Pengenalan dan Kepentingan Tanaman Makanan
Domain ini menguji definisi tanaman makanan, perbezaannya daripada tanaman industri, dan sumbangannya kepada sekuriti makanan, pendapatan petani dan ekonomi negara. Fokus SPM ialah istilah asas, contoh tanaman Malaysia dan penaakulan tentang dasar.
Konsep teras
- Tanaman makanan ditanam primarily untuk makanan manusia atau ternakan: padi, jagung, ubi kayu, keledek, kacang tanah, sayur-sayuran dan buah-buahan.
- Tanaman industri seperti kelapa sawit, getah dan koko bukan tanaman makanan utama walaupun sebahagian hasilnya boleh diproses menjadi makanan.
- Kepentingan: bekalan kalori (padi sebagai staple), protein (kacang), vitamin dan serat (sayur/buah), pendapatan, pekerjaan dan eksport.
- Sekuriti makanan merangkumi ketersediaan, akses, penggunaan dan kestabilan; bukan sekadar pengeluaran.
Contoh pengiraan
Kadar Sara Diri (SSR) = pengeluaran tempatan ÷ penggunaan × 100. Jika pengeluaran padi 1.4 juta tan dan penggunaan 2.0 juta tan, SSR = 70%. Jurang 0.6 juta tan mesti ditampung import atau peningkatan hasil. Jika sasaran SSR 80%, tambahan 0.2 juta tan diperlukan, bukan 0.6 juta tan, kerana 80% daripada 2.0 juta tan ialah 1.6 juta tan.
Perangkap markah
- Menyatakan kelapa sawit sebagai tanaman makanan kerana minyaknya boleh dimakan.
- Menganggap nilai eksport tinggi bermakna SSR tinggi.
- Mencampurkan pengeluaran dengan produktiviti (hasil per hektar).
- Memberi contoh tanaman tanpa menyatakan bahagian yang dimakan (daun, akar, buah, biji).