Curaçao: krimpen, vergrijzen en toch personeel tekort

Het aandeel 15- tot 64-jarigen is 100 - 21 - 16 = 63%. De demografische druk is (21 + 16) / 63 = 0,587, dus ongeveer 59 personen onder 15 of boven 64 per 100 inwoners van werkende leeftijd. Dat is hoger dan bij een jongere bevolking, maar vooral de samenstelling telt. Vergrijzing verhoogt de uitgaven aan pensioenen, zorg en aangepaste woningen, terwijl het aantal belastingbetalers daalt. Emigratie van 20- tot 35-jarigen versterkt dat: juist de groep die het meest verdient en het minst gebruikt maakt van zorg, vertrekt. Tegelijk blijven vaste kosten van infrastructuur, scholen en overheidsdiensten bestaan, ook als het inwonertal daalt. Schoolsluitingen besparen wel geld, maar verplaatsen de kosten naar vervoer en naar gezinnen. De overheid krijgt dus een dubbele druk: hogere zorguitgaven en een smaller draagvlak. Dat verklaart waarom krimp niet automatisch tot lagere kosten leidt; de kosten zijn vaak 'sticky' en dalen pas na jaren.

Pushfactoren op Curaçao: beperkte doorgroeimogelijkheden, lagere lonen, weinig vacatures op hoger niveau, hoge woonkosten en onzekerheid over de economie. Pullfactoren in Nederland: studie mogelijkheden, hogere lonen, sociale zekerheid, familie en een grotere arbeidsmarkt. Het gevolg is braindrain: vooral hoger opgeleiden en jongeren met ambitie vertrekken, waardoor het eiland productiviteit en ondernemerschap verliest. Toch is er tegelijk een tekort van 5.000 arbeidskrachten. Dat is geen tegenspraak: de vacatures zitten in horeca, bouw en zorg, terwijl de vertrekkers vaak voor studie of kantoorwerk gaan. Er is dus een mismatch tussen vraag en aanbod, niet alleen een tekort aan mensen. Braindrain kan deels worden verzacht door remittances, diaspora-netwerken en terugkeerprogramma's, maar die vervangen de verloren belastinginkomsten niet. De emigratie is dus zowel een gevolg van een zwakke arbeidsmarkt als een oorzaak van verdere beperkingen.

Strategie (a) trekt bestedingskrachtige ouderen aan en kan de bevolking stabiliseren, maar verhoogt de zorgvraag en vraagt aangepaste woningen; het demografisch effect is beperkt omdat de groep zelf ouder wordt. (b) Tijdelijke arbeidsmigratie vult de 5.000 vacatures en houdt voorzieningen draaiend, maar zet druk op woningen en kan sociale spanning geven als huisvesting niet wordt geregeld. (c) Digitale dienstverlening en 'krimpen met kwaliteit' lost het tekort niet direct op, maar verhoogt de productiviteit en maakt de overheid minder afhankelijk van het inwonertal. Mijn keuze is een combinatie van (b) en (c), met (a) als aanvulling. (b) is nodig op korte termijn voor zorg en bouw, mits gekoppeld aan betaalbare huisvesting en taaltraining. (c) is nodig op lange termijn om de economie minder arbeidsintensief te maken. (a) kan alleen met een duidelijk zorgplan. Op de drie criteria scoort deze mix beter dan één strategie: demografisch effect via (b), betaalbaarheid via (c), en draagvlak alleen als de lusten en lasten eerlijk worden verdeeld.