SPM Manahij al-Ulum al-Islamiah flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Ilmu fardu ain

Ilmu yang wajib dipelajari oleh setiap Muslim mukallaf seperti akidah, solat, puasa dan zakat kerana ia diperlukan untuk melaksanakan kewajipan asas kehidupan beragama.

Ilmu fardu kifayah

Ilmu yang wajib dipelajari oleh sebahagian umat Islam sahaja seperti perubatan, kejuruteraan dan perakaunan; jika sebahagian mempelajarinya, tanggungjawab umat gugur.

Ilmu daruri

Pengetahuan pasti yang tidak memerlukan penaakulan atau pembuktian, seperti keyakinan bahawa dua tambah dua sama dengan empat atau bahawa api itu panas.

Tasawwur dan tasdiq

Dua komponen ilmu dalam logik Islam: tasawwur membentuk makna atau konsep sesuatu perkara, manakala tasdiq menetapkan kebenaran atau kepalsuan sesuatu pernyataan.

Ayat muhkam

Ayat al-Quran yang maknanya jelas dan muktamad, tidak menerima tafsiran lain, dan menjadi asas utama pengambilan hukum syarak dalam sesuatu permasalahan.

Ayat mutasyabih

Ayat al-Quran yang maknanya samar atau menerima lebih daripada satu tafsiran, seperti ayat berkaitan sifat Allah, yang memerlukan penelitian ulama yang mendalam.

Sunnah taqririyyah

Pengakuan atau persetujuan Nabi SAW terhadap perbuatan atau ucapan sahabat dengan tidak menegurnya, menjadikannya bukti keharusan sesuatu amalan dalam syariat.

Naskh dan takhsis

Naskh ialah pembatalan hukum terdahulu oleh dalil yang lebih kemudian, manakala takhsis ialah pengkhususan hukum umum kepada sebahagian individu atau keadaan tertentu.

Ijma' qat'i

Kesepakatan para mujtahid yang pasti dan disepakati secara meluas dalam sesuatu zaman terhadap hukum syarak, seperti kewajipan solat lima waktu.

Rukun qiyas

Empat unsur qiyas iaitu asl (perkara asal yang dinaskan), far' (perkara baru), hukm asl (hukum asal) dan illah (sebab hukum yang menyatukan keduanya).

Masalih mursalah

Kemaslahatan yang tidak dinyatakan secara jelas oleh syarak sama ada mengakuinya atau menolaknya, diterima oleh mazhab Maliki dengan syarat tidak bercanggah dengan nas.

Istishab

Kaedah mengekalkan hukum asal yang telah sabit sehingga ada dalil baharu yang mengubahnya, seperti kekal dalam keadaan suci sehingga ada bukti batal wuduk.

Hukum taklifi

Lima hukum syarak yang berkaitan perbuatan mukallaf iaitu wajib, sunat, haram, makruh dan harus, masing-masing dengan kesan pahala atau dosa yang berbeza.

Al-amr dan al-nahy

Al-amr ialah perintah yang menunjukkan hukum wajib kecuali ada qarinah yang mengubahnya, manakala al-nahy ialah larangan yang menunjukkan hukum haram.

Istihsan

Meninggalkan qiyas yang jelas kerana adanya dalil atau maslahat yang lebih kuat, diterima oleh mazhab Hanafi dan Maliki sebagai kaedah istinbat.

Al-'urf

Adat atau kebiasaan masyarakat yang berulang dan diterima sebagai asas hukum selagi tidak bercanggah dengan nas syarak; ia terbahagi kepada uruf sahih dan fasid.

Tafsir bi al-ma'thur

Tafsir al-Quran yang berasaskan riwayat sahih daripada Nabi SAW, sahabat dan tabiin, seperti tafsir al-Tabari dan tafsir Ibn Kathir.

Tafsir mawdu'i

Kaedah tafsir yang mengumpulkan ayat-ayat al-Quran berkaitan satu tema tertentu daripada seluruh mushaf untuk memahami topik secara menyeluruh dan bersepadu.

Asbab al-nuzul

Ilmu yang membahaskan sebab atau peristiwa yang mendorong penurunan sesuatu ayat al-Quran, penting untuk memahami konteks dan maksud hukum ayat tersebut.

I'jaz al-Quran

Kemukjizatan al-Quran yang tidak mampu ditandingi manusia, merangkumi keindahan bahasa, ketepatan maklumat dan kesempurnaan syariat yang terkandung di dalamnya.

Hadis mutawatir

Hadis yang diriwayatkan oleh bilangan perawi yang ramai pada setiap peringkat sanad sehingga mustahil mereka bersepakat berdusta, memberi keyakinan pasti.

Ilmu al-jarh wa al-ta'dil

Ilmu menilai keadilan dan ketepatan perawi hadis sama ada diterima riwayatnya atau ditolak, menggunakan lafaz pujian dan celaan yang berperingkat.

Hadis qudsi

Hadis yang maknanya daripada Allah SWT tetapi lafaznya daripada Nabi SAW, berbeza daripada al-Quran yang lafaz dan maknanya kedua-duanya daripada Allah.

Hadis maudu'

Hadis palsu yang direka dan disandarkan kepada Nabi SAW secara dusta; ia tidak boleh diamalkan sama sekali dan wajib ditolak dalam ilmu hadis.

Dalil huduth al-'alam

Dalil ilmu kalam yang menyatakan alam ini baharu dan berubah, maka ia memerlukan pencipta yang qadim iaitu Allah SWT, membuktikan kewujudan-Nya.

Asy'ariyyah

Aliran ilmu kalam yang diasaskan Abu al-Hasan al-Asy'ari, menggunakan ta'wil dalam ayat mutasyabih dan menetapkan sifat Allah tanpa tasybih dan ta'til.

Lima prinsip Mu'tazilah

Al-tawhid, al-'adl, al-wa'd wa al-wa'id, al-manzilah bayn al-manzilatayn dan al-amr bi al-ma'ruf wa al-nahy 'an al-munkar, menjadi asas akidah mereka.

Kasb dalam Asy'ariyyah

Konsep yang menyatakan manusia memperoleh atau mengusahakan perbuatannya sendiri, manakala penciptaan perbuatan itu tetap daripada kekuasaan Allah SWT.

Mazhab Syafi'i

Mazhab fiqh yang diasaskan Imam al-Syafi'i, menggabungkan hadis dan qiyas secara sistematik melalui kitab al-Risalah dan al-Umm sebagai rujukan utama.

Amalan ahli Madinah

Dalil yang digunakan mazhab Maliki iaitu amalan penduduk Madinah yang diwarisi daripada sahabat, dianggap lebih kuat daripada hadis ahad dalam sesetengah perkara.

Talfiq dalam fiqh

Menggabungkan pendapat daripada pelbagai mazhab dalam satu ibadah atau urusan sehingga membentuk amalan baharu, memerlukan penelitian ulama agar tidak bercanggah.

Ijtihad jama'i

Usaha kolektif para ulama dan pakar bidang untuk mengeluarkan hukum bagi isu kontemporari, menggabungkan ilmu syarak dengan kepakaran seperti perubatan dan ekonomi.