SPM Tanaman Makanan key terms

Tumbuhan yang ditanam secara komersial atau sara diri untuk menghasilkan bahagian yang boleh dimakan manusia, seperti bijirin, kekacang, sayur, buah dan ubi.

Keadaan apabila semua orang mempunyai akses fizikal dan ekonomi yang berterusan kepada makanan yang cukup, selamat dan berkhasiat untuk kehidupan aktif dan sihat.

Corak pertanian yang hasilnya digunakan terutamanya untuk keperluan keluarga petani sendiri, bukan dijual secara meluas di pasaran.

Pengeluaran tanaman dalam skala besar dengan tujuan utama menjual hasil untuk keuntungan, menggunakan input, teknologi dan pengurusan yang lebih intensif.

Peningkatan nilai hasil pertanian melalui pemprosesan, pembungkusan, penggredan atau penjenamaan supaya produk boleh dijual pada harga yang lebih tinggi.

Penyusunan tumbuhan mengikut kumpulan hierarki seperti famili, genus dan spesies berdasarkan ciri yang dikongsi, untuk tujuan pengenalpastian dan kajian.

Nama saintifik tumbuhan dalam bahasa Latin yang terdiri daripada genus dan spesies, contohnya Oryza sativa, digunakan untuk mengelakkan kekeliruan nama tempatan.

Kajian bentuk dan struktur luaran tumbuhan, termasuk akar, batang, daun, bunga dan buah, yang membantu mengenal pasti spesies dan menilai pertumbuhan.

Tanaman yang melengkapkan kitaran hidupnya dalam satu musim atau kurang daripada setahun, kemudian mati selepas berbunga dan berbuah.

Tanaman yang hidup lebih daripada dua tahun dan biasanya menghasilkan tuaian berulang, seperti pokok buah-buahan dan kelapa sawit.

Kumpulan tanaman dalam satu spesies yang mempunyai ciri seragam dan boleh diwarisi, dipilih untuk sifat seperti hasil, rasa atau ketahanan penyakit.

Bahan tanaman yang apabila dibiakkan berterusan mengekalkan ciri induknya secara stabil, biasanya melalui pendebungaan sendiri atau pembiakan vegetatif.

Kerja awal sebelum menanam seperti pembersihan, pembajakan, penggemburan dan pembentukan batas untuk menyediakan keadaan sesuai bagi percambahan benih dan pertumbuhan akar.

Petak tanah yang ditinggikan untuk menanam tanaman, membantu pengaliran air, memudahkan penjagaan dan mengurangkan pemadatan pada zon akar.

Bahan atau campuran bahan seperti tanah, pasir, kompos dan sekam yang menjadi tempat akar tumbuh serta membekalkan air, udara dan nutrien.

Bahan organik yang terurai melalui tindakan mikroorganisma dan boleh dicampur ke dalam media tanaman untuk memperbaiki struktur tanah serta menambah nutrien.

Ukuran keasidan atau kealkalian tanah pada skala 0 hingga 14 yang mempengaruhi ketersediaan nutrien dan kesesuaian pertumbuhan tanaman.

Pembiakan tanaman melalui biji benih yang terhasil daripada persenyawaan, menghasilkan anak pokok dengan variasi genetik berbanding induk.

Pembiakan menggunakan bahagian vegetatif seperti batang, akar, daun atau tunas supaya anak pokok mewarisi ciri induk secara seragam.

Kaedah pembiakan vegetatif dengan memotong bahagian tumbuhan seperti batang dan menanamnya supaya berakar serta membentuk pokok baharu.

Kaedah pembiakan vegetatif apabila batang atau dahan dilukai dan dibalut dengan media lembap supaya akar terbentuk sebelum dipisahkan daripada pokok induk.

Proses biji benih mula tumbuh apabila menerima air, oksigen dan suhu yang sesuai, ditandai dengan kemunculan radikel dan plumul.

Kuantiti benih atau bahan tanaman yang disemai bagi satu unit keluasan, ditentukan oleh saiz benih, jarak tanaman dan sasaran populasi pokok.

Ruang antara pokok dalam baris dan antara baris yang ditetapkan untuk mengurangkan persaingan, memudahkan penjagaan dan mengoptimumkan hasil.

Unsur yang diperlukan tanaman dalam kuantiti besar seperti nitrogen, fosforus, kalium, kalsium, magnesium dan sulfur untuk pertumbuhan dan hasil.

Unsur yang diperlukan tanaman dalam kuantiti kecil seperti besi, zink, kuprum, boron dan mangan, tetapi kekurangan boleh menjejaskan pertumbuhan.

Pemberian baja yang mengandungi nutrien kepada tanaman untuk menampung keperluan pertumbuhan dan menggantikan nutrien yang hilang daripada tanah.

Baja yang berasal daripada bahan hidup seperti najis ternakan, sisa tanaman atau kompos, yang membekalkan nutrien secara perlahan dan memperbaiki tanah.

Bahan seperti batu kapur yang ditabur untuk menaikkan pH tanah berasid supaya nutrien lebih tersedia dan keadaan akar bertambah baik.

Sistem pengairan yang membekalkan air secara perlahan dan terus ke zon akar melalui paip dan pemancar, menjimatkan air dan mengurangkan penyakit daun.

Jumlah air yang perlu dibekalkan untuk menampung sejatpeluhan dan keperluan pertumbuhan tanaman tanpa menjejaskan hasil.

Sistem pembuangan air berlebihan daripada kawasan tanaman melalui parit atau peparit supaya akar tidak terendam dan reput.

Lapisan bahan seperti jerami, plastik atau sisa tanaman yang menutup permukaan tanah untuk mengekalkan kelembapan, menyekat rumpai dan mengawal suhu.

Usaha mengurangkan persaingan rumpai terhadap tanaman melalui kaedah manual, mekanikal, kultur teknikal atau kimia secara bersepadu.

Pendekatan menggabungkan kaedah biologi, kultur teknikal, fizikal dan kimia secara berhati-hati untuk mengawal perosak dengan risiko minimum.

Organisma seperti serangga pemangsa, parasitoid atau patogen yang menyerang perosak tanaman dan boleh digunakan dalam kawalan biologi.

Pembuangan bahagian tumbuhan yang tidak diperlukan seperti dahan kering atau tunas air untuk membentuk kanopi, melancarkan pengudaraan dan meningkatkan hasil.

Amalan menanam jenis tanaman berbeza secara bergilir pada petak yang sama untuk memutuskan kitaran perosak dan mengekalkan kesuburan tanah.

Nisbah jumlah luas permukaan daun kepada luas tanah yang ditutupi, digunakan untuk menilai kerimbunan kanopi dan potensi tangkapan cahaya.

Peringkat apabila tanaman mencapai tahap sesuai untuk dituai berdasarkan warna, saiz, tekstur atau kandungan gula yang dikehendaki pasaran.

Kehilangan kualiti atau kuantiti hasil selepas dituai akibat kerosakan mekanikal, penyakit, suhu tidak sesuai atau pengendalian yang lemah.

Pengurusan suhu rendah secara berterusan dari penuaian hingga penjualan untuk memperlahankan kerosakan dan mengekalkan kesegaran hasil.

Pengasingan hasil mengikut saiz, bentuk, warna atau kualiti supaya produk seragam, mudah dipasarkan dan boleh diberi harga yang sesuai.

Penggunaan bekas dan bahan pelindung untuk melindungi hasil semasa pengangkutan dan penyimpanan serta memaparkan maklumat produk kepada pembeli.

Rangkaian pihak dan aktiviti yang membawa hasil daripada pengeluar kepada pengguna, termasuk pengumpul, pengangkut, pemborong dan peruncit.

Jumlah perbelanjaan input, buruh dan overhed yang terlibat dalam menghasilkan satu unit tanaman, digunakan untuk menilai keuntungan usaha tani.

Pengiraan jumlah hasil atau harga jualan yang diperlukan supaya pendapatan menyamai jumlah kos, membantu petani merancang pengeluaran.

Amalan mengurangkan risiko kemalangan dan penyakit pekerja melalui penggunaan alat pelindung diri, pengendalian bahan kimia yang betul dan prosedur kerja selamat.

Peralatan seperti sarung tangan, topeng, gogal dan but yang dipakai semasa kerja ladang atau pengendalian bahan kimia untuk melindungi kesihatan pekerja.

Maklumat pada bekas bahan kimia pertanian yang menyatakan bahan aktif, dos, sasaran, langkah keselamatan dan tempoh larangan sebelum tuaian.