NSSCO Afrikaans Second Language 6108 flashcards

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Hoofgedagte

Die sentrale gedagte wat 'n paragraaf of hele teks oordra. Dit word dikwels in die eerste of laaste sin uitgespreek en word deur die ondersteunende sinne toegelig.

Skimming

Vlugtige lees van 'n teks om die algemene tema en struktuur te vind. Jy let op titels, eerste sinne en kursiewe woorde sonder om elke woord te lees.

Scanning

Gerigte soeklees om een spesifieke besonderheid soos 'n naam, datum of syfer te vind. Die oog beweeg vinnig oor die bladsy sonder om die teks volledig te lees.

Skrywer se doel

Die rede waarom 'n teks geskryf is, byvoorbeeld om te inlig, te oortuig, te vermaak of te waarsku. Die tekstipe en woordkeuse verraai die doel.

Verwysingswoord

'n Woord soos dit, hy, hierdie of daarvan wat terugwys na iets wat vroeër genoem is. Die betekenis word bepaal deur die naaste gepaste selfstandige naamwoord in die konteks.

Waar/onwaarstelling

'n Stelling wat jy aan die teks moet toets. Dit is slegs waar as elke detail daarvan in die teks bevestig word; een onjuiste detail maak die hele stelling onwaar.

Aktiewe luister

Luister waarbij jy doelbewus op die hoofgedagte, sleutelwoorde en die spreker se toon let. Jy noteer feite eerder as om elke woord afsonderlik te probeer onthou.

Hoofgedagte in luistertaak

Die kernboodskap wat die spreker oordra, dikwels in die eerste of laaste sin van 'n aankondiging. Dit verskil van die ondersteunende feite soos name en getalle.

Intonasie en houding

Die styging en daling van die stem wat die spreker se emosie of houding aandui. 'n Stygende toon kan twyfel of 'n vraag uitdruk, 'n dalende toon 'n stelling of bevel.

Teenstellende voegwoord

'n Voegwoord soos maar, egter of tog wat twee teenoorgestelde gedagtes verbind. Die inligting ná die voegwoord is dikwels die korrekte antwoord in 'n luistervraag.

Imperatief in aankondiging

'n Bevelsvorm soos 'Moenie...' of 'Gaan na...' wat 'n vereiste aksie aandui. Die vraag vra gewoonlik watter stap die luisteraar moet doen of wat die gevolg is.

Gekorrigeerde inligting

Wanneer 'n spreker 'n getal of tyd eers noem en dit later regstel, geld die laaste weergawe. Eerste genoemde syfers is dikwels 'n strik in die vraag.

Werkwoordvervoeging in Afrikaans

Afrikaans verander nie die werkwoord vir persoon nie: ek loop, hy loop, ons loop. Slegs tyd (het geloop, sal loop) verander die werkwoordsvorm.

Verlede tyd van sterk werkwoorde

Sterk werkwoorde verander die vokaal in die verlede deelwoord: loop word het geloop, sien word het gesien, skryf word het geskryf. Daar is geen vaste reël vir elke werkwoord nie.

Toekomende tyd met sal

Die toekomende tyd word met sal plus die infinitief gevorm: ek sal loop, sy sal kom. Die werkwoord bly in sy basisvorm sonder ge-.

Dubbele ontkenning

Afrikaans gebruik nie ... nie aan die einde van die sin (Ek het nie gekom nie). Voor 'n selfstandige naamwoord word geen gebruik in plaas van nie 'n.

Byvoeglike naamwoord-buiging

Voor 'n selfstandige naamwoord kry die byvoeglike naamwoord 'n -e: die mooi meisie, 'n groot huis. Predikatief, ná is of word, bly dit sonder -e: die meisie is mooi.

Betreklike voornaamwoord

Wat verwys na dinge en wie na persone: die boek wat ek lees, die man wie se naam ek ken. Die keuse hang van die soort selfstandige naamwoord af.

Trappe van vergelyking

Die drie vorms is stellend (groot), vergrotend (groter) en oortreffend (grootste). Onreëlmatige vorms sluit in goed, beter, beste en baie, meer, meeste.

Idioom

'n Vaste uitdrukking waarvan die betekenis nie uit die afsonderlike woorde afgelei kan word nie. Die kat uit die boom kyk beteken om 'n situasie eers af te wag.

Appeltjie skil

Die idioom om 'n appeltjie te skil beteken om 'n moeilike saak te beraadslaag of iemand streng aan te spreek. Dit verwys nie letterlik na 'n vrug nie.

Onder die knie kry

Om iets onder die knie te kry beteken om dit heeltemal te bemeester of goed te leer. Dit dui op vaardigheid en het niks met 'n liggaamsdeel te doen nie.

Vaste voorsetsel

Sommige woorde word altyd met 'n bepaalde voorsetsel gebruik: afhanklik van, trots op, bekend met. Jy leer die kombinasie as een eenheid, nie die woorde afsonderlik nie.

Register van sinonieme

Sinonieme verskil in formaliteit: praat is neutraal, gesels informeel, kommunikeer formeel. Die konteks en die ontvanger bepaal watter een gepas is.

Vergelyking as stylfiguur

'n Vergelyking verbind twee dinge met soos of as: so wit soos sneeu. Dit verskil van 'n metafoor, wat een ding gelykstel aan 'n ander sonder soos.

Opstelstruktuur

'n Opstel bestaan uit 'n inleiding wat die onderwerp stel, liggaamsparagrawe met een gedagte elk, en 'n slot wat die standpunt bevestig. Elke paragraaf het 'n onderwerpsin.

Formele briefkonvensie

'n Formele brief bevat die sender se adres, die datum, 'n aanhef soos Geagte, die boodskap in paragrawe en 'n slotgroet soos Die uwe. Die register bly formeel.

Onderwerpsin

Die eerste sin van 'n paragraaf wat die hoofgedagte aankondig. Die res van die paragraaf bestaan uit ondersteunende sinne wat daardie gedagte verduidelik of bewys.

Voegwoord en samehang

Woorde soos want, omdat, hoewel en daarom verbind sinne en wys die verhouding tussen gedagtes. Sonder hulle word die skryfwerk as los en onsamehangend beskou.

Direkte rede

Die presiese woorde van 'n spreker tussen aanhalingstekens, met 'n komma voor die aanhaling: Sy sê: 'Ek kom môre.' Die werkwoordtyd bly soos die spreker dit gesê het.

Tema en motief

Die tema is die sentrale gedagte van 'n teks, byvoorbeeld verlies of trou. 'n Motief is 'n herhaalde element soos 'n voorwerp of beeld wat daardie tema ondersteun.

Vertellersperspektief

Die eerstepersoonverteller ('ek') weet net wat hy self ervaar. Die alwetende verteller ken die gedagtes van alle karakters en kan gebeure buite een persoon se ervaring vertel.

Rympatroon

Die patroon van rymende reëindes in 'n gedig, aangedui met letters soos aabb of abab. Dieselfde letter dui op reëls wat op mekaar rym.