Gramatika u Ortografija Maltija
Dan id-dominju jeżamina l-gramatika u l-ortografija standard tal-Malti: l-artiklu definit, il-verbi, il-plurali, il-pronomi, is-sintassi u l-kitba tal-ittri speċjali. Il-mistoqsijiet jitolbu forma standard, mhux varjanti djalettali.
L-artiklu definit
L-artiklu bażiku hu il-. Qabel konsonanti 'qamrin' jibqa' kif inhu: il-bahar, il-ktieb, il-ġnien. Qabel konsonanti 'xemxin' l-l tassimila mal-ittra li jmiss: iċ-ċikkulata, id-dar, in-nar, ir-raġel, is-sema, it-tifel, ix-xemx, iż-żmien, iż-zokk. Qabel vokali, għ u h jintuża l-: l-iskola, l-art, l-għajn, l-hena.
Il-verb
Il-perfett juri azzjoni mitmuma: kiteb, kitibt, kitbu. L-imperfett juri azzjoni abitwali jew fil-preżent: nikteb, tikteb, jikteb. In-negazzjoni standard hija ma ... -x: ma kitbitx, ma niktebx. L-imperattiv hu ikteb, iktbu.
Plurali u ġens
Ħafna femminili li jispiċċaw f'-a jagħmlu plural f'-iet: kelma/kelmiet, xewqa/xewqiet. Plurali 'maqsumin' jinbidlu fl-għerq: belt/bliet, dar/djar. Il-ġens jidher fil-pronomi u l-aġġettivi: it-tifel kbir, it-tifla kbira.
Ortografija
L-alfabett Malti għandu 30 ittra u m'għandux c jew y. L-ittri għ, ħ, ċ, ġ, ż, x huma distinti: ħabib mhux habib; żmien mhux zmien; xemx bħal 'sh'. L-apostrof jintuża fl-artiklu tal-ġenittiv: ta' Marija, mhux ta Marija.
Eżempju maħdum
'Ix-xemx tielgħa, u t-tifel ħa l-iskola.' Ix- qabel x; t- qabel t; l- qabel vokali. Jekk tibdel f'il-xemx titlef il-marka tal-assimilazzjoni.
Nases li jnaqqsu l-marki
- Użu ta' il- qabel xemxin minflok iċ-, id-, in-, eċċ.
- Taħlit bejn ż u z, jew tħallija ta' għ u ħ.
- Negazzjoni b'ma waħedha mingħajr -x fil-kitba standard.
- Djalett fil-kitba formali: 'hawn' għal 'hemm' f'kuntesti li jitolbu standard.