Сонсох ойлголт
Сонсох ойлголт гэж юу шалгадаг вэ
МХБШ-ийн сонсох хэсэг нь ярианы гол санаа, дэлгэрэнгүй мэдээлэл (тоо, цаг, нэр), яригчийн хандлага, зорилго, далд утгыг ойлгох чадварыг шалгана. Бичлэгийг ихэвчлэн нэг эсвэл хоёр удаа тоглуулдаг тул эхний сонсголд бүтцийг барьж, хоёр дахь удаад тодорхой мэдээллийг баталгаажуулах стратеги хэрэгтэй.
Сонсголын дасгалд эхлээд бичлэгийн төрөл (ярилцлага, зар, лекц) болон яригчдын тоог тодорхойл. Дараа нь асуултад хариулахдаа сонссон мэдээллийг өөрийн үгээр товчил; ингэснээр парафразыг таних нь хялбар болно. Хэрэв нэг асуултын хариултыг алдвал дараагийн асуулт руу шилжиж, бичлэгийн урсгалыг алдахгүй байх нь чухал.
Гол дүрэм, арга
- Асуултыг урьдчилан уншиж, ямар төрлийн мэдээлэл (шалтгаан, үр дагавар, цаг, тоо) хайхаа тодорхойл.
- Дискурсийн тэмдэглэгээг (гэхдээ, тиймээс, үүнээс гадна, эцэст нь) барьж, санаагаа холбо.
- Сонссон үгээ шууд хайхгүй; ижил утгатай хэллэг (парафраз) ихэвчлэн зөв хариултад байдаг.
- Тэмдэглэл хөтлөхдөө товчлол, сум, тоог ашигла; бүх өгүүлбэрийг бичих гэж оролдохгүй.
Жишээ ба бодолтын явц
Бичлэгт: «Би өнөөдөр ажилдаа хоцорлоо. Автобус 20 минут хоцорсон, тиймээс такси барьсан.» Асуулт: Яагаад яригч хоцорсон бэ? Сонсогдсон «такси» гэдэг үгийг сонгох нь урхи. Гол шалтгаан нь автобусны хоцролт; такси бол үр дагавар. Иймд «Автобус хоцорсон» гэсэн хариулт зөв.
Оноо алдуулах урхи
- Сонсогдсон үгтэй яг таарсан сонголтыг сонгох (үг таних тест биш).
- Сөрөг үг (үгүй, биш, хоцорсон) алгасах.
- Тоог сонсоод бичээгүйгээс дараагийн өгүүлбэрт андуурах.
- Яригчийн «магадгүй, байх» гэх мэт эргэлзээг итгэлтэй мэдээлэл гэж ойлгох.