NSSCAS Afrikaans Second Language 8201 cheat sheet

Vraagtipe-beslissingsreël: 'noem' = kort lys sonder verduideliking; 'verduidelik' = oorsaak/gevolg in volsinne; 'bespreek' = twee kante plus gevolgtrekking.

Punte-toekenning: een punt per feitelike item; twee punte vir 'n verduideliking beteken twee afsonderlike idees, nie een idee twee keer nie.

Inligtingsoordrag na tabel: vul slegs die kolomme in wat gevra word; oorbodige kolomme verloor geen punte nie, maar verkeerde plasing wel.

Sleutelwoord-onderstreping: onderstreep die vraagwerkwoord en die beperking ('in paragraaf 3', 'volgens die teks') voordat jy lees.

Afleiding vs. letterlik: as die antwoord nie woordeliks in die teks staan nie, moet dit logies uit een sin volg; anders is dit verkeerd.

Volgorde-vrae: nommer die gebeure volgens die teks se tydsaanduiders (toe, daarna, nadat, uiteindelik).

Opskrif-passing: kies die opskrif wat die hele paragraaf dek, nie net die eerste sin nie.

Waar/Onwaar met regverdiging: die regverdiging moet 'n aanhaling of parafrase uit die teks wees, anders tel dit nie.

Formele brief: adres regs bo, datum daaronder, aanhef 'Geagte mnr./mev.', slot 'Die uwe', volle naam; geen strofe-inkeping nie.

Informele brief: aanhef met voornaam, komma na die aanhef, ligte toon maar steeds paragraafstruktuur.

Koerantartikel: titel + skrywer se naam; inleiding beantwoord wie/wat/waar/wanneer; slot gee 'n standpunt of oproep.

Verslag: vaste kopstukke (Aan, Van, Datum, Onderwerp), dan feite in genommerde punte, dan aanbeveling.

Toespraak: aanspreekvorm ('Dames en here'), retoriese vraag in die inleiding, herhaling van die kernboodskap in die slot.

Register-beslissingsreël: formeel = geen sametrekkings (kan nie → kan nie), geen sleng; informeel = sametrekkings en alledaagse idioom toelaatbaar.

Lengte-vereistes: tel woorde en bly binne die opdrag se reeks; te kort verloor inhoudspunte, te lank verloor nie outomaties nie maar mors tyd.

Doel-oriëntasie: elke paragraaf moet die opdrag se spesifieke doel (oortuig, verduidelik, kla, versoek) direk dien.

Dubbele ontkenning is in Standaardafrikaans verkeerd: 'Ek het nie geld nie' is korrek; 'Ek het nie geen geld nie' is foutief.

Sametrekkings: 'nie' word tweede keer aan die einde van die sin geplaas by ontkenning van die hele sin.

Verlede tyd: reëlmatige werkwoorde kry ge- + stam (gewerk); onreëlmatig: het gesien, het gedink, het gegaan.

Toekomende tyd: sal + infinitief; 'gaan' + infinitief druk nabye toekoms uit.

Byvoeglike naamwoorde wat voor 'n selfstandige naamwoord staan, kry -e behalwe na 'n, my, jou, sy, haar, ons, julle, hulle in die enkelvoud.

Trappe van vergelyking: groot – groter – grootste; lank – langer – langs; onreëlmatig: goed – beter – beste.

Voornaamwoorde: 'hulle' is onderwerp, 'hul' is besitlik; 'sy' kan sy/haar wees, dus konteks bepaal.

Sinstransformasie: aktief → passief vereis 'word/deur' en die onderwerp skuif na die einde met 'deur'.

Opsomming: tel die woorde van die finale weergawe; die maksimum word streng toegepas en oorskryding word gepenaliseer.

Opsomming: gebruik jou eie woorde; direkte aanhalings uit die teks word nie as opsomming aanvaar nie.

Opsomming: een punt per sin of per genommerde item; geen voorbeelde, herhalings of byvoeglike versiering nie.

Opstelbeplanning: 5 minute vir 'n raamwerk met inleiding, drie ontwikkelingsparagrawe en slot voorkom herhaling.

Paragraaf-eenheid: een sentrale idee per paragraaf, met die eerste sin as onderwerpsein.

Woordtelling vir opstelle: 400–450 woorde is die tipiese teiken vir 'n 25-punt-opstel; tel voor jy die finale weergawe skryf.

Vertelling vs. beskrywing: 'n vertelling het 'n tydslyn en konflik; 'n beskrywing het sintuiglike detail en 'n ruimtelike orde.

Slotreël-toets: die laaste sin moet die titel of die sentrale stelling herbevestig sonder om nuwe inligting in te bring.

Voor-klank: lees die vrae in die voorbereidingstyd en onderstreep die vraagnommers se sleutelwoorde.

Aantekeninge: skryf in Afrikaans of Engels in die kantlyn; die finale antwoord moet in Afrikaans wees tensy anders aangedui.

Syfers en datums: skryf dit neer soos jy dit hoor (14:30, 3 Maart) en kontroleer teen die vraag se formaat.

Eienaam-spelling: name word dikwels gespel; skryf die letters een vir een neer en kontroleer aan die einde.

Twee aanbiedinge: die eerste spreker se mening en die tweede spreker se reaksie word afsonderlik getoets.

Afsonderlike luister: die opname word gewoonlik twee keer gespeel; gebruik die tweede keer om ontbrekende antwoorde in te vul, nie om alles te herskryf nie.

Twyfelgeval: kies die antwoord wat die spreker se houding weerspieël, nie net die feit wat genoem word nie.

Beoordelingskriteria tipies: vlotheid, uitspraak, woordeskat, grammatika, begrip en interaksie; elke kriterium word afsonderlik bepunt.

Voorbereide praatjie: struktuur = inleiding met aandag-trekker, 3 hoofpunte, samevatting; teikenlengte gewoonlik 2–3 minute.

Pouse-vulmiddels: 'uhm' en 'eh' verminder vlotheidspunte; gebruik eerder 'Wel, …' of 'Laat ek dit so stel …'.

Vraag-ontduiking: as jy die vraag nie verstaan nie, vra in Afrikaans om herhaling ('Kan u dit asseblief herhaal?') – dit is nie 'n puntverlies nie.

Uitspraak: 'v' is stemhebbend soos Engelse 'f' in 'of'? Nee – Afrikaans 'v' klink soos die Engelse 'f' in 'father'; 'w' is soos Engelse 'v' in 'van'.

Interaksie: reageer op die eksaminator se opvolgvraag met 'n rede of voorbeeld, nie net 'ja' of 'nee' nie.

Klankopname: praat teen normale tempo; te vinnig veroorsaak onduidelike konsonante en verlaag uitspraakpunte.

Letterkundige terme: tema, motief, karakter, verteller, spanning, ironie, simboliek – ken elkeen se Afrikaanse definisie.

Gedigte: let op rympatroon (aabb, abab), strofebou en herhaling; die vorm dra dikwels die betekenis.

Roman/drama: onderskei tussen verteller (eerste persoon) en dramatiese aanbieding (dialoog, verhoogaanwysings).

Kulturele konteks: Afrikaanse letterkunde dek dikwels geskiedenis van apartheid, verstedeliking en taalstryd; verwys na die teks, nie net die agtergrond nie.

Aanhaling: 'n letterkundige antwoord moet 'n kort aanhaling uit die teks bevat om die stelling te staaf.

Karakterontleding: beskryf eienskap + bewyse uit die teks; 'sy is lief' sonder voorbeeld verdien min punte.

Titel-betekenis: die titel verwys dikwels na 'n sentrale tema of simbool; verduidelik die verband in die slotparagraaf.