Do om Di: Tanda Objek om Pemilik
Id kelas Tatabahasa, guru manampap do apat ayat id papan tulis nga' au monuduk do rumus: (1) Minomoli i Ali do buuk. (2) Minomoli i Ali do buuk di tina dau. (3) Minomoli i tina dau do buuk. (4) *Minomoli i Ali do buuk do tina dau. Guru minomisok do murid: 'Intangai no ayat 1–3. Nunu guna do i, do, om di? Nokuro nga' ayat 4 nga' salah?' Murid nga' minamang do 'i' nga' tanda do nama, 'do' nga' tanda do objek, om 'di' nga' tanda do pemilik. Guru nga' minomisok: 'Enti i nga' tanda do nama, nokuro nga' 'i Ali' nga' kawa' nga' 'i buuk' nga' au kawa'? Om nokuro nga' 'do tina' nga' salah id ayat 4, nga' 'di tina' nga' kawa' id ayat 2?' Murid nga' au koilo do monogod do jawapan dau.
1. Berdasarkan ayat 1–3, suangai no guna do 'i', 'do', om 'di'. Ponuduko' no do bukti aiso' do ayat.
Read the worked answer
Guna:
- i - tanda do subjek persona (nama orang/keluarga). Id (1) om (3), 'i Ali' om 'i tina dau' nga' subjek ti momoguno do aksi 'minomoli'.
- do - tanda do objek umum (barang/benda). Id (1), 'do buuk' nga' objek ti pinomoli.
- di - tanda do pemilik persona. Id (2), 'di tina dau' monuduk do tina nga' pemilik do buuk, okon ko objek ti pinomoli.
Bukti: Id (2), 'do buuk' nga' objek; 'di tina dau' nga' pemilik. Id (3), 'i tina dau' nga' subjek - ilo monuduk do 'i' om 'di' nga' au kawa' do sompili' sabap peranan nga' lain: subjek vs pemilik.
2. Pogulion no ayat (4) om suangai no nokuro nga' pongulian ilo nga' kointutunan.
Read the worked answer
Pongulian: Minomoli i Ali do buuk di tina dau.
Nokuro: Id ayat 4, 'do tina dau' nga' minoguno do 'do' moloih do monuduk do pemilik. Nga' id data (2), pemilik persona nga' momoguno do di, okon ko do. 'Do' nga' tanda do objek umum; 'tina dau' nga' persona, om dau au objek ti pinomoli - dau nga' pemilik do buuk.
Uji: Enti 'do tina dau' nga' objek, ayat nga' monuduk do Ali minomoli tina dau. Ilo nga' au kointutunan id konteks. Enti 'di tina dau' nga' pemilik, ayat nga' monuduk do Ali minomoli buuk do tina dau - ilo no ti kointutunan.
3. Nokuro nga' 'i' kawa' do 'i Ali' nga' au kawa' do 'i buuk'? Suangai no do prinsip ti kawa' pakayon id ayat 1–3.
Read the worked answer
Prinsip: 'i' nga' penanda persona - dau monuduk do nama orang ti kawa' momoguno do aksi ko ti kawa' dadi' subjek persona. 'Buuk' nga' barang; dau au kawa' momoguno do 'i' sabap au persona.
Bukti: (1) 'i Ali' kawa' sabap Ali nga' orang ti momoguno do 'minomoli'. (2) 'buuk' momoguno do 'do' sabap dau nga' objek. (3) 'i tina dau' kawa' sabap tina nga' orang ti momoguno do aksi.
Kesimpulan: Tanda 'i' ukum do kategori persona om peranan subjek. Enti barang nga' subjek, ayat nga' momoguno do struktur pasif ko lain; nga' id data 1–3, barang nga' au subjek persona.