NSSCAS Afrikaans Second Language 8201 key terms

Die sentrale punt of boodskap wat 'n teks of paragraaf wil oordra; die een idee waaromheen alle ander besonderhede draai. In leesbegrip vra vrae dikwels dat jy dit in jou eie woorde weergee.

'n Feit, voorbeeld of rede wat die hoofgedagte versterk of bewys. Sulke besonderhede help jou om afleidings te maak en om te onderskei tussen wat die teks sê en wat jy self vermoed.

'n Gevolgtrekking wat jy maak op grond van leidrade in die teks eerder as 'n direkte verklaring. Die antwoord staan nie woordeliks in die teks nie, maar moet logies daaruit volg.

Die houding of stemming wat die skrywer teenoor die onderwerp of leser openbaar, byvoorbeeld sarcasties, ernstig, spottend of simpatiek. Woordkeuse en sinsbou verraai die toon.

Die rede waarom 'n teks geskryf is, soos om te vermaak, in te lig, te oortuig of te waarsku. Om die doelwit te herken help jou om gepaste vrae oor die teks te beantwoord.

Die lesers vir wie 'n teks bedoel is, byvoorbeeld kinders, sakemense of die algemene publiek. Die keuse van woorde, voorbeelde en lengte word by hierdie groep aangepas.

'n Verkorte weergawe van 'n teks wat net die kernpunte behou en in jou eie woorde aangebied word. Dit mag geen nuwe inligting of persoonlike mening bevat nie en moet die oorspronklike betekenis getrou weergee.

Om 'n gedagte in ander woorde oor te sê sonder om die betekenis te verander. Dit word van jou verwag wanneer vrae sê jy moet antwoord in jou eie woorde, eerder as om uit die teks te kopieer.

Woorde wat woordeliks uit 'n teks oorgeneem word, gewoonlik tussen aanhalingstekens geplaas. Dit word gebruik wanneer 'n vraag 'n spesifieke frase of bewys uit die teks vereis.

'n Stuk inligting uit die teks wat 'n stelling ondersteun. Wanneer 'n vraag sê om jou antwoord te bewys, moet jy die presiese woorde of feit uit die teks aanhaal wat die punt staaf.

Die vlak van formaliteit in taalgebruik, wat wissel van formeel en ampsagtig tot informeel en gesprekkerig. Die register moet by die skryfdoel, die leser en die situasie pas.

'n Styl van skryf wat beleefd, presies en vry van sleng is, soos dié van 'n amptelike brief of verslag. Volsinne, volledige woorde en 'n afstandelike toon is kenmerkend.

'n Gemaklike, alledaagse skryfstyl soos dié in 'n brief aan 'n vriend of 'n ligte tydskrifartikel. Verkorte vorms en sleng kan voorkom, maar die taal moet steeds duidelik en gepas bly.

Die plek waar die skrywer woon en wat bo-aan 'n brief geplaas word. In 'n formele brief staan die skrywer se adres links bo, gevolg deur die datum en dan die ontvanger se adres.

Die begroeting waarmee 'n brief begin, soos 'Beste mevrou' of 'Geagte heer'. Die keuse van aanhef hang af van hoe formeel die brief is en of die ontvanger se naam bekend is.

Die afsluitende groet van 'n brief, soos 'Die uwe', 'Vriendelike groete' of 'Hoogagtend'. Dit moet by die aanhef pas en word gevolg deur die skrywer se naam en handtekening.

'n Kort, feitelike skryfstuk wat 'n nuusgebeurtenis of inligting oor 'n saak aan 'n breë leserspubliek oordra. Dit begin gewoonlik met die belangrikste feit en beantwoord wie, wat, waar, wanneer en hoekom.

'n Geordende, feitelike skryfstuk wat 'n gebeurtenis of ondersoek aan 'n spesifieke leser verduidelik. Dit bevat gewoonlik 'n opskrif, 'n inleiding, die bevindinge en 'n slot of aanbeveling.

'n Mondelinge of geskrewe rede wat vir 'n gehoor bedoel is en dikwels 'n standpunt verdedig of mense tot optrede oproep. 'n Goeie toespraak het 'n pakkende opening, duidelike punte en 'n sterk slot.

'n Vraag wat gestel word vir effek eerder as om 'n antwoord te kry. Dit betrek die leser of hoorder en word dikwels in toesprake en oortuigende artikels gebruik om 'n punt te beklemtoon.

'n Rede of bewys wat aangevoer word om 'n standpunt te ondersteun. 'n Sterk argument bestaan uit 'n duidelike stelling, ondersteunende bewyse en 'n logiese verband tussen die twee.

Die mening of houding wat 'n skrywer of spreker oor 'n saak inneem. In 'n betoog of toespraak moet die standpunt duidelik gestel en deurgaans volgehou word.

Taalgebruik waarin iets beskryf word deur dit met iets anders te vergelyk, soos 'n metafoor of vergelyking. Dit maak beskrywings lewendiger en is 'n belangrike stylmiddel in kreatiewe skryfwerk.

'n Vaste uitdrukking waarvan die betekenis nie uit die afsonderlike woorde afgelei kan word nie, soos 'om die kat uit die boom te kyk'. Dit verryk taal maar moet korrek en gepas gebruik word.

'n Groep woorde wat saam 'n vaste betekenis dra en natuurlik in Afrikaans voorkom. Om die regte uitdrukking te gebruik wys op taalvaardigheid en word in taalvrae en skryfwerk beoordeel.

Die volgorde waarin woorde in 'n sin geplaas word. Afrikaans het vaste reëls, soos die tweede posisie vir die werkwoord in 'n stelling en die werkwoord aan die einde van 'n bysin.

'n Sin wat nie op sy eie kan staan nie en deel van 'n groter sin uitmaak, soos 'n relatief- of tydsin. In Afrikaans skuif die werkwoord gewoonlik na die einde van die bysin.

'n Woord soos 'want', 'omdat', 'maar' of 'terwyl' wat twee sinne of sinsdele aan mekaar verbind. Die keuse van voegwoord bepaal dikwels die woordorde in die volgende sinsdeel.

'n Woord wat 'n persoon, plek, ding of idee benoem, soos 'onderwyser', 'Kaapstad' of 'vryheid'. Dit kan met 'n lidwoord, byvoeglike naamwoord en meervoudsvorm optree.

'n Woord wat 'n selfstandige naamwoord beskryf of nader bepaal, soos 'groot', 'vriendelik' of 'interessant'. In Afrikaans word dit dikwels voor die naamwoord geplaas en kan dit verbuig.

Die vorme van 'n byvoeglike naamwoord wat grade van eienskap aandui: die stellende trap, die vergrotende trap en die oortreffende trap, byvoorbeeld 'groot, groter, grootste'.

'n Woord wat in die plek van 'n selfstandige naamwoord staan, soos 'hy', 'sy', 'dit' of 'ons'. Dit voorkom herhaling en moet in geslag en getal by die naamwoord pas.

Die verband tussen 'n voornaamwoord of ander woord en die persoon of ding waarna dit terugwys. Onreëlmatige verwysing veroorsaak verwarring, soos wanneer 'hy' na meer as een persoon kon dui.

Die manier waarop sinne en paragrawe aan mekaar verbind word sodat die teks as 'n geheel gelees kan word. Dit word bewerkstellig deur voegwoorde, verwysings, herhaling en logiese ordening van idees.

'n Groep sinne wat een idee of aspek van 'n onderwerp behandel. 'n Nuwe paragraaf wys op 'n nuwe gedagte en het gewoonlik 'n onderwerp sin en ondersteunende sinne.

Die vermoë om 'n gesproke teks te volg en die inligting daaruit te onthou en te verwerk. Dit vereis aandag aan uitspraak, klem, tempo en die verband tussen sinne, nie net los woorde nie.

Die ekstra nadruk wat op 'n lettergreep of woord geplaas word wanneer daar gepraat word. Klem kan die betekenis van 'n sin verander en help die luisteraar om die belangrikste inligting te identifiseer.

Die styging en daling van die stemtoon tydens spraak, wat onder meer aandui of 'n sin 'n stelling, 'n vraag of 'n uitroep is. Dit dra by tot die toon en die betekenis van 'n boodskap.

Die vermoë om vlot en sonder onnodige huiwering of stop in 'n taal te praat. Dit behels 'n redelike tempo, natuurlike ritme en die vermoë om gedagtes vinnig in sinne te omskep.

Die manier waarop klanke en woorde in 'n taal uitgespreek word. In Afrikaans is die korrekte uitspraak van vokale, diftonge en die gerolde 'r' belangrik vir duidelike kommunikasie.

'n Gesprek tussen twee of meer mense waarin beurte geneem word om te praat en te luister. In die mondelinge eksamen word jou vermoë om vrae te beantwoord en self vrae te stel, beoordeel.

Geskrewe werke soos romans, gedigte en dramas wat as kunsvorm bestudeer word. In hierdie vak word begrip van temas, karakters en stylmiddele in Afrikaanse tekste verwag.

Die sentrale idee of boodskap wat 'n letterkundige werk oor die algemeen oordra, soos liefde, verlies of mag. Dit verskil van die plot, wat net die gebeure beskryf.

Die manier waarop 'n skrywer 'n karakter se persoonlikheid, motiewe en ontwikkeling aan die leser bekend maak. Dit kan deur direkte beskrywing of deur die karakter se woorde en dade gebeur.

Kennis van en begrip vir die gewoontes, waardes en uitdrukkings van die Afrikaanssprekende gemeenskap. Dit help 'n kandidaat om tekste en gesprekke in hulle kulturele konteks te verstaan.