SPM Bahasa Kadazandusun 6357 flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Struktur karangan

Karangan biasa mengandungi pengenalan, sekurang-kurangnya tiga perenggan isi, dan kesimpulan; setiap perenggan isi membawa satu idea utama yang dihuraikan dengan contoh.

Perenggan isi

Perenggan isi dibina daripada ayat topik, ayat huraian, contoh atau bukti, dan ayat penghubung; satu perenggan hanya membincangkan satu idea utama.

Surat rasmi

Surat rasmi mengandungi alamat pengirim, tarikh, alamat penerima, salam, tajuk, isi, penutup, tandatangan, dan nama; bahasanya formal dan tidak menggunakan singkatan percakapan.

Kata penghubung

Kata penghubung menyambung idea: om (dan), tu (kerana), nga (tetapi), sundung (kemudian), ko (atau), kaa (jadi); pilih mengikut hubungan logik antara klausa.

Ayat majmuk

Ayat majmuk terbentuk apabila dua atau lebih klausa lengkap digabungkan dengan kata penghubung seperti om, tu, atau nga; setiap klausa mesti mempunyai subjek dan predikat.

Bahasa formal

Bahasa formal dalam karangan menggunakan bentuk penuh, istilah tepat, dan ayat lengkap; elakkan slanga, singkatan tidak baku, dan ayat terlalu pendek.

Tanda baca

Gunakan huruf besar pada awal ayat dan kata nama khas; letakkan koma sebelum klausa yang bermula dengan nga atau tu; akhiri ayat dengan noktah, tanda tanya, atau tanda seru.

Peta minda

Peta minda ialah alat perancangan karangan yang menyusun tajuk, idea utama, contoh, dan urutan perenggan sebelum menulis; ia membantu mengelakkan idea berulang.

Idea utama

Idea utama ialah mesej terpenting dalam perenggan; ia sering terdapat pada ayat pertama atau ayat terakhir, manakala ayat lain memberikan huraian, contoh, atau bukti.

Kata tanya isai

Isai bermaksud siapa; soalan isai meminta nama orang atau pihak yang melakukan sesuatu dalam teks.

Kata tanya nunu

Nunu bermaksud apa; soalan nunu meminta benda, perkara, atau maklumat yang menjadi objek dalam ayat atau teks.

Kata tanya hinonggo

Hinonggo bermaksud di mana; soalan hinonggo meminta tempat atau lokasi sesuatu peristiwa berlaku dalam petikan.

Kata tanya soira

Soira bermaksud bila; soalan soira meminta masa, tarikh, atau urutan kejadian yang dinyatakan atau tersirat dalam teks.

Kata tanya nokuro

Nokuro bermaksud mengapa; jawapan mesti menyatakan sebab atau alasan, biasanya ditandai dengan tu, sabab, atau hubungan sebab-akibat.

Inferens

Inferens ialah kesimpulan yang dibuat daripada petunjuk dalam teks dan pengetahuan pembaca, walaupun jawapan tidak dinyatakan secara langsung.

Fakta dan pendapat

Fakta boleh disahkan seperti tarikh, angka, dan nama; pendapat ialah pandangan peribadi dan sering ditandai dengan kuan ku, osorou ku, atau mungkin.

Abjad Kadazandusun

Abjad asas Kadazandusun ialah A B D G H I J K L M N O P R S T U V W Y; digraf ng dan ny mewakili satu bunyi dan dianggap huruf berasingan dalam ejaan.

Kata ganti nama diri

Kata ganti nama diri tunggal: aku, ika, isio; jamak: tokou (kita), kami (kami), kou (kamu), isio (mereka); pilih mengikut peranan dan bilangan.

Akhiran milik

Akhiran atau klitik milik menunjukkan pemilik: -ku untuk saya, -nu untuk awak, dan disio untuk dia; contohnya buku ku, buku nu, buku disio.

Imbuhan -on

Imbuhan -on menandakan fokus objek atau pesakit, iaitu benda yang dikenakan tindakan; contohnya akanon bermaksud akan dimakan.

Imbuhan -an

Imbuhan -an menandakan lokasi, arah, atau penerima manfaat sesuatu tindakan; maknanya bergantung pada kata akar dan konteks ayat.

Imbuhan i-

Imbuhan i- membentuk kata nama alat, iaitu benda yang digunakan untuk melakukan tindakan yang terkandung dalam kata akar.

Reduplikasi

Reduplikasi ialah pengulangan kata penuh atau sebahagian; dalam Kadazandusun ia menunjukkan jamak, ulangan tindakan, atau keamatan makna.

Angka Kadazandusun

Angka kardinal asas: iso, duo, tolu, apat, limo, onom, turu, walu, siam, hopod; hopod om iso ialah sebelas dan duo nohopod ialah dua puluh.

Sugandoi

Sugandoi ialah nyanyian tradisional Kadazandusun yang dipersembahkan dalam majlis komuniti; liriknya boleh diimprovisasi dan disertai alat muzik tradisional.

Rinait

Rinait ialah mantera ritual yang dibacakan oleh Bobohizan dalam upacara adat; bahasanya kuno, berulang, dan dipercayai mempunyai kuasa spiritual.

Bobohizan

Bobohizan ialah pakar ritual dalam masyarakat Kadazandusun yang mengetuai upacara adat, penyembuhan, dan pembacaan rinait; gelaran ini biasanya diberikan kepada wanita.

Kaamatan

Kaamatan ialah Pesta Menuai Kadazandusun yang disambut pada 30 dan 31 Mei; acaranya termasuk Unduk Ngadau, pertandingan sugandoi, dan permainan tradisional.

Sumazau

Sumazau ialah tarian tradisional Kadazandusun yang ditarikan dalam bulatan; gerakan tangan menyerupai kepak burung dan diiringi gong serta kulintangan.

Sompoton

Sompoton ialah alat muzik tiup tradisional Kadazandusun yang diperbuat daripada labu dan buluh; ia menghasilkan bunyi harmoni dalam ensembel muzik tradisional.

Huminodun

Huminodun ialah anak perempuan Kinoingan dalam mitologi Kadazandusun; pengorbanannya dikaitkan dengan asal padi dan semangat Pesta Kaamatan.

Huguan Siou

Huguan Siou ialah gelaran pemimpin tertinggi atau ketua adat masyarakat Kadazandusun; beliau dihormati sebagai penjaga budaya dan perpaduan komuniti.