Għażla ta’ kliem f’ittra uffiċjali lill-kunsill lokali
Student tal-11-il sena qed jikteb ittra uffiċjali lill-kunsill lokali dwar il-problema tal-iskart fi Triq il-Kbira. Fl-abbozz tiegħu juża dawn il-kliem: ‘Ir-raġel tal-kunsill għandu jieħu ħsieb il-problema.’ ‘Il-problema qabdet tissaħħaħ.’ ‘Il-belt hija mniġġża ħafna.’ ‘Aħna rridu nsibu soluzzjoni aħjar.’ L-għalliem jgħid li xi għażliet mhumiex xierqa għal ittra uffiċjali u għandhom jiġu sostitwiti b’kliem aktar preċiż u xieraq. L-istudent irid jagħżel sinonimu għal kull kelma fil-lista ‘raġel’, ‘qabdet’, ‘mniġġża’, ‘aħjar’, fil-kuntest, u jispjega r-raġuni tal-għażla. L-għalliem ifakkar li r-reġistru uffiċjali jeħtieġ preċiżjoni u rispett, u li sinonimi jistgħu jbiddlu r-reġistru u l-konnotazzjoni. L-ittra għandha tintbagħat lill-kunsillier responsabbli mill-ambjent, u l-istudent għandu 15-il minuta biex jirrevedi l-ewwel paragrafu.
1. Issostitwixxi ‘raġel’, ‘qabdet’, ‘mniġġża’ u ‘aħjar’ b’alternattivi xierqa għal ittra uffiċjali, u spjega għaliex l-għażla tiegħek hija aħjar fil-kuntest.
Read the worked answer
- raġel → kunsillier / uffiċjal tal-kunsill. ‘Raġel’ huwa ġeneriku u jiffoka fuq il-ġeneru minflok fuq ir-rwol. F’ittra uffiċjali l-identità istituzzjonali hija importanti, għalhekk ‘kunsillier responsabbli mill-ambjent’ huwa aktar preċiż u rispettuż.
- qabdet → bdiet / kompliet. ‘Qabdet’ f’dan il-kuntest hija għażla colloquial u tista’ tfisser ukoll ‘qabdet’ b’sens fiżiku. ‘Bdiet tissaħħaħ’ hija aktar newtrali u adattata għal reġistru formali.
- mniġġża → maħmuġa / mifruxa bl-iskart. ‘Mniġġża’ hija kelma colloquiali u tista’ tinftiehem b’mod informali wisq. ‘Maħmuġa’ hija standard, imma ‘mifruxa bl-iskart’ tagħti dettall konkret u tissodisfa l-ħtieġa ta’ preċiżjoni.
- aħjar → aktar effettiva / sostenibbli. ‘Aħjar’ hija vaga: aħjar għal min? ‘Soluzzjoni aktar effettiva’ tgħid x’inhu l-kriterju, u dan huwa importanti f’ittra uffiċjali fejn il-kunsill irid jifhem it-talba.
2. L-għalliem jgħid li ‘aħjar’ mhux żball grammatikali imma għażla lessikali. Spjega d-differenza bejn żball grammatikali u għażla lessikali, u agħti eżempju mill-ittra.
Read the worked answer
Żball grammatikali jikser regola tal-lingwa: pereżempju, nuqqas ta’ qbil bejn suġġett u verb, artiklu żbaljat, jew ortografija ħażina. Għażla lessikali, min-naħa l-oħra, tista’ tkun grammatikament korretta imma mhux xierqa għall-kuntest, għar-reġistru jew għall-preċiżjoni. ‘Aħjar’ f’‘soluzzjoni aħjar’ hija sentenza grammatikali; m’hemm ebda regola miksur. Imma f’ittra uffiċjali hija vaga u ma tgħidx x’inhu l-kriterju. Il-korrezzjoni għalhekk mhix ‘żball’ fis-sens strett imma titjib lessikali. B’kuntrast, ‘il-hobż’ minflok ‘il-ħobż’ hija żball ortografiku, għax tikser l-ortografija standard. L-għalliem irid jgħallem lill-istudent jiddistingwi bejn ‘mhux korrett’ u ‘mhux xieraq’.