Mongolia OSH Officer Knowledge Test study materials
Mongolia OSH Officer Knowledge Test study resources

Mongolia OSH Officer Knowledge Test key terms

Mongolia OSH Officer Knowledge Test · Get comfortable with the vocabulary.

Ажил олгогчийн үүрэг (employer duty)

Ажилтанд аюулгүй, эрүүл ажлын нөхцөл бүрдүүлэх, эрсдэлийг үнэлж бууруулах, сургалт зохион байгуулах, хамгаалах хэрэгслийг үнэ төлбөргүй олгох хууль ёсны үүрэг. Энэ үүргийг гэрээгээр ажилтанд шилжүүлэх боломжгүй.

Related: Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль, Эрсдэлийн үнэлгээ
Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль

Монгол Улсад ажил олгогч, ажилтны хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн харилцааг зохицуулдаг үндсэн хууль. Хамгаалалтын шаардлага, удирдлагын тогтолцоо, хяналтын эрх зүйн үндсийг тодорхойлно.

Related: Ажил олгогчийн үүрэг (employer duty), Төрийн хяналтын байцаагч
Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн алба

Аж ахуйн нэгжид аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн ажлыг мэргэжлийн түвшинд зохион байгуулж, эрсдэлийн үнэлгээ, сургалт, хяналтыг гүйцэтгэдэг дотоод нэгж буюу хариуцсан мэргэжилтэн.

Related: Эрсдэлийн үнэлгээ, Ажлын байрны зааварчилгаа
Эрсдэлийн үнэлгээ

Аюулын учруулах хохирлын ноцтой байдал ба тохиолдох магадлалыг хослуулан эрсдэлийн түвшинг тодорхойлж, хяналтын арга хэмжээг эрэмбэлэх системтэй үйл явц.

Related: Аюул, Хяналтын арга хэмжээний шатлал, Үлдэгдэл эрсдэл
Аюул (hazard)

Хүний гэмтэл, өвчин, эд хөрөнгийн хохирол учруулах боломж бүхий эх үүсвэр, нөхцөл байдал эсвэл үйл ажиллагаа. Аюул нь эрсдэлээс ялгаатай нь магадлалаар хэмжигддэггүй.

Related: Эрсдэлийн үнэлгээ, Аюулын төрөл зүйл
Хяналтын арга хэмжээний шатлал

Эрсдэлийг бууруулах аргуудыг үр дүнгээр нь эрэмбэлсэн дараалал: аюулыг арилгах, орлуулах, инженерийн хяналт, зохион байгуулалтын хяналт, хувийн хамгаалах хэрэгсэл. Хамгийн дээд шатнаас эхлэх ёстой.

Related: Үлдэгдэл эрсдэл, Хувийн хамгаалах хэрэгсэл
Үлдэгдэл эрсдэл

Бүх хяналтын арга хэмжээ хэрэгжсэний дараа үлдэх эрсдэл. Үүнийг хүлээн зөвшөөрөх боломжтой эсэхийг үнэлж, шаардлагатай бол нэмэлт хяналт тогтооно.

Related: Эрсдэлийн үнэлгээ, Хяналтын арга хэмжээний шатлал
Аюулын төрөл зүйл

Ажлын байранд тохиолдох аюулын ангилал: физик, химийн, биологийн, эргономикийн, сэтгэл зүйн болон зохион байгуулалтын. Ангилал тус бүр өөрийн үнэлгээ, хяналтын аргыг шаарддаг.

Related: Аюул (hazard), Мэргэжлийн өвчин
Ажлын байрны зааварчилгаа

Ажилтныг ажилд орох, шилжих, шинэ тоног төхөөрөмж ашиглах, эсвэл ослын дараа аюулгүй ажиллах арга барилд сургах богино хугацааны заавар. Бичигдсэн бүртгэлтэй байна.

Related: Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн сургалт, Ажлын байрны эрсдэлийн үнэлгээний карт
Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн сургалт

Ажилтнуудад аюулыг таних, эрсдэлийг бууруулах, яаралтай үед зөв үйлдэх мэдлэг, чадварыг олгох төлөвлөсөн сургалт. Агуулга, үргэлжлэх хугацаа, үнэлгээг урьдчилан тодорхойлно.

Related: Ажлын байрны зааварчилгаа, Сургалтын үр нөлөөний үнэлгээ
Сургалтын үр нөлөөний үнэлгээ

Сургалтын дараа ажилтны мэдлэг, ажил гүйцэтгэл, ажлын байрны ослын үзүүлэлт сайжирсан эсэхийг шалгах үйл явц. Зөвхөн ирц бүртгэх нь хангалтгүй.

Related: Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн сургалт, Аюулгүй байдлын соёл
Хувийн хамгаалах хэрэгсэл

Ажилтны биеийг гэмтэл, хорт бодис, дуу чимээ зэргээс хамгаалах тоног хэрэгсэл: дуулга, бээлий, амьсгалын баг, чихний хамгаалалт. Хамгийн сүүлийн хяналтын шат бөгөөд үнэ төлбөргүй олгоно.

Related: Хяналтын арга хэмжээний шатлал, Амьсгалын замын хамгаалалт
Амьсгалын замын хамгаалалт

Агаар дахь тоос, утаа, хий, уур амьсгалаас хамгаалах зориулалттай баг. Төрөл зүйлийг бохирдуулагчийн шинж, агууламжид тохируулан сонгож, нүүрэнд нягт тааруулна.

Related: Хувийн хамгаалах хэрэгсэл, Химийн бодисын аюулгүйн мэдээллийн хуудас
Химийн бодисын аюулгүйн мэдээллийн хуудас (SDS)

Химийн бодисын найрлага, аюул, анхны тусламж, гал унтраах, хадгалалт, хамгаалах хэрэгслийн мэдээллийг агуулсан стандарт бичиг баримт. Ажлын байранд ажилтанд хүртээмжтэй байрлана.

Related: Химийн аюул, Амьсгалын замын хамгаалалт
Химийн аюул

Хортой, идэмхий, шатамхай, тэсрэх, эсвэл хорт хавдар үүсгэгч бодисын улмаас үүсэх эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын эрсдэл. Өртөх зам нь амьсгал, арьс, залгиур байна.

Related: Химийн бодисын аюулгүйн мэдээллийн хуудас (SDS), Мэргэжлийн хордлого
Мэргэжлийн хордлого

Ажлын орчинд хорт бодис амьсгал, арьс, хоол боловсруулах замаар биед нэвтэрч үүсгэх эмгэг. Хурц ба архаг хэлбэртэй байх бөгөөд эмнэл зүйн шинж, өртөлтийн түүхээр оношлогдоно.

Related: Химийн аюул, Мэргэжлийн өвчин
Мэргэжлийн өвчин

Хөдөлмөрийн нөхцөл, ажлын орчны хортой хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр үүссэн, эрх бүхий байгууллагаар баталгаажсан өвчин. Урьдчилан сэргийлэх, нөхөн олговор олгох эрх зүйн үндэс болдог.

Related: Мэргэжлийн хордлого, Аюулын төрөл зүйл
Дуу чимээний өртөлт

Ажлын байранд үүсэх дууны даралтын түвшин ба үргэлжлэх хугацааны нийлбэр. Өндөр түвшинд удаан өртөх нь сонсголын алдагдал үүсгэдэг тул хэмжиж, хяналт тогтоох шаардлагатай.

Related: Хувийн хамгаалах хэрэгсэл, Ажлын орчны хэмжилт
Ажлын орчны хэмжилт

Ажлын байрны агаар, дуу чимээ, гэрэлтүүлэг, чичиргээ, температур зэргийг багаж хэрэгслээр тодорхойлон бүртгэх үйл ажиллагаа. Үр дүн нь эрсдэлийн үнэлгээний баримт болно.

Related: Дуу чимээний өртөлт, Эрсдэлийн үнэлгээ
Эргономик

Ажил, тоног төхөөрөмж, ажлын орчныг хүний бие, сэтгэл зүйн боломжид нийцүүлэх шинжлэх ухаан. Буруу байрлал, давтан хөдөлгөөнөөс үүсэх эмгэгийг бууруулна.

Related: Аюулын төрөл зүйл, Ажлын байрны эрсдэлийн үнэлгээний карт
Ажлын байрны эрсдэлийн үнэлгээний карт

Тухайн ажлын байрны аюул, одоогийн хяналт, эрсдэлийн түвшин, нэмэлт арга хэмжээ, хариуцсан хүн, хугацааг нэг баримтад нэгтгэсэн бичиг. Хяналтын үр дүнг шинэчлэн тэмдэглэнэ.

Related: Эрсдэлийн үнэлгээ, Эргономик
Ажлын байрны үзлэг

Ажлын байрыг төлөвлөсөн хуваарийн дагуу биечлэн шалгаж, аюул, зөрчил, хяналтын дутагдлыг илрүүлэх үйл ажиллагаа. Илэрсэн зүйлийг бүртгэж, засварлах хугацаа тогтооно.

Related: Дотоод аудит, Зөрчлийн акт
Дотоод аудит

Байгууллагын аюулгүй байдлын удирдлагын тогтолцоо хууль, өөрийн журамд нийцэж ажиллаж буй эсэхийг бие даасан, системтэйгээр шалгах үйл явц. Үр дүнгээр залруулах төлөвлөгөө гаргана.

Related: Ажлын байрны үзлэг, Залруулах арга хэмжээ
Залруулах арга хэмжээ

Илэрсэн зөрчил, ослын шалтгааныг арилгах, дахин давтагдахаас сэргийлэх зорилгоор авсан тодорхой арга хэмжээ. Хариуцсан хүн, хугацаа, үр дүнгийн шалгалттай байна.

Related: Дотоод аудит, Ослын шалгалт
Зөрчлийн акт

Хяналт шалгалтын үеэр илэрсэн хууль, дүрэм, зааврын зөрчлийг баримтжуулсан албан ёсны бичиг. Зөрчлийн мөн чанар, үндэслэл, засах хугацааг тусгана.

Related: Төрийн хяналтын байцаагч, Ажлын байрны үзлэг
Төрийн хяналтын байцаагч

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн шаардлагын биелэлтийг хянах эрх бүхий төрийн албан хаагч. Зөрчил илрүүлбэл акт үйлдэх, үйл ажиллагааг зогсоох, торгууль ногдуулах эрхтэй.

Related: Зөрчлийн акт, Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль
Осол (ажлын байрны)

Ажил гүйцэтгэж байх үед ажилтны бие махбодид гэнэтийн гэмтэл учрах, эсвэл амь насаа алдах үйл явдал. Заавал бүртгэж, шалгаж, эрх бүхий байгууллагад мэдэгдэнэ.

Related: Ослын шалгалт, Хөдөлмөрийн чадвар алдалт
Ослын шалгалт

Осол гарсан шалтгаан, нөхцөл, хариуцлагыг тогтоох зорилгоор баримт цуглуулж, гэрчийн мэдээ авч, дүгнэлт гаргах үйл явц. Үндсэн шалтгааныг олж залруулах арга хэмжээ тогтооно.

Related: Осол (ажлын байрны), Үндсэн шалтгааны шинжилгээ
Үндсэн шалтгааны шинжилгээ

Осол, зөрчлийн шууд шалтгааны цаана байгаа системийн дутагдлыг илрүүлэх арга. Зөвхөн буруутан хүнийг хайхгүй, зохион байгуулалт, сургалт, хяналтын сул талыг засна.

Related: Ослын шалгалт, Залруулах арга хэмжээ
Хөдөлмөрийн чадвар алдалт

Осол, өвчний улмаас ажилтан тодорхой хугацаанд ажил гүйцэтгэх чадваргүй болох байдал. Хөдөлмөрийн чадвар алдалтын хуудас, эрүүл мэндийн дүгнэлтээр баталгаажина.

Related: Осол (ажлын байрны), Мэргэжлийн өвчин
Яаралтай тусламжийн төлөвлөгөө

Гал, химийн алдагдал, газар хөдлөлт зэрэг онцгой байдлын үед ажилтныг нүүлгэн шилжүүлэх, анхны тусламж үзүүлэх, гадаад байгууллагад мэдэгдэх үйлдлийн дарааллыг тодорхойлсон бичиг.

Related: Нүүлгэн шилжүүлэх дасгал, Галын аюулгүй байдал
Нүүлгэн шилжүүлэх дасгал

Онцгой байдлын төлөвлөгөөг бодитоор туршиж, ажилтны үйлдэл, зам, цугларах цэгийн бэлэн байдлыг шалгах давтлага сургууль. Дараа нь үр дүнг үнэлж, төлөвлөгөөг сайжруулна.

Related: Яаралтай тусламжийн төлөвлөгөө, Галын аюулгүй байдал
Галын аюулгүй байдал

Гал үүсэхээс сэргийлэх, илрүүлэх, унтраах, хүмүүсийг аюулгүй гаргах арга хэмжээний цогц. Шатамхай материал, цахилгаан тоног төхөөрөмж, гал унтраах хэрэгслийн бэлэн байдлыг хамарна.

Related: Яаралтай тусламжийн төлөвлөгөө, Нүүлгэн шилжүүлэх дасгал
Аюулгүй байдлын соёл

Ажилтан, удирдлага аюулгүй байдлыг үнэт зүйл гэж үзэж, аюулыг чөлөөтэй мэдээлдэг, хариуцлага хуваалцдаг байгууллагын хэв маяг. Энэ нь дүрэм мөрдөхөөс давсан итгэл, зан үйлийг илэрхийлнэ.

Related: Ажилтны оролцоо, Сургалтын үр нөлөөний үнэлгээ
Ажилтны оролцоо

Ажилтныг эрсдэлийн үнэлгээ, дүрэм боловсруулах, аюулын мэдээлэл өгөх, шийдвэр гаргах үйл явцад татан оролцуулах зарчим. Тэдний туршлага аюулыг илрүүлэхэд чухал.

Related: Аюулгүй байдлын соёл, Аюулгүй байдлын хороо
Аюулгүй байдлын хороо

Ажил олгогч, ажилтны төлөөллийг оролцуулан аюулгүй байдлын асуудлыг хэлэлцэж, шийдвэрлэх байнгын зөвлөлдөх зөвлөл. Хурал, шийдвэрийг бүртгэж, гүйцэтгэлийг хянана.

Related: Ажилтны оролцоо, Ажлын байрны үзлэг