Die busaankondiging: watter tyd het Marius regtig gehoor?
Marius, 'n graad 11-leerder by 'n skool in Windhoek, luister in die klas na 'n 90 sekonde lange interkom-aankondiging oor 'n busreis na die Wetenskap-ekspo. Die opname word twee keer gespeel, maar die vrae word eers daarna uitgedeel; daar is agtergrondgeraas van stoele wat skuif. Die onderwyser waarsku dat die opname nie 'n derde keer gespeel word nie. In die aankondiging hoor Marius: 'Die bus vertrek kwart oor ses, nie tien voor sewe soos verlede jaar nie.' Leerders moet R45 en 'n getekende toestemmingsbrief teen Donderdag 14:00 inhandig. 'Daar is geen tyd vir die winkel nie.' Die bus is om 17:30 terug by die skool. Marius se notas lui: 'Bus 6:50. R45. Donderdag. Terug 5:30. Kos by winkel.' Toe hy die vrae sien, twyfel hy oor die vertrektyd en of hy geld vir kos moet saambring. Hy het 4 minute om drie kort vrae te beantwoord.
1. Watter een van Marius se notas is verkeerd, en watter bewoording in die aankondiging het hom mislei? Verduidelik hoe 'n luisteraar hierdie tipe fout kan vermy.
Read the worked answer
Die fout is 'Bus 6:50'. 'Kwart oor ses' beteken 06:15, nie 06:50 nie. Die misleidende deel is 'tien voor sewe soos verlede jaar nie': dit noem die ou tyd net om dit te ontken. Marius het 'n getal hoor noem en dit as die nuwe tyd neergeskryf sonder om die negatiewe konstruksie 'nie ... nie' te verwerk.
Om dit te vermy: skryf die nuwe tyd dadelik neer, merk die woord 'nie' en vra jouself watter inligting deur die ontkenning uitgesluit word. In 'n luistertaak is die eerste getal nie altyd die antwoord nie; die sin se kontras ('kwart oor ses' teenoor 'tien voor sewe') wys watter tyd geld. Hy moes ook die frase 'soos verlede jaar' as 'n historiese verwysing raaksien, nie as die huidige reëling nie.
2. Marius het 'Kos by winkel' bygeskryf. Watter gevolgtrekking moet hy maak op grond van die woorde 'Daar is geen tyd vir die winkel nie'? Noem twee dinge wat hy moet doen.
Read the worked answer
Die sin sê nie die winkel is gesluit nie; dit sê daar is geen tyd om die winkel te besoek nie. Die gevolgtrekking is dat hy nie op 'n winkelstop moet reken nie en dat hy sy eie kos en water moet saambring.
Twee aksies: (1) pak 'n eie middagete in; (2) moenie geld vir 'n winkelstop begroot nie, al het hy R45 byderhand. Die R45 is waarskynlik vir die bus of toegang, nie vir kos nie. Hierdie vraag toets die verskil tussen letterlike woorde ('geen tyd') en die praktiese implikasie ('geen winkelstop'). 'n Swak antwoord sou wees: 'Die winkel is toe.' Die aankondiging ontken tyd, nie die bestaan van die winkel nie.
3. Marius arriveer om 06:40 by die bus. Wat sal waarskynlik gebeur, en watter luistervaardigheid illustreer hierdie situasie?
Read the worked answer
Die bus het om 06:15 vertrek; om 06:40 is hy 25 minute laat en die bus is weg. Die situasie illustreer dat luisterbegrip nie net getalle optel is nie; dit vereis dat jy die getal aan die regte gebeurtenis koppel en die ontkenning verwerk.
Marius het die ou tyd (06:50) as die nuwe tyd geneem, dus het hy sy aankoms verkeerd beplan. 'n Sterk luisteraar sou na die hele sin luister, die kontras tussen die twee tye identifiseer en die nuwe tyd in sy notas beklemtoon. Die vraag toets ook tydsbeplanning: as die vertrektyd 06:15 is, moet 'n leerder minstens 10 minute vroeër daar wees, nie 06:40 nie.