Die portuurredigeerder: watter foute moet regtig reggemaak word?
Jy redigeer 'n klasmaat se konsep vir die skool se Afrikaans-joernaal. Die paragraaf lui: 'Die leerders het gister by die skool aangekom en het dadelik begin om hulle projekte te bespreek. Elkeen van die leerders moes hul eie poster maak, maar party het nie genoeg tyd gehad nie. Die onderwyser het gesê dat die projek sal teen Vrydag ingehandig word. Daar was 'n paar leerders wat nie die opdrag verstaan het nie, en hulle het die onderwyser gevra vir 'n voorbeeld.' Die joernaal gebruik 'n semi-formele register; dit is nie 'n eksamenvraestel nie. Jou klasmaat vra jou om nie sy stem heeltemal te verander nie. Jy het 15 minute en moet drie regstellings voorstel, een twyfelgeval verduidelik en een sin herdink. Die onderwyser druk die joernaal Sondag.
1. Noem drie regstellings wat jy sal maak en verduidelik telkens die reël.
Read the worked answer
Drie regstellings wat ek sal maak:
- 'Elkeen ... hul eie poster' → 'Elkeen ... sy of haar eie plakkaat' of herdink as 'Al die leerders ... hul eie plakkate'. 'Elkeen' is enkelvoud; 'hul' is meervoudig. Dit is 'n grammatikale fout, nie net styl nie.
- 'die projek sal teen Vrydag ingehandig word' → 'die projek sou teen Vrydag ingehandig word'. Die onderwyser het dit in die verlede gesê; indirekte rede vra gewoonlik 'sou' in plaas van 'sal'.
- 'party' → 'sommige'. Dit is nie 'n harde fout nie, maar die joernaal is semi-formeel; 'party' is gesproke taal. Ek verduidelik dit as registerkeuse, nie as 'n wet nie. Ek laat 'hulle projekte' staan; 'hul projekte' is formeler, maar 'hulle' as besitlike voornaamwoord is aanvaarbaar in hierdie register.
2. Watter een van die volgende is geen fout nie: 'gevra vir 'n voorbeeld', 'party', of 'begin om te bespreek'? Verduidelik.
Read the worked answer
Nie een van die drie is 'n ramp nie. 'Gevra vir 'n voorbeeld' is aanvaarbaar; die 'vir' is fakultatief by 'vra' in baie Afrikaanse variëteite. 'Party' is informeel, maar nie verkeerd nie; dit pas by 'n joernaal as die stem van 'n leerder. 'Begin om te bespreek' is ook grammatikaal; die 'om te' is nie 'n fout nie, net 'n bietjie swaar. Die ware toets is of die sin by die register en die skrywer se stem pas. Ek sal 'party' dalk na 'sommige' skuif as die redakteur eenvormigheid wil hê, maar ek sal dit nie as 'n taalfout merk nie. Dit is die verskil tussen korrigeer en oorredigeer.
3. Herdink die sin 'Elkeen van die leerders moes hul eie poster maak' sodat die voornaamwoord klop en die register semi-formeel bly.
Read the worked answer
Ek sal skryf: 'Elkeen van die leerders moes sy of haar eie plakkaat maak.' Só klop die voornaamwoord met 'elkeen' en bly die sin semi-formeel. Alternatief: 'Al die leerders moes hul eie plakkate maak.' Dit is natuurliker en vermy die 'sy of haar'-swaarheid, maar dit verander die klem van individueel na groep. Ek kies die eerste weergawe as die klasmaat se stem klem op individuele verantwoordelikheid wil lê; ek kies die tweede as die paragraaf vlotter moet lees. In albei gevalle verander ek nie die betekenis nie.