I85PREP
⌘ K
SPM Manahij al-Ulum al-Islamiah study materials
SPM Manahij al-Ulum al-Islamiah study resources

SPM Manahij al-Ulum al-Islamiah practice questions

One question at a time. Build your SPM Manahij al-Ulum al-Islamiah understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Dalam tradisi keilmuan Islam, apakah maksud istilah 'tasawwur' dalam proses pemerolehan ilmu?

  1. Penghasilan gambaran atau konsep sesuatu dalam akal tanpa penilaian benar atau salah Correct answer.
  2. Penetapan hukum sesuatu sebagai benar atau salah berdasarkan dalil
  3. Penolakan sesuatu perkara yang bercanggah dengan wahyu
  4. Pemindahan ilmu daripada guru kepada murid melalui bacaan

Explanation

Tasawwur merujuk kepada pembentukan konsep atau gambaran sesuatu di dalam akal, iaitu peringkat memahami makna sesuatu perkara. Ia berbeza daripada tasdiq yang melibatkan penilaian benar atau salah terhadap sesuatu proposisi. Kedua-duanya merupakan unsur asas dalam ilmu mantiq dan epistemologi Islam.

Question 2Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Antara berikut, yang manakah tergolong dalam sumber ilmu yang diiktiraf dalam epistemologi Islam?

  1. Ilham peribadi semata-mata tanpa sandaran
  2. Khabar angin, prasangka, dan mimpi
  3. Wahyu, akal, dan pancaindera Correct answer.
  4. Ramalan nasib dan tilikan

Explanation

Epistemologi Islam mengiktiraf beberapa sumber ilmu utama iaitu wahyu, akal, dan pancaindera, di samping khabar yang sahih. Sumber-sumber ini saling melengkapi dalam membentuk keyakinan yang benar. Sumber yang tidak sahih seperti prasangka dan ramalan tidak dijadikan asas ilmu.

Question 3Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'ilmu dharuri' dalam pembahagian ilmu menurut ahli falsafah Islam?

  1. Ilmu yang diperoleh melalui usaha berfikir dan penyelidikan
  2. Ilmu yang hanya diketahui oleh golongan ulama tertentu
  3. Ilmu yang diwarisi daripada tradisi masyarakat
  4. Ilmu yang mesti diketahui secara pasti tanpa perlu kepada dalil dan usaha Correct answer.

Explanation

Ilmu dharuri ialah pengetahuan yang wujud secara pasti dan serta-merta, seperti pengetahuan bahawa dua lebih besar daripada satu. Ia tidak memerlukan usaha berfikir atau dalil kerana sudah tertanam dalam fitrah akal. Ia berbeza dengan ilmu nazari yang diperoleh melalui penaakulan.

Question 4Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Dalam kerangka epistemologi Islam, apakah peranan akal terhadap wahyu?

  1. Akal hanya berfungsi dalam urusan duniawi semata-mata
  2. Akal berkuasa mutlak menilai dan mengubah kandungan wahyu
  3. Akal berperanan memahami dan mentafsir wahyu dalam batas yang dibenarkan Correct answer.
  4. Akal tidak mempunyai sebarang peranan dalam memahami wahyu

Explanation

Akal berperanan memahami, mentafsir, dan mengeluarkan hukum daripada wahyu, tetapi tidak berkuasa mengubah atau menolak wahyu yang qat'i. Hubungan ini bersifat saling melengkapi, bukan pertentangan. Akal juga berperanan membuktikan kebenaran wahyu melalui dalil.

Question 5Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'khabar mutawatir' sebagai sumber ilmu?

  1. Berita yang diriwayatkan oleh seorang perawi sahaja
  2. Berita yang disampaikan melalui mimpi
  3. Berita yang diriwayatkan oleh ramai perawi sehingga mustahil mereka bersepakat berdusta Correct answer.
  4. Berita yang tidak mempunyai sanad

Explanation

Khabar mutawatir ialah berita yang diriwayatkan oleh bilangan perawi yang ramai pada setiap peringkat sanad sehingga mustahil berlaku persepakatan untuk berdusta. Ia menghasilkan ilmu yang pasti (daruri) menurut majoriti ulama. Khabar ahad pula tidak mencapai tahap kepastian yang sama.

Question 6Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Seorang pelajar mendakwa bahawa semua ilmu mestilah bersumberkan kajian empirikal semata-mata. Apakah kelemahan utama dakwaan ini dalam kerangka epistemologi Islam?

  1. Ia mengabaikan kepentingan bahasa dalam penyampaian ilmu
  2. Ia tidak mengambil kira peranan guru dalam pendidikan
  3. Ia terlalu bergantung kepada pendapat majoriti masyarakat
  4. Ia menolak peranan wahyu dan akal dalam menghasilkan ilmu yang pasti Correct answer.

Explanation

Dakwaan yang mengehadkan ilmu kepada pengalaman empirikal semata-mata menolak sumber wahyu dan penaakulan akal yang turut diiktiraf dalam Islam. Epistemologi Islam menerima gabungan wahyu, akal, dan pancaindera sebagai sumber ilmu yang saling melengkapi. Penolakan wahyu menjadikan kerangka ini tidak lengkap dan bercanggah dengan prinsip Islam.

Question 7Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'mantiq' dalam tradisi keilmuan Islam?

  1. Ilmu tentang sejarah para nabi
  2. Ilmu tentang hukum hakam ibadah
  3. Ilmu tentang kaedah berfikir yang betul dan tersusun Correct answer.
  4. Ilmu tentang tatabahasa Arab

Explanation

Mantiq ialah ilmu yang membincangkan kaedah dan peraturan berfikir supaya penaakulan menghasilkan kesimpulan yang sahih. Ia menjadi alat penting dalam epistemologi Islam untuk membezakan hujah yang benar daripada yang salah. Ilmu ini diasaskan daripada karya Aristotle dan dikembangkan oleh sarjana Islam.

Question 8Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah perbezaan utama antara 'ilmu' dan 'zann' dalam epistemologi Islam?

  1. Ilmu bersifat duniawi manakala zann bersifat ukhrawi
  2. Ilmu hanya untuk ulama manakala zann untuk orang awam
  3. Ilmu bersifat pasti manakala zann bersifat sangkaan yang tidak mencapai kepastian Correct answer.
  4. Ilmu hanya diperoleh melalui wahyu manakala zann melalui akal

Explanation

Ilmu merujuk kepada keyakinan yang pasti dan bertepatan dengan realiti, manakala zann ialah sangkaan yang mungkin benar atau salah tanpa mencapai tahap kepastian. Perbezaan tahap keyakinan ini penting dalam penilaian hujah dan dalil. Zann tidak boleh menyamai kekuatan ilmu dalam penetapan akidah.

Question 9Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Siapakah tokoh yang terkenal dengan usaha mengasaskan ilmu mantiq dalam tamadun Islam melalui karya seperti 'al-Mantiq' dalam al-Syifa'?

  1. Al-Farabi
  2. Al-Ghazali
  3. Ibn Sina Correct answer.
  4. Ibn Khaldun

Explanation

Ibn Sina mengembangkan ilmu mantiq secara meluas dalam karyanya al-Syifa', khususnya bahagian al-Mantiq. Beliau menyusun semula logik Aristotle dengan penambahan dan pengubahsuaian yang tersendiri. Sumbangannya menjadikan mantiq sebahagian penting dalam kurikulum keilmuan Islam.

Question 10Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'taqlid' yang dicela dalam konteks epistemologi Islam?

  1. Membandingkan pelbagai pendapat ulama
  2. Menerima sesuatu pendapat tanpa mengetahui dalilnya Correct answer.
  3. Mengkaji dalil secara mendalam sebelum menerima pendapat
  4. Menerima sesuatu pendapat berdasarkan dalil yang sahih

Explanation

Taqlid yang dicela ialah penerimaan sesuatu pendapat tanpa mengetahui atau meneliti dalilnya. Islam menggalakkan umatnya memahami dalil supaya keyakinan berasaskan ilmu, bukan sekadar ikutan buta. Namun, taqlid dalam urusan tertentu bagi orang awam mempunyai perbincangan tersendiri di sisi ulama.

Question 11Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Bagaimanakah konsep 'tawatur' dapat mengukuhkan keyakinan terhadap al-Quran dalam kerangka epistemologi Islam?

  1. Al-Quran disampaikan secara meluas oleh ramai perawi pada setiap peringkat sehingga mustahil berlaku pemalsuan Correct answer.
  2. Al-Quran hanya disampaikan oleh seorang perawi yang dipercayai
  3. Al-Quran diterima berdasarkan persetujuan majoriti ulama kemudian
  4. Al-Quran dihafal oleh golongan tertentu sahaja

Explanation

Penyampaian al-Quran secara mutawatir oleh generasi demi generasi menghasilkan kepastian bahawa teksnya terpelihara daripada perubahan. Bilangan perawi yang besar pada setiap peringkat menjadikan pemalsuan mustahil berlaku secara bersepakat. Sifat ini menjadikan al-Quran sumber ilmu yang pasti dalam akidah.

Question 12Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'ilmu nazari' dalam pembahagian ilmu menurut ahli falsafah Islam?

  1. Ilmu yang wujud secara serta-merta tanpa usaha
  2. Ilmu yang hanya diperoleh melalui mimpi
  3. Ilmu yang diwarisi daripada ibu bapa
  4. Ilmu yang diperoleh melalui usaha berfikir dan penyelidikan dalil Correct answer.

Explanation

Ilmu nazari ialah pengetahuan yang diperoleh melalui usaha berfikir, penyelidikan, dan penilaian dalil. Ia berbeza dengan ilmu dharuri yang wujud secara pasti dan serta-merta. Contohnya, pengetahuan tentang kewujudan Pencipta melalui dalil merupakan ilmu nazari.

Question 13Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Seorang penulis mendakwa bahawa sesuatu pendapat ulama itu salah semata-mata kerana ia berbeza dengan pendapat majoriti. Apakah kesilapan metodologi dalam dakwaan ini?

  1. Menolak peranan pancaindera dalam pemerhatian
  2. Mengabaikan kepentingan bahasa dalam penulisan
  3. Terlalu bergantung kepada wahyu dalam penilaian
  4. Menganggap majoriti sebagai ukuran mutlak kebenaran tanpa menilai dalil Correct answer.

Explanation

Kebenaran tidak diukur semata-mata melalui bilangan penyokong, tetapi melalui kekuatan dalil dan hujah. Majoriti boleh menjadi indikator dalam sesetengah keadaan, tetapi tidak boleh dijadikan ukuran mutlak tanpa penilaian dalil. Penilaian metodologi yang betul menuntut penelitian terhadap sandaran hujah.

Question 14Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'wahyu' sebagai sumber ilmu dalam Islam?

  1. Penyampaian kalam Allah kepada para nabi melalui perantaraan tertentu Correct answer.
  2. Kesimpulan akal berdasarkan pengalaman
  3. Pendapat majoriti masyarakat
  4. Pemerhatian pancaindera terhadap alam

Explanation

Wahyu ialah penyampaian kalam Allah kepada para nabi melalui perantaraan malaikat, ilham, atau cara lain yang ditentukan Allah. Ia merupakan sumber ilmu yang paling tinggi kedudukannya kerana bersifat pasti dan bebas daripada kesilapan. Wahyu menjadi panduan utama dalam akidah dan syariat.

Question 15Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Dalam konteks epistemologi Islam, apakah maksud 'burhan' sebagai kaedah pembuktian?

  1. Hujah yang tersusun daripada premis yang benar untuk menghasilkan kesimpulan yang pasti Correct answer.
  2. Hujah yang menolak penggunaan akal
  3. Hujah yang bergantung kepada kewibawaan tokoh semata-mata
  4. Hujah yang berdasarkan perasaan dan intuisi peribadi

Explanation

Burhan ialah hujah logik yang dibina daripada premis yang benar dan tersusun untuk menghasilkan kesimpulan yang pasti. Ia merupakan kaedah pembuktian tertinggi dalam mantiq. Penggunaannya memastikan kesimpulan yang dicapai benar-benar berasaskan dalil, bukan andaian.

Question 16Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Seorang pelajar menerima sesuatu hadis tanpa menyemak sanad dan matannya kerana ia popular di media sosial. Apakah prinsip epistemologi Islam yang perlu ditekankan kepadanya?

  1. Keperluan menilai kesahihan sumber sebelum menerima sesuatu khabar Correct answer.
  2. Keperluan menolak semua hadis yang tidak masyhur
  3. Keperluan menerima khabar berdasarkan bilangan pengikut
  4. Keperluan mengutamakan khabar yang ringkas

Explanation

Epistemologi Islam menekankan penilaian kesahihan sumber melalui kajian sanad dan matan sebelum sesuatu khabar diterima. Populariti di media sosial bukan ukuran kesahihan sesuatu hadis. Prinsip ini melindungi umat daripada menerima berita palsu atau lemah.

Question 17Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah sumbangan utama al-Ghazali dalam perdebatan epistemologi Islam menerusi karya beliau?

  1. Mengintegrasikan ilmu wahyu dengan kaedah mantiq dalam penulisan beliau Correct answer.
  2. Menghapuskan pengaruh mantiq daripada kurikulum
  3. Mengasaskan ilmu sosiologi moden
  4. Menolak sepenuhnya penggunaan akal dalam ilmu agama

Explanation

Al-Ghazali mengintegrasikan ilmu wahyu dengan kaedah mantiq dalam karya seperti al-Mustasfa dan Mi'yar al-'Ilm. Beliau menggunakan logik untuk memperkukuh hujah keagamaan tanpa mengabaikan wahyu. Pendekatan ini mempengaruhi perkembangan epistemologi Islam selepasnya.

Question 18Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah maksud 'ilmu hissi' dalam pembahagian sumber ilmu?

  1. Ilmu yang diperoleh melalui wahyu semata-mata
  2. Ilmu yang diperoleh melalui pancaindera seperti penglihatan dan pendengaran Correct answer.
  3. Ilmu yang diperoleh melalui ilham peribadi
  4. Ilmu yang diperoleh melalui mimpi yang benar

Explanation

Ilmu hissi ialah pengetahuan yang diperoleh melalui pancaindera seperti penglihatan, pendengaran, sentuhan, rasa, dan hidu. Ia merupakan sumber ilmu asas yang membolehkan manusia berinteraksi dengan alam sekeliling. Namun, pancaindera mempunyai batas dan boleh tersilap, justeru perlu disokong oleh akal dan wahyu.

Question 19Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Seorang pengkaji mendapati sesuatu teori sains bercanggah dengan pemahaman zahir sesuatu nas. Apakah pendekatan yang selaras dengan epistemologi Islam?

  1. Meneliti semula pemahaman nas dan bukti saintifik sebelum membuat kesimpulan Correct answer.
  2. Menolak teori sains secara mutlak tanpa kajian
  3. Mengabaikan kedua-dua nas dan teori sains
  4. Menerima teori sains dan menolak nas secara mutlak

Explanation

Epistemologi Islam menggalakkan penelitian semula terhadap pemahaman nas dan bukti saintifik kerana nas yang qat'i tidak bercanggah dengan realiti yang sahih. Percanggahan biasanya berlaku pada tahap tafsiran atau bukti yang belum pasti. Pendekatan ini mengelakkan penolakan yang tergesa-gesa terhadap mana-mana pihak.

Question 20Pengenalan Ilmu dan Epistemologi Islam (Introduction to Knowledge and Islamic Epistemology)

Apakah ciri utama 'ilmu yang bermanfaat' dalam kerangka tasawwur Islam?

  1. Ilmu yang hanya diketahui oleh golongan tertentu
  2. Ilmu yang tidak berkaitan dengan amal sama sekali
  3. Ilmu yang membawa kepada kefahaman dan amal yang selaras dengan syariat Correct answer.
  4. Ilmu yang hanya bertujuan untuk pengiktirafan sosial

Explanation

Ilmu yang bermanfaat dalam Islam ialah ilmu yang membawa kepada kefahaman yang benar serta amal yang selaras dengan syariat. Ia menghubungkan dimensi pengetahuan dengan tanggungjawab dan akhlak. Konsep ini menolak ilmu yang hanya bersifat teori tanpa kesan kepada tingkah laku.

Question 21Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Dalam ilmu Usul Fiqh, apakah maksud istilah 'wahyu' apabila dikaitkan dengan sumber perundangan Islam?

  1. Kesepakatan para sahabat tentang sesuatu hukum
  2. Pendapat peribadi seorang mujtahid terhadap nas
  3. Penyampaian kalam Allah kepada Nabi melalui perantaraan atau tanpa perantaraan Correct answer.
  4. Percakapan ilham yang datang melalui mimpi para ulama

Explanation

Wahyu ialah penyampaian kalam Allah kepada seorang nabi, sama ada melalui Jibril, di sebalik tabir, atau ilham yang pasti. Ia menjadi asas kepada Al-Quran dan Al-Sunnah sebagai sumber perundangan. Pendapat ulama dan ijmak sahabat bukan wahyu.

Question 22Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah ciri utama yang membezakan Al-Quran daripada hadis qudsi?

  1. Al-Quran diturunkan kepada Nabi Muhammad manakala hadis qudsi diturunkan kepada para nabi terdahulu
  2. Al-Quran diriwayatkan secara mutawatir dengan lafaz dan makna daripada Allah manakala hadis qudsi maknanya daripada Allah dan lafaznya daripada Nabi Correct answer.
  3. Al-Quran hanya dibaca dalam solat manakala hadis qudsi dibaca di luar solat sahaja
  4. Al-Quran mengandungi hukum manakala hadis qudsi tidak mengandungi hukum sama sekali

Explanation

Al-Quran ialah kalam Allah yang lafaz dan maknanya daripada-Nya serta sampai kepada kita secara mutawatir. Hadis qudsi pula maknanya daripada Allah tetapi lafaznya daripada Nabi. Perbezaan ini menjadi pegangan utama dalam kajian sumber perundangan.

Question 23Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Berapakah bilangan ayat Al-Quran yang disepakati oleh para ulama?

  1. 6,236 ayat Correct answer.
  2. 6,666 ayat
  3. 7,000 ayat
  4. 5,000 ayat

Explanation

Bilangan ayat Al-Quran yang masyhur dan disepakati dalam mushaf Uthmani ialah 6,236 ayat. Angka 6,666 pula merujuk kepada bilangan ayat dalam penulisan lama yang tidak dipegang dalam mushaf standard. Angka ini penting kerana berkaitan dengan kesempurnaan penyampaian wahyu.

Question 24Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'asbab al-nuzul' dalam kajian Al-Quran?

  1. Kaedah membaca Al-Quran dengan tajwid
  2. Susunan ayat dalam mushaf mengikut urutan penurunan
  3. Ilmu tentang nasikh dan mansukh dalam Al-Quran
  4. Peristiwa atau persoalan yang menjadi sebab turunnya sesuatu ayat Correct answer.

Explanation

Asbab al-nuzul ialah peristiwa, pertanyaan, atau keadaan yang berlaku sehingga sesuatu ayat diturunkan. Ilmu ini membantu memahami konteks hukum dan maksud ayat dengan tepat. Ia berbeza daripada ilmu tajwid dan ilmu nasikh mansukh.

Question 25Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'Al-Sunnah' sebagai sumber perundangan Islam?

  1. Kesepakatan ulama sesuatu zaman tentang hukum
  2. Segala perkataan, perbuatan dan pengakuan Nabi Muhammad SAW Correct answer.
  3. Qiyas yang dilakukan oleh para fuqaha
  4. Amalan turun-temurun masyarakat Arab sebelum Islam

Explanation

Al-Sunnah dalam Usul Fiqh merujuk kepada perkataan, perbuatan dan pengakuan Nabi SAW yang menjadi sumber hukum kedua selepas Al-Quran. Pengakuan bermaksud Nabi membenarkan sesuatu amalan yang berlaku di hadapannya. Amalan jahiliah dan ijmak ulama bukan definisi Al-Sunnah.

Question 26Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah yang dimaksudkan dengan hadis mutawatir?

  1. Hadis yang diriwayatkan oleh seorang perawi sahaja pada setiap peringkat
  2. Hadis yang sanadnya terputus pada peringkat sahabat
  3. Hadis yang diriwayatkan oleh bilangan ramai pada setiap peringkat sehingga mustahil mereka sepakat berdusta Correct answer.
  4. Hadis yang hanya diterima oleh ahli hadis tertentu

Explanation

Hadis mutawatir ialah hadis yang diriwayatkan oleh bilangan ramai pada setiap peringkat sanad sehingga mustahil mereka bersepakat untuk berdusta. Ia memberi keyakinan pasti dan menjadi hujah yang kuat dalam akidah dan hukum. Hadis yang sanadnya terputus atau perawinya seorang sahaja tidak mencapai tahap mutawatir.

Question 27Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Sebuah hadis yang diriwayatkan oleh seorang perawi pada peringkat sahabat tetapi tidak disebut nama Nabi SAW secara jelas dinamakan apa?

  1. Hadis marfu'
  2. Hadis mursal Correct answer.
  3. Hadis qudsi
  4. Hadis mauquf

Explanation

Hadis mursal ialah hadis yang disandarkan oleh seorang tabiin terus kepada Nabi SAW tanpa menyebut nama sahabat. Ia berbeza daripada hadis mauquf yang berhenti pada sahabat dan hadis marfu' yang disandarkan kepada Nabi. Istilah ini penting dalam menilai kekuatan sanad.

Question 28Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah kedudukan Al-Sunnah berbanding Al-Quran dalam hierarki sumber hukum Islam?

  1. Sumber yang telah dimansuhkan oleh ijmak
  2. Sumber kedua yang berfungsi menerangkan dan memperincikan Al-Quran Correct answer.
  3. Sumber yang hanya digunakan apabila ulama berselisih
  4. Sumber pertama yang mengatasi Al-Quran

Explanation

Al-Sunnah ialah sumber kedua selepas Al-Quran dan berperanan menerangkan ayat yang mujmal, mentafsir yang umum, serta menetapkan hukum yang tidak disebut secara terperinci dalam Al-Quran. Ia tidak mengatasi Al-Quran dan tidak dimansuhkan oleh ijmak. Kedudukan ini menjadi asas perbincangan ulama Usul Fiqh.

Question 29Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah fungsi Al-Sunnah dalam hubungannya dengan ayat Al-Quran yang bersifat umum?

  1. Mengkhususkan maksud umum ayat itu melalui penjelasan Nabi SAW Correct answer.
  2. Menggantikan ayat itu dengan ayat lain
  3. Menghapuskan ayat tersebut sepenuhnya
  4. Mengubah susunan ayat dalam mushaf

Explanation

Al-Sunnah berfungsi sebagai bayan, iaitu menerangkan maksud ayat Al-Quran, termasuk mengkhususkan lafaz yang umum dan memperincikan yang mujmal. Contohnya, hadis menjelaskan kadar zakat dan tatacara solat yang tidak diperincikan dalam ayat. Sunnah tidak menghapuskan ayat secara sewenang-wenangnya.

Question 30Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'nasikh' dan 'mansukh' dalam ilmu Al-Quran?

  1. Ayat yang diturunkan di Mekah dan ayat yang diturunkan di Madinah
  2. Ayat yang panjang dan ayat yang pendek
  3. Ayat yang membatalkan hukum dan ayat yang dibatalkan hukumnya Correct answer.
  4. Ayat yang jelas maksudnya dan ayat yang samar maksudnya

Explanation

Nasikh ialah ayat yang membatalkan sesuatu hukum manakala mansukh ialah ayat yang dibatalkan hukumnya. Ilmu ini menunjukkan bahawa hukum syarak ditetapkan secara berperingkat mengikut hikmah. Ia berbeza daripada pembahagian Makkiyyah dan Madaniyyah.

Question 31Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud ayat 'muhkam' dalam Al-Quran?

  1. Ayat yang diturunkan sebelum hijrah
  2. Ayat yang maknanya jelas dan tidak menimbulkan kekeliruan Correct answer.
  3. Ayat yang hanya diketahui maknanya oleh Allah
  4. Ayat yang telah dimansuhkan hukumnya

Explanation

Ayat muhkam ialah ayat yang maknanya terang dan jelas, menjadi rujukan utama dalam memahami hukum. Ayat mutasyabih pula ialah ayat yang maknanya samar dan memerlukan penelitian atau penyerahan kepada Allah. Pembahagian ini disebut dalam Surah Ali Imran.

Question 32Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'ijaz Al-Quran'?

  1. Penyusunan surah mengikut panjang dan pendek
  2. Pembahagian Al-Quran kepada tiga puluh juzuk
  3. Kemukjizatan Al-Quran yang tidak mampu ditandingi oleh manusia Correct answer.
  4. Penurunan Al-Quran secara beransur-ansur dalam dua puluh tiga tahun

Explanation

Ijaz Al-Quran bermaksud kemukjizatan dan keistimewaan Al-Quran sehingga manusia dan jin tidak mampu menghasilkan yang seumpamanya. Ia menjadi bukti kerasulan Nabi Muhammad SAW. Penurunan beransur-ansur dan pembahagian juzuk bukan maksud ijaz.

Question 33Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah syarat utama bagi sesuatu hadis untuk diterima sebagai hujah dalam perundangan?

  1. Perawinya mestilah seorang ulama besar sahaja
  2. Hadis itu mesti diriwayatkan oleh sahabat yang paling tua
  3. Sanadnya bersambung, perawinya adil dan dhabit, serta tiada kelemahan tersembunyi Correct answer.
  4. Hadis itu mesti terdapat dalam kitab Sahih Bukhari sahaja

Explanation

Hadis sahih mestilah mempunyai sanad yang bersambung, perawi yang adil dan dhabit, serta tiada syaz atau illah tersembunyi. Syarat ini menjadi asas penilaian hadis oleh ahli hadis. Riwayat dalam kitab tertentu bukan syarat tunggal untuk penerimaan.

Question 34Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'hadis hasan' dalam istilah ilmu hadis?

  1. Hadis yang hanya diriwayatkan oleh seorang perawi pada setiap peringkat
  2. Hadis yang sanadnya bersambung tetapi salah seorang perawinya kurang tepat hafalan berbanding perawi hadis sahih Correct answer.
  3. Hadis yang perawinya tidak dikenali sama sekali
  4. Hadis yang bertentangan dengan Al-Quran

Explanation

Hadis hasan ialah hadis yang memenuhi syarat hadis sahih tetapi salah seorang perawinya kurang kuat hafalan atau ketepatannya. Ia masih diterima sebagai hujah dalam hukum walaupun tarafnya di bawah sahih. Hadis yang perawinya tidak dikenali ialah majhul.

Question 35Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah yang dimaksudkan dengan 'sunnah fi'liyyah'?

  1. Pengakuan Nabi SAW terhadap amalan sahabat
  2. Perbuatan Nabi SAW yang diriwayatkan oleh sahabat Correct answer.
  3. Sifat fizikal Nabi SAW yang diriwayatkan dalam syamail
  4. Perkataan Nabi SAW yang direkodkan oleh sahabat

Explanation

Sunnah fi'liyyah ialah perbuatan Nabi SAW yang dilihat dan diriwayatkan oleh para sahabat, seperti tatacara solat dan wuduk. Ia berbeza daripada sunnah qawliyyah yang berupa perkataan dan sunnah taqririyyah yang berupa pengakuan. Pembahagian ini membantu memahami cara hukum diambil daripada Sunnah.

Question 36Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'sunnah taqririyyah'?

  1. Perkataan Nabi SAW yang mengandungi larangan
  2. Perbuatan Nabi SAW yang dilakukan secara berulang
  3. Amalan sahabat yang disepakati selepas kewafatan Nabi SAW
  4. Pengakuan Nabi SAW terhadap sesuatu perbuatan atau ucapan sahabat dengan tidak menegurnya Correct answer.

Explanation

Sunnah taqririyyah ialah pengakuan Nabi SAW terhadap perbuatan atau ucapan sahabat yang berlaku di hadapannya atau sampai kepadanya dengan tidak menegur. Diamnya Nabi menunjukkan kebenaran amalan tersebut. Ia menjadi sumber hukum yang sah dalam Sunnah.

Question 37Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah peranan hadis dalam menetapkan hukum yang tidak terdapat dalam Al-Quran?

  1. Hadis hanya boleh mengulang hukum yang sudah ada
  2. Hadis tidak boleh menetapkan hukum baru sama sekali
  3. Hadis hanya berfungsi sebagai kisah sejarah
  4. Hadis boleh menetapkan hukum melalui penjelasan Nabi SAW seperti larangan memakai sutera bagi lelaki Correct answer.

Explanation

Selain menjelaskan Al-Quran, Sunnah juga menetapkan hukum yang tidak disebut secara jelas dalam Al-Quran, contohnya larangan memakai sutera dan emas bagi lelaki. Ini dikenali sebagai fungsi Sunnah menetapkan hukum secara berdiri sendiri. Ulama Usul Fiqh membahaskan perkara ini secara terperinci.

Question 38Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'sanad' dalam ilmu hadis?

  1. Rangkaian perawi yang menyampaikan hadis sehingga sampai kepada sumbernya Correct answer.
  2. Kitab yang menghimpunkan hadis
  3. Teks atau isi kandungan hadis
  4. Hukum yang diambil daripada hadis

Explanation

Sanad ialah rangkaian perawi yang menyampaikan matan hadis sehingga sampai kepada Nabi SAW atau sumber lain. Matan pula ialah teks hadis itu sendiri. Penilaian sanad menentukan sama ada hadis itu sahih, hasan atau daif.

Question 39Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'matan' dalam sesuatu hadis?

  1. Rangkaian perawi hadis
  2. Teks atau lafaz hadis yang mengandungi maksud Correct answer.
  3. Tempat hadis diriwayatkan
  4. Tarikh kelahiran perawi

Explanation

Matan ialah teks atau lafaz hadis yang mengandungi maksud dan hukum. Ia berbeza daripada sanad yang merupakan rangkaian perawi. Kajian matan penting untuk memastikan kandungan hadis tidak bercanggah dengan nas yang lebih kuat.

Question 40Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Seorang pelajar menemui hadis yang menyebut bahawa Nabi SAW melarang memakai sutera bagi lelaki, sedangkan Al-Quran tidak menyebut larangan itu secara terperinci. Apakah fungsi Sunnah yang ditunjukkan oleh contoh ini?

  1. Sunnah berfungsi sebagai sumber yang lebih rendah daripada adat
  2. Sunnah berfungsi sebagai bayan tafsir bagi ayat yang mujmal
  3. Sunnah berfungsi menetapkan hukum yang tidak diperincikan dalam Al-Quran Correct answer.
  4. Sunnah berfungsi memansuhkan ayat Al-Quran

Explanation

Contoh ini menunjukkan Sunnah menetapkan hukum secara berdiri sendiri kerana Al-Quran tidak memperincikan larangan tersebut. Fungsi ini dikenali sebagai menetapkan hukum baru yang tidak disebut dalam Al-Quran. Ia berbeza daripada bayan tafsir yang menjelaskan ayat mujmal.

Question 41Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'hadis daif'?

  1. Hadis yang tidak memenuhi syarat hadis sahih dan hasan kerana kelemahan pada sanad atau perawi Correct answer.
  2. Hadis yang disepakati kesahihannya oleh semua ulama
  3. Hadis yang diriwayatkan oleh ramai perawi pada setiap peringkat
  4. Hadis yang hanya terdapat dalam Al-Quran

Explanation

Hadis daif ialah hadis yang tidak mencapai taraf sahih atau hasan kerana terdapat kelemahan seperti perawi yang lemah, sanad terputus atau illah. Ia tidak boleh dijadikan hujah dalam menetapkan hukum akidah dan hukum hakam yang penting. Para ulama berbeza pendapat tentang penggunaannya dalam fadail amal.

Question 42Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'tadwin Al-Quran' dalam sejarah sumber perundangan Islam?

  1. Penghapusan ayat-ayat yang tidak diperlukan
  2. Penterjemahan Al-Quran ke bahasa asing
  3. Pembacaan Al-Quran dalam majlis ilmu
  4. Penulisan dan penyusunan Al-Quran dalam bentuk mushaf Correct answer.

Explanation

Tadwin Al-Quran ialah proses penulisan dan penyusunan ayat Al-Quran dalam bentuk mushaf, terutamanya pada zaman Khalifah Abu Bakar dan Uthman bin Affan. Proses ini memastikan kesatuan bacaan dan pemeliharaan wahyu. Penterjemahan bukan maksud tadwin.

Question 43Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Mengapakah Al-Quran disifatkan sebagai sumber perundangan yang paling tinggi dalam Islam?

  1. Kerana ia disusun oleh para ulama selepas kewafatan Nabi SAW
  2. Kerana ia hanya mengandungi kisah umat terdahulu
  3. Kerana ia boleh diubah mengikut kehendak masyarakat
  4. Kerana ia ialah kalam Allah yang mutawatir dan menjadi rujukan utama semua sumber lain Correct answer.

Explanation

Al-Quran ialah kalam Allah yang sampai secara mutawatir dan menjadi rujukan tertinggi dalam perundangan Islam. Semua sumber lain seperti Sunnah, ijmak dan qiyas mestilah selari dengan Al-Quran. Ia tidak boleh diubah mengikut kehendak manusia.

Question 44Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah maksud 'hadis marfu''?

  1. Hadis yang sanadnya terputus pada tabiin
  2. Hadis yang disandarkan kepada Nabi SAW Correct answer.
  3. Hadis yang diriwayatkan oleh seorang perawi sahaja
  4. Hadis yang disandarkan kepada sahabat

Explanation

Hadis marfu' ialah hadis yang disandarkan kepada Nabi SAW sama ada daripada segi perkataan, perbuatan atau pengakuan. Hadis yang disandarkan kepada sahabat dinamakan mauquf. Istilah ini penting dalam menentukan sumber sesuatu hukum.

Question 45Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah kesimpulan yang tepat tentang hubungan antara Al-Quran dan Al-Sunnah sebagai sumber perundangan Islam?

  1. Sunnah mengatasi Al-Quran apabila berlaku percanggahan
  2. Al-Quran hanya digunakan dalam ibadah manakala Sunnah dalam muamalat
  3. Kedua-duanya saling melengkapi, dengan Al-Quran sebagai sumber tertinggi dan Sunnah sebagai penjelas serta pelengkap Correct answer.
  4. Kedua-duanya sama taraf tanpa sebarang perbezaan

Explanation

Al-Quran dan Al-Sunnah saling melengkapi dalam membentuk hukum syarak. Al-Quran menjadi sumber tertinggi manakala Sunnah berperanan menjelaskan, memperincikan dan menetapkan hukum yang tidak disebut secara terperinci. Jika berlaku percanggahan, Al-Quran didahulukan dan Sunnah yang sabit tidak bercanggah dengan Al-Quran.

Question 46Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Dalam kajian sumber perundangan Islam, apakah yang dimaksudkan dengan wahyu yang disampaikan melalui makna sahaja (al-wahy bi al-ma'na) berbanding wahyu yang disampaikan melalui lafaz dan makna sekali?

  1. Makna daripada Nabi SAW manakala lafaz daripada Allah SWT
  2. Lafaz dan makna kedua-duanya daripada Allah SWT tanpa campur tangan Nabi SAW
  3. Lafaz dan makna kedua-duanya hasil ijtihad para sahabat Nabi SAW
  4. Lafaz daripada Nabi SAW manakala maknanya daripada Allah SWT Correct answer.

Explanation

Hadis Nabawi tergolong dalam wahyu bi al-ma'na, iaitu maknanya daripada Allah SWT tetapi lafaznya diungkapkan oleh Nabi SAW sendiri. Al-Quran pula wahyu bi al-lafz wa al-ma'na, kerana lafaz dan maknanya kedua-duanya daripada Allah SWT. Perbezaan ini menjadi asas mengapa lafaz Al-Quran bersifat mukjizat dan tidak boleh diubah, sedangkan lafaz hadis boleh diriwayatkan dengan makna.

Question 47Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Sebuah ayat Al-Quran menyebut kewajipan menunaikan zakat secara umum tanpa menyatakan kadar dan jenis harta. Bagaimanakah Al-Sunnah berperanan dalam kes ini?

  1. Al-Sunnah menyerahkan penetapan kadar zakat sepenuhnya kepada ijmak ulama
  2. Al-Sunnah mengekalkan ayat itu sebagai arahan umum tanpa penjelasan lanjut
  3. Al-Sunnah memperincikan kadar nisab dan jenis harta yang wajib dizakatkan Correct answer.
  4. Al-Sunnah membatalkan kewajipan zakat kerana kadarnya tidak dinyatakan

Explanation

Apabila ayat Al-Quran bersifat mujmal atau umum, Al-Sunnah berfungsi sebagai mubayyin yang menjelaskan perinciannya. Dalam hal zakat, hadis menerangkan nisab, kadar, dan jenis harta yang dikenakan zakat. Fungsi ini bersifat penjelasan (bayan tafsir), bukan pembatalan terhadap nas Al-Quran.

Question 48Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Sebuah hadis sahih menyatakan larangan menjual barang yang tidak dimiliki oleh penjual. Apakah kaedah usul fiqh yang paling tepat untuk menghubungkan larangan khusus ini dengan prinsip umum Al-Quran tentang keadilan dalam muamalah?

  1. Menganggap hadis itu mansukh oleh ayat keadilan kerana kedua-duanya berbeza bentuk
  2. Menolak hadis itu kerana ia tidak disebut secara jelas dalam Al-Quran
  3. Menganggap ayat keadilan sebagai nasikh terhadap hadis larangan tersebut
  4. Mengqiyaskan larangan itu kepada prinsip keadilan sebagai illah hukum yang sama Correct answer.

Explanation

Larangan menjual barang yang tidak dimiliki mengandungi illah yang sama dengan prinsip keadilan, iaitu mencegah kezaliman dan pertelingkahan dalam muamalah. Qiyas menghubungkan furuk kepada asl melalui illah yang sama, dan di sini hadis berperanan menjelaskan penerapan prinsip Al-Quran. Oleh itu, hubungan antara keduanya bersifat penjelasan dan pengukuhan, bukan pembatalan.

Question 49Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Apakah perbezaan utama antara riwayat Al-Quran secara mutawatir dengan riwayat hadis yang hanya mencapai darjat ahad dari sudut kepastian sumber?

  1. Hadis ahad lebih pasti daripada Al-Quran kerana disaring oleh ahli hadis
  2. Kedua-duanya memberi keyakinan pasti kerana berasal daripada Nabi SAW
  3. Al-Quran mutawatir memberi keyakinan pasti, manakala hadis ahad hanya memberi sangkaan kuat (zann) Correct answer.
  4. Al-Quran mutawatir hanya memberi sangkaan manakala hadis ahad memberi keyakinan

Explanation

Riwayat mutawatir, seperti Al-Quran, menghasilkan ilmu daruri yang pasti kerana ia diriwayatkan oleh bilangan perawi yang mustahil bersepakat berdusta pada setiap peringkat. Hadis ahad pula tidak mencapai tahap itu, sehingga ia hanya menghasilkan zann yang kuat. Namun, hadis ahad yang sahih tetap wajib diamalkan dalam hukum syarak menurut majoriti ulama.

Question 50Sumber-Sumber Perundangan Islam: Al-Quran dan Al-Sunnah (Sources of Islamic Law: Qur'an and Sunnah)

Sebuah hadis diriwayatkan melalui dua jalan yang berbeza, tetapi salah satu jalannya mengandungi perawi yang mengalami percanggahan riwayat dengan perawi thiqah yang lebih kuat sehingga riwayatnya dianggap syaz. Apakah kesan utama kecacatan syaz ini terhadap penerimaan hadis tersebut sebagai hujah?

  1. Hadis itu tetap sahih kerana wujudnya jalan kedua yang menyokong
  2. Hadis itu menjadi hasan li ghairihi semata-mata kerana adanya syahid
  3. Hadis itu ditolak sebagai syaz sehingga ada jalur lain yang lebih kuat menyokongnya Correct answer.
  4. Hadis itu diterima sebagai mutawatir kerana mempunyai dua jalan riwayat

Explanation

Syaz berlaku apabila perawi thiqah menyalahi riwayat perawi yang lebih thiqah, sehingga riwayatnya dianggap menyimpang. Kecacatan ini menjadikan hadis tersebut tidak diterima sebagai hujah selagi tiada jalur lain yang lebih kuat menyokongnya. Dua jalan riwayat tidak secara automatik menghapuskan kecacatan syaz pada salah satu jalannya.