලේෂණයේදී චරිතයේ ක්‍රියා, ප්‍රකාශ හා අන් අයගේ ප්‍රතිචාර පෙළෙන් උපුටා දක්වන්න.
කථකයා (narrator) පළමු පුරුෂ ('මම') හෝ තෘතීය පුරුෂ ('ඔහු/ඇය') ලෙස විය හැක; කථකයා කතුවරයා නොවේ.
ගද්‍යයේ තේමාව එක් වාක්‍යයකින් ප්‍රකාශ කළ හැකි පොදු අදහසකි; කථාවේ සිදුවීම් එම අදහස තහවුරු කරන සාක්ෂි වේ.
සංවාද භාවිතය චරිතයේ සමාජ තත්ත්වය, අධ්‍යාපන මට්ටම හා චිත්ත භාවය හෙළි කරයි.
දේශීය සාහිත්‍ය ගද්‍යයන්හි විවේචනයේදී ලේඛකයාගේ යුගය හා සමාජ පසුබිම සැලකිල්ලට ගන්න; නවකතාව, කෙටිකතාව හා විවරණය වෙන් කර හඳුනාගන්න.
කෙටිකතාවක ආරම්භය, උච්චතම අවස්ථාව (climax) හා අවසානය යන ත්‍රිකෝණාකාර ව්‍යුහය හඳුනාගැනීම විශ්ලේෂණයට උපකාරී වේ.
පෙළෙන් උපුටා දැක්වීම් (quotations) කෙටි කර, උපුටා ගැනීම් ලකුණු තුළ යොදා, අදාළ අදහසට සම්බන්ධ කරන්න.
නිර්දේශිත පද්‍ය (Prescribed Poetry)
සිංහල පද්‍යයේ මූලික අංග: ගීතිකාව (rhythm), අක්ෂර ගණන, අන්තර් ඡේද සම්බන්ධය හා අලංකාර.
ගී කවි, සිලෝ කවි, උමයංගනා කවි හා නව කවි අතර වෙනස්කම් ඒවායේ රචනා ක්‍රමය හා භාවිත අවස්ථා අනුව හඳුනාගන්න.
පද්‍යයක අර්ථය පදයෙන් පදයට පරිවර්තනය නොකර, සමස්ත ඡේදයේ භාවය හා පණිවිඩය ග්‍රහණය කරන්න.
කවියේ මාතෘකාව හා අවසන් පද්ධතිය අතර සම්බන්ධය පරීක්ෂා කරන්න; බොහෝ කවිවල මාතෘකාව තේමාවට ඉඟියක් දෙයි.
ශබ්දාලංකාර (උපමා, රූපක, අනුප්‍රාස, යමක) හා අර්ථාලංකාර (අර්ථාන්තර න්‍යාස, විරෝධාභාස) වෙන් කර හඳුනාගන්න.
කවියේ රසය (ශෘංගාර, කරුණා, හාස්‍ය, රෞද්‍ර, භයානක, බීභත්ස, වීර, අද්භූත, ශාන්ත) හා භාවය වෙන් කරන්න.
කවියේ ප්‍රතිබිම්බ (imagery) හඳුනාගැනීමට පංචේන්ද්‍රිය අත්දැකීම් (දෘශ්‍ය, ශ්‍රව්‍ය, ඝ්‍රාණ, රස, ස්පර්ශ) අනුව පද බෙදන්න.
කවියේ කථකයා හා කවියා වෙන් කරන්න; කථකයා කවියාගේ ප්‍රකාශයක් නොවේ, එය කවියේ චරිතයකි.
නිර්දේශිත නාට්‍ය (Prescribed Drama and Theatre)
නාට්‍යයක මූලික අංග: කථා වස්තුව, චරිත, සංවාද, රංග වේදිකාව, අධ්‍යක්ෂණය හා ප්‍රේක්ෂක සම්බන්ධය.
නාට්‍යයක ගැටුම (conflict) පුද්ගල-පුද්ගල, පුද්ගල-සමාජ හෝ පුද්ගල-ස්වයං ලෙස වර්ග කළ හැක; ගැටුම නාට්‍යයේ චලක බලවේගයයි.
වේදිකා නිර්දේශ (stage directions) කථකයාගේ හෝ අධ්‍යක්ෂකගේ උපදෙස් වන අතර, ඒවා චරිතයේ චලනය හා භාවය පෙන්වයි.
සංවාදයේ උප පාඨය (subtext) යනු චරිතය පවසන දෙයට වඩා අභිප්‍රාය වෙනස් වීමයි; එය අධ්‍යයනයේදී කතුවරයාගේ ඉඟි සොයන්න.
නාට්‍යයක ආරම්භය, ගැටුමේ උත්සන්න වීම, උච්චතම අවස්ථාව, විසඳුම හා අවසානය යන පංචාංග ව්‍යුහය හඳුනාගන්න.
ත්‍රාසජනක, හාස්‍යජනක හා ඛේදජනක යන නාට්‍ය වර්ග අතර වෙනස අවසන් ප්‍රතිඵලය හා ප්‍රේක්ෂක භාවය අනුව තීරණය කරන්න.
සිංහල වේදිකා නාට්‍යයේ පසුබිම වූ නාඩගම්, තොටගමුවේ රාහුල හිමිගේ නාටක හා නූතන නාට්‍ය සම්ප්‍රදාය අතර ඓතිහාසික සම්බන්ධය සලකන්න.
චරිතයක අභිප්‍රාය හඳුනා ගැනීමට එම චරිතයේ සංවාද හා අන් චරිත සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවය එකට කියවන්න.
සාහිත්‍ය රසාස්වාදය හා අලංකාර (Literary Appreciation, Criticism and Figures of Speech)
උපමාව (simile): 'වගේ', 'සේ', 'මෙන්' වැනි පද මගින් සෘජු සංසන්දනයක් කරයි (ඔහු සිංහයෙකු මෙන් නිර්භීතය).
රූපකය (metaphor): සංසන්දන පදයක් නොමැතිව එක් දෙයක් තවත් දෙයක් ලෙසම හඳුන්වයි (ඔහු සිංහයෙකි).
අනුප්‍රාසය (alliteration): එකම ව්‍යඤ්ජන අක්ෂරයක් ආසන්න පදවල මුලින් හෝ අගින් පුනරාවර්තනය වීම.
යමකය (yamaka): එකම වචනය හෝ ශබ්දය වාක්‍යයේ විවිධ අර්ථවලින් පුනරාවර්තනය වීම.
අර්ථාන්තර න්‍යාසය (pun): එකම වචනයට එකවර අර්ථ දෙකක් ලැබෙන ලෙස භාවිත කිරීම.
විරෝධාභාසය (oxymoron): පරස්පර වචන දෙකක් එකට යෙදීම (මිහිරි විෂ, අඳුරු ආලෝකය).
රසය නවයකි: ශෘංගාර, හාස්‍ය, කරුණා, රෞද්‍ර, වීර, භයානක, බීභත්ස, අද්භූත හා ශාන්ත; සාහිත්‍ය ප්‍රධාන වශයෙන් ශෘංගාර, කරුණා හා වීර රස භාවිත කරයි.
සාහිත්‍ය විචාරයේදී පෙළේ සාක්ෂි දෙමින් ප්‍රකාශ කළ යුතුය; 'හොඳයි' හෝ 'නරකයි' වැනි සාමාන්‍ය ප්‍රකාශ විචාරය නොවේ.
නිබන්ධන රචනය (Composition and Creative Writing)
නිබන්ධනයේ අවශ්‍ය අංග: හැඳින්වීම, ශරීරය (ප්‍රධාන අදහස් සහිත ඡේද කිහිපයක්) හා අවසානය; එක් ඡේදයකට එක් ප්‍රධාන අදහසක්.
හැඳින්වීමේදී මාතෘකාව නිශ්චිත කර, අවසානයේදී ප්‍රධාන අදහස් සාරාංශ කර අවසන් නිගමනයක් දෙන්න.
විධිමත් නිබන්ධනයක වචන ගණන සාමාන්‍යයෙන් 250-400 පමණ වේ; විභාග උපදෙස් අනුව ගණන සීමා කරන්න.
සංක්‍රාන්ති පද (එසේම, එහෙත්, ඊට අමතරව, එබැවින්) ඡේද අතර අදහස් සම්බන්ධ කිරීමට භාවිත කරන්න.
විස්තරාත්මක නිබන්ධනයකට සංවේදී අත්දැකීම්, උපමා හා උදාහරණ ඇතුළත් කරන්න; නමුත් සත්‍ය තොරතුරු විකෘති නොකරන්න.
තර්කාත්මක නිබන්ධනයක පැත්තක් ගන්නා අතර, විරුද්ධ මතයක් සලකා එය බිඳ දමන්න; එක් පැත්තකට පමණක් බර නොවන්න.
ආකෘතික ලිපියක (formal letter) දෙපැත්තේ ලිපිනය, දිනය, සම්භාවනාව, ශරීරය හා අත්සන අවශ්‍ය වේ; අවිධිමත් ලිපියට සමීප ඥාති සම්බන්ධයක් භාවිත කරන්න.
කෙටිකතා රචනයේදී ආරම්භයේදීම චරිත හා ස්ථානය හඳුන්වා දී, එක් ගැටුමක් මත කථාව ගොඩනඟා, අවසානයේ හැරවුමක් හෝ විසඳුමක් දෙන්න.