සාහිත්‍ය රසාස්වාදය හා අලංකාර
සාහිත්‍ය රසාස්වාදය හා අලංකාර
මෙම අංශයෙන් පරීක්ෂා කරන්නේ සාහිත්‍ය පාඨයක රසය, අලංකාර, ධ්වනි හා ශෛලීය ලක්ෂණ හඳුනාගැනීමේ හැකියාවයි. අලංකාරයක් නම් කිරීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ; එය පාඨයේ අර්ථය හෝ භාවයට දායක වන ආකාරය පැහැදිලි කළ යුතුය.
මූලික රීති
- උපමා: එක් වස්තුවක් තවත් වස්තුවකට සමාන කරයි; “මෙන්”, “වැනි”, “සේ” වැනි උපමාන වචන තිබේ. උදා: “මුහුණ පුන් පොහොය මෙනි.”
- රූපක: එක් වස්තුවක් තවත් වස්තුවක් ලෙසම හඳුන්වයි; උපමාන වචනයක් නොමැත. උදා: “ඔහුගේ හදවත ගලකි.”
- උත්ප්‍රේක්ෂා: ජීවය නොමැති දෙයකට ජීවය ආරෝපණය කරයි. උදා: “සුළඟ මට කතා කළේය.”
- අතිශයෝක්ති: අධිකත්වයෙන් අර්ථය ශක්තිමත් කරයි. උදා: “මම ඔබ වෙනුවෙන් මුහුදක් හැඬුවෙමි.”
- ස්වභාවෝක්ති: ස්වභාවයේ ඇති දේ එලෙසම විස්තර කරයි; අලංකාරයට වඩා සරල යථාර්ථයක් ඇත.
- විරෝධාභාස: පෙනුමෙන් පරස්පර වුවද ගැඹුරු අර්ථයක් ඇති ප්‍රකාශයකි.
- ශ්ලේෂ: එකම වචනයට අර්ථ දෙකක් ලබා දෙයි; බොහෝ විට උපහාසයට යොදාගනී.
විසඳන ලද උදාහරණය
“ඇයගේ සිනහව මලක් වැනිය” යන පාඨයේ “වැනිය” උපමාන වචනය ඇති නිසා එය උපමාවකි. අර්ථය = සිනහව මලක් මෙන් මෘදු හා සුන්දරය. එහෙත් “ඇයගේ සිනහව මලකි” ලෙස යෙදුවහොත් සිනහව හා මල අතර සෘජු අනන්‍යතාවක් ඇති කරන බැවින් එය රූපකයකි. මෙසේ උපමාන වචනයක් තිබේද යන්න පරීක්ෂා කිරීමෙන් උපමා හා රූපක අතර වෙනස නිවැරදිව හඳුනාගත හැක.
ලකුණු අහිමි කරන උගුල්
- අලංකාරය නම් කර එය අර්ථයට දායක වන ආකාරය නොකීම.
- අතිශයෝක්තිය හා උපමාව එකම යැයි සිතීම; අධිකත්වය හා සමාන කිරීම වෙන් කරන්න.
- රූපකයක් උපමාවක් ලෙස හඳුනාගැනීම; උපමාන වචනය නොමැති නම් රූපකය විය හැක.
- පාඨයේ සන්දර්භය නොසලකා අලංකාර ලැයිස්තුවක් පමණක් ලිවීම.