NSSCAS Oshindonga First Language 8192 study materials
NSSCAS Oshindonga First Language 8192 study resources

NSSCAS Oshindonga First Language 8192 cheat sheet

NSSCAS Oshindonga First Language 8192 · Keep the key ideas within reach.

Quick reference

Okulesha nokutalela mo omishangwa dhOshindonga

  • 'Ngiini?' otashi pula omukalo; 'Shiike?' otashi pula oshinima; 'Olwashiike?' otashi pula oshishu (reason); 'Olye?' otashi pula omuntu.

  • Omutopelo gwa wedhwa po (main idea) ohagu holoka momutwe, ketameko nenge pehulilo lyoshishangwa; omapulo agehe oga pumbwa okukwatakanithwa nagwo.

  • Eyamukulo alihe oli na okukala li na uumbangi (evidence) wokuza moshishangwa; omadhiladhilo gomulongwa itaga gandje uumbangi.

  • Shoka sha popywa mo ashike osho oshili yoshishangwa; 'ngaashi nda dhiladhila' osho edhiladhilo lyomuntu, hali shi uumbangi.

  • Omalaka gokukwatakanitha: 'molwaashi' (reason), 'ihe' (contrast), 'opo' (result), 'nokuli' (addition), 'ngaashi' (comparison).

  • Etalelopo lyomutwe nolyomatangululo otali holola oshilalakanenwa shomushangwa; omahulilo oha ga hulitha omukatengi.

  • Omuhokololi (narrator) ita faneke omushangi: omuhokololi gumwe ta vulu okukala omuntu gwomomahokololo nenge inaa kwatelwa mo.

  • Omishangwa dhOshindonga ndhoka hadhi longithwa: oshihokololo, omukanda gwopaunafiki, oshipopiwa (speech), omukanda gwokumanyitha (notice) nomukanda gwokuhokolola (report).

Quick reference

Elaka mokulongithwa: oshigramma, orthography, iitya nomukalo

  • Ondondo dhomadhina (noun classes): 1/2 omu-/ova- (omuntu/ovantu); 3/4 omu-/omi- (omuti/omiti); 5/6 e-/oma- (eho/omesho); 7/8 oshi-/ii- (oshinima/iinima); 11/10 olu-/ii- (oluthi/iithi); 12/14 oka-/uu- (okanona/uunona).

  • Oshitya shokukwatakanitha (subject concord) osha landula ondondo yedhina: omumati ota dhana; ovamati otava dhana; oshinima otashi kala; iinima otayi kala.

  • Efimbo (tense): '-ta-' present progressive (ota longo); 'okwa-' past (okwa longa); '-ka-' future (ota ka longa).

  • Uule womawu (vowel length) ohau nyolelwa kokupitilila oshitya shomawu: aa, ee, ii, oo, uu; uule otau lundulula oshitya.

  • Omafano (adjectives) ohaga kutha oshitya shokukwatakanitha shimwe nedhina: omuntu omunene / ovantu ovanene; oshinima oshinene / iinima iinene.

  • 'Na' otashi ti 'and/with'; manga tashi kwatakanithwa nomadhina otashi lunduluka ko 'no-'/'nov-': nomumati, novantu.

  • Omukalo gwokukala (positive) ohagu hulitha oshitya mo '-a': okudhana, ota dhana, okwa dhana.

  • Omadhina gomiihwa (proper names) nomalaka oga nyolelwa noshitya oshinene: Oshindonga, Oshikwanyama, Ondonga, Namibia.

  • Omukalo gwokupopya (style): iitya ya yela, omishangwa dha fupi, okweeleka ('ngaashi') nokuhogolola iitya mbyoka yi li ponomola.

Quick reference

Okushanga komalombwelo: omukanda, omukanda gwokumanyitha, oshipopiwa

  • Omukanda gwopaunafiki ohagu kwatela adresa yomushangi, efiku, adresa yomugwanekwa, esalulo ('Ame'), omukatengi, nehulilo lyokupandula, nokunyola kwomushangi.

  • Omukanda gwopaumwene ohagu kwatela adresa yomushangi, efiku, esalulo lyopaumwene, omukatengi gwopaumwene, nehulilo lyopaumwene.

  • Salutation na closing oga pumbwa okukwatakanitha: ngele salutation ina yi shi edhina ('Ame'), closing oyo 'Ondi' (Yours faithfully); ngele oyi shi edhina, closing oyo 'Oshili' (Yours sincerely).

  • Omukanda gwokumanyitha (notice) ogu na okukala gu na osho tashi ningwa, esiku, efimbo, napo (venue) nomushangi.

  • Omukanda gwokuhokolola (report) ohagu kwatela omutwe 'Ku:', 'Kuzwa:', 'Efiku:', omukatengi gwomukanda, omahokololo, nomahulilo.

  • Oshipopiwa (speech) oshi na etameko lyokupandula nokukaleka po ovapulakeni, omukatengi, nehulilo lyokupandula.

  • Register: omukanda gwopaunafiki otagu longithwa iitya yopaunafiki ('Otandi ku indile'), omukanda gwopaumwene otagu longithwa iitya yopaumwene ('Wa lalapo').

  • Omalombwelo agehe gomukanda ogu na okulandulwa: osho sha pumbwa, oku ku shi ningwa, esiku nefimbo, nomuntu ta vulu okukwatakanithwa.

Quick reference

Okushanga okuule: omukanda gwa yeluka, oshihokololo, nomadhiladhilo

  • Okuhogolola omadhiladhilo manga inaa shangi: omukatengi gumwe, uumbangi wa kola, nomukalo gwokukwatakanitha.

  • Ondondo yimwe otayi pumbwa okukala yi na omukatengi gumwe; ondondo yimwe yi na omukatengi gumwe awike otayi kwathele omuvalu.

  • Etameko (introduction) otali kaleke po omuvalu nokuli holola omukatengi; itali gandja uumbangi auhe.

  • Ehulilo (conclusion) otali hulithe omukatengi nokuli gandje edhiladhilo lyahuguvara; itali gandja uumbangi uupe.

  • Cohesion: 'nokuli' (addition), 'opo' (result), 'ihe' (contrast), 'molwaashi' (reason) otayi kwathele okukwatakanitha omadhiladhilo.

  • Oshihokololo oshi na omuhokololi (narrator), omukalo gwokuhokolola (1st/3rd person) nolandulilo lwefimbo (tense).

  • Oshifaneko (description) otashi longitha iitya yokuulika uukwatya (nene, nawa, nayi) nomaweeleko (imagery).

  • Okupopya kwa manguluka (direct speech) oku na okukala ku na quotation marks, comma komeho lyokupopya, nokutameka ondondo yipe komupopyi kehe.

Quick reference

Oshiwambo mOshindonga: omalaka, omithigululwakalo, nomishangwa

  • Oshiwambo okwa kwatela omalaka ga yoolokela: Oshindonga, Oshikwanyama, Oshikwambi, Oshingandjera, Oshimbalanhu, Oshikolonkadhi, Oshimbadja nOlukwaluudhi.

  • Omalaka gaali ga yeluka gOshiwambo ogo Oshindonga naShikwanyama; omalaka galwe oga longithwa mokupopya.

  • Omahokololo (folktales) ohaga hokololwa komukuluntu, otaga hokolola uukwatya womuntu nenge uunongo, notaga vulu okukala nomaindilo? oondjambi dhomaimbilo.

  • Uukwaniilwa wOndonga owo uukwaniilwa umwe womOshiwambo; omukwaniilwa okwa li ha pangula nokwa li ha simanekwa koshigwana.

  • Martti Rautanen ('Nakambale') okwa li omumisionali gwOshindonga moLukonda; okwa shanga nokwa toloka Ombimbeli mOshindonga.

  • Omithigululwakalo (culture) otayi holoka momishangwa: okusimaneka aakuluntu, omagano, uukwaniilwa nomahokololo.

  • Eyamukulo lyokomithigululwakalo otali pumbwa okuulika omukalo gwopamuthigululwakalo ngaashi okupandula, okusimaneka nomukalo gwokupopya.

  • Omishangwa dhOshindonga otadhi vulu okukala dha zile komahokololo gopamuthigululwakalo nenge komukalo gwomuntu gwoshigwana.