නිර්දේශිත නාට්‍ය
නිර්දේශිත නාට්‍ය
මෙම අංශයෙන් පරීක්ෂා කරන්නේ නාට්‍ය පාඨයක ගැටුම, චරිත සංවර්ධනය, සංවාද, වේදිකා උපදෙස් හා අභිනය මගින් අර්ථය ගොඩනැගෙන ආකාරයයි. නාට්‍යයක් යනු කථාවක් පමණක් නොව වේදිකාවේ රඟ දැක්වීමට ලියන ලද නිර්මාණයකි.
මූලික රීති
- ගැටුම: ප්‍රධාන චරිතය අභිප්‍රායක් සාධාරණ කරගැනීමට මුහුණ දෙන බාධකය හඳුනාගන්න; එය පුද්ගලික, සමාජීය හෝ ආචාරධර්මීය විය හැක.
- චරිත සංවර්ධනය: ආරම්භයේ චරිතයක් හා අවසානයේ එම චරිතය අතර වෙනස ඇති කරන සිදුවීම් හා සංවාද හඳුනාගන්න.
- සංවාද: සංවාදයෙන් තොරතුරු පමණක් නොව බල සම්බන්ධතා, උපහාස, බිය හා අභිප්‍රායද ප්‍රකාශ වේ.
- වේදිකා උපදෙස්: වරහන් තුළ දක්වන චලන, නිශ්ශබ්දතාව, ආලෝකය හා සංගීතය නාට්‍යයේ අර්ථයට ඍජුව බලපායි.
- අභිනය: චරිතයක් කියන දෙය හා කරන දෙය අතර පරතරය නාට්‍යයේ යථාර්ථය හෝ උපහාසය පෙන්වයි.
විසඳන ලද උදාහරණය
“සුමනා: මම කිසිවක් නොකීවෙමි. (නිශ්ශබ්දතාවය. ඇය බිම බලා සිටී.)” යන ආඛ්‍යාන කොටස සලකන්න. සංවාදයෙන් ඇය නිර්දෝෂී බව කියයි; වේදිකා උපදෙස්වලින් ඇය බිම බලා සිටීම හා නිශ්ශබ්ද වීම පෙන්වයි. මෙයින් ඇය කියන දෙය හා ඇය තුළ දැනෙන දෙය අතර පරතරයක් ඇති බව ඇඟවේ. එබැවින් මෙම උපදෙස චරිතයේ අභ්‍යන්තර ගැටුම හෝ අපරාධ හැඟීම පෙන්වන සාක්ෂියක් ලෙස විශ්ලේෂණය කළ හැක.
ලකුණු අහිමි කරන උගුල්
- නාට්‍යයේ කථාව පමණක් සාරාංශ කර ගැටුම හා අභිනය නොසලකා හැරීම.
- වේදිකා උපදෙස් නොසලකා හැරීම; ඒවා කර්තෘගේ අතිරික්ත ලේඛන යැයි සිතීම.
- සංවාදයක් පද්‍ය හෝ ගද්‍ය ලෙස වර්ග කර නාට්‍යමය කාර්යය අමතක කිරීම.
- චරිතයක් ගැන තක්සේරුවක් දී එයට සංවාද හෝ සිදුවීම් සාක්ෂියට නොදීම.