Inferenza f’bran qasir dwar festa u storbju
Student fl-eżami tal-qari jingħata dan il-bran qasir, mhux magħruf, u jrid iwieġeb mistoqsijiet ta’ inferenza: “F’Raħal Ħal-Qamar, il-festa ta’ Santa Marija kienet dejjem tiġbor in-nies. Iżda din is-sena, il-kumitat iddeċieda li jnaqqas il-logħob tan-nar minħabba l-ilmenti tal-ġirien. Ħafna residenti rrabjaw, imma Marija, studenta ta’ 16-il sena, qalet li kienet sodisfatta: ‘Fl-aħħar nistgħu norqdu bil-lejl.’ Ħadd ma stenna li l-aktar kritika tal-festa tkun waħda miż-żgħażagħ. Fil-fatt, Marija kienet kitbet ittra lill-kunsill lokali fejn spjegat li l-festa għandha tkun okkażjoni ta’ ferħ, mhux ta’ storbju.” L-għalliem jgħid lill-istudenti biex jiġġustifikaw it-tweġibiet b’referenzi għall-bran, mhux jikkopjaw sentenza biss. Il-mistoqsijiet jeħtieġu li l-istudent jifhem l-attitudni tal-awtur u r-relazzjoni bejn tradizzjoni u kwalità tal-ħajja.
1. X’tista’ tiddeduċi dwar l-attitudni tal-awtur lejn il-festa? Sostni t-tweġiba tiegħek b’żewġ referenzi għall-bran.
Read the worked answer
L-awtur mhuwiex kontra l-festa bħala tradizzjoni, imma jippreżenta tensjoni bejn it-tradizzjoni u l-kwalità tal-ħajja. Referenza waħda hija ‘kienet dejjem tiġbor in-nies’, li turi li l-festa għandha valur komunitarju u mhix sempliċiment problema. Referenza oħra hija ‘Ħadd ma stenna li l-aktar kritika tal-festa tkun waħda miż-żgħażagħ’: din il-frażi mhix newtrali għal kollox, għax tissuġġerixxi sorpriża u forsi simpatija lejn il-pożizzjoni ta’ Marija. L-aħħar sentenza, ‘okkażjoni ta’ ferħ, mhux ta’ storbju’, turi li l-awtur jiffavorixxi festa li tirrispetta l-ġirien. Għalhekk l-attitudni hija bilanċjata: ma tiċħadx il-festa, imma tikkritika l-eċċess tagħha.
2. X’tifsira għandha l-kelma ‘storbju’ fil-kuntest? Għaliex l-awtur uża din il-kelma fl-aħħar sentenza?
Read the worked answer
‘Storbju’ tfisser ħoss qawwi u persistenti li jiddisturba. Fil-kuntest, hija opposta għal ‘ferħ’: il-festa għandha tkun okkażjoni ta’ ferħ, imma saret okkażjoni ta’ storbju għal dawk li ma jistgħux jorqdu. L-awtur uża din il-kelma biex jagħti ġudizzju: mhux kull ħoss huwa festa; meta l-ħoss isir disturbbju, it-tradizzjoni titlef il-valur tagħha għall-komunità kollha. Il-kelma hija aktar qawwija minn ‘ħoss’ għax għandha konnotazzjoni negattiva u tispjega għaliex il-kumitat naqqas il-logħob tan-nar. Għalhekk ma nistgħux ngħidu li l-awtur qed jiddeskrivi biss; qed jiġġudika wkoll.
3. Jekk Marija kellha targumenta mal-kumitat, liema argument mill-bran tista’ tuża favur it-tnaqqis tan-nar? U liema argument kontra tista’ tantiċipa?
Read the worked answer
Favur it-tnaqqis, Marija tista’ tuża l-ilmenti tal-ġirien u l-fatt li ‘Fl-aħħar nistgħu norqdu bil-lejl’. Dan huwa argument ibbażat fuq il-kwalità tal-ħajja u d-dritt għall-mistrieħ. Kontra, il-kumitat jista’ jsostni li l-festa ‘kienet dejjem tiġbor in-nies’, jiġifieri t-tradizzjoni u l-koeżjoni soċjali huma valuri li jistgħu jintilfu jekk jitnaqqas il-logħob tan-nar. L-istudent għandu jara li ż-żewġ naħat għandhom bażi fil-bran; it-tweġiba tajba ma tagħżilx naħa biss mingħajr ma tispjega l-kunflitt.