VWO Aardrijkskunde Cariben flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Positieve terugkoppeling

Een proces waarbij een verandering zichzelf versterkt, zoals smeltend zee-ijs dat het albedo verlaagt, waardoor meer zonne-energie wordt geabsorbeerd en de opwarming toeneemt.

Ecologische voetafdruk

De oppervlakte in globale hectares die nodig is om de consumptie van een persoon of land aan voedsel, energie en materialen te produceren en het afval te verwerken.

Demografische transitie

Model dat de ontwikkeling van geboorte- en sterftecijfers beschrijft in opeenvolgende fasen, van hoge geboorte en sterfte naar lage, met een sterke bevolkingsgroei in de tussenfasen.

Ruilvoet

De verhouding tussen de prijs van exportgoederen en de prijs van importgoederen; een verslechtering betekent dat een land meer moet exporteren voor dezelfde import.

Subductiezone

Plaatgrens waar een oceanische plaat onder een andere plaat duikt, wat diepzeetroggen, zware aardbevingen en explosief stratovulkanisme veroorzaakt.

Stratovulkaan

Kegelvormige vulkaan opgebouwd uit afwisselende lagen lava en pyroclastisch materiaal, met steile hellingen en explosieve erupties door hoog-visceus magma.

Verwering

Het in situ afbreken van gesteente door mechanische processen zoals vorst en zout, chemische processen zoals hydrolyse, of biologische invloeden van planten en dieren.

Hjulström-diagram

Grafiek die per korrelgrootte de stroomsnelheid aangeeft waarbij sediment wordt opgenomen, getransporteerd of afgezet; fijne klei vraagt meer snelheid om op te nemen dan zand.

Massabeweging

Neerwaartse verplaatsing van grond en gesteente op een helling door zwaartekracht, variërend van langzame bodemkruip tot snelle modderstromen en aardverschuivingen.

Broeikaseffect

Natuurlijk proces waarbij broeikasgassen langgolvige straling van het aardoppervlak absorberen en terugstralen, waardoor de gemiddelde temperatuur op aarde circa 15 °C bedraagt.

ITCZ

Intertropische convergentiezone waar passaatwinden samenkomen; de zone verschuift met de zonnestand noordwaarts in juli en zuidwaarts in januari en brengt zware regenval.

Saffir-Simpsonschaal

Indeling van tropische cyclonen naar windsnelheid, van categorie 1 bij 119 kilometer per uur tot categorie 5 vanaf 252 kilometer per uur, met toenemende schade.

El Niño

Onregelmatige opwarming van het oostelijk deel van de Grote Oceaan door verzwakte passaatwinden, met droogte in het Caribisch gebied en zware regen in Peru tot gevolg.

Köppen-classificatie

Klimaatsysteem dat klimaten indeelt met letters op basis van temperatuur en neerslag, bijvoorbeeld Af voor tropisch regenwoud en Aw voor tropische savanne.

Bid-rent-curve

Grafiek die toont dat de grondprijs daalt met de afstand tot het centrum; het verschil in helling tussen functies verklaart de ruimtelijke indeling van de stad.

Concentrische-zonemodel

Stadsmodel van Burgess met ringen rond een centraal zakencentrum: overgangszone, arbeiderswijken, betere woonwijken en een forensengordel aan de rand.

Informele woonwijk

Zelfgebouwde wijk zonder formele eigendomstitels en met beperkte voorzieningen, zoals favelas en barrios; bewoners hebben vaak geen zekerheid over hun grond.

Stedelijk hitte-eiland

Het verschijnsel dat de temperatuur in een stad hoger is dan op het omliggende platteland door warmteabsorptie van verharding en beperkte verdamping van groen.

Von Thünen-model

Model van grondgebruik rond een markt waarbij transportkosten en bederfelijkheid bepalen welke landbouwactiviteit op welke afstand van de markt ligt.

Shifting cultivation

Extensieve tropische landbouw waarbij een perceel na enkele oogstjaren wordt verlaten en de bodem via een braakperiode weer vruchtbaar wordt; ook wel zwerflandbouw genoemd.

Verzilting

Ophoping van zouten in de bodem door irrigatie in droge gebieden, waarbij verdamping zout achterlaat en de bodem ongeschikt maakt voor veel gewassen.

Voedselzekerheid

Situatie waarin alle mensen permanent toegang hebben tot voldoende, veilig en voedzaam voedsel; naast beschikbaarheid spelen armoede en verdeling een grote rol.

Koraalverbleking

Het afstoten van symbiotische algen door koralen bij langdurige temperatuurstijging of vervuiling, waardoor het rif verkleurt en bij aanhoudende stress afsterft.

Mangrove

Zouttolerante boom in de getijdenzone met steltwortels; dempt golven, legt sediment vast en dient als kraamkamer voor vissen en schaaldieren.

Kusterosieparadox

Het verschijnsel dat harde kustverdediging zoals zeeweringen de branding weerkaatst, waardoor het strand ervoor smaller wordt en erosie elders toeneemt.

Orkaanseizoen Atlantisch gebied

Periode van juni tot november waarin tropische cyclonen boven de warme Atlantische Oceaan ontstaan, met een piek rond september wanneer het zeewater het warmst is.

Remittances

Geldbedragen die migranten naar hun familie in het herkomstland sturen; voor landen als Haïti en Jamaica vormen ze een belangrijk deel van het bruto binnenlands product.

Brain drain

Het vertrek van hoogopgeleide inwoners naar landen met betere kansen, waardoor het herkomstland menselijk kapitaal verliest en de ontwikkeling wordt belemmerd.

Creolisering

Het proces waarbij cultuurelementen van Afrikaanse, Europese, inheemse en Aziatische herkomst zich vermengen tot nieuwe taal- en cultuurvormen, kenmerkend voor het Caribisch gebied.

Toeristische draagkracht

Het maximale aantal bezoekers dat een bestemming kan ontvangen zonder onaanvaardbare schade aan milieu, infrastructuur en samenleving van de lokale bevolking.

Economische leakage

Het weglekken van toeristische inkomsten via buitenlandse hotelketens, geïmporteerde goederen en winstuitvoer, waardoor het netto-effect op de lokale economie kleiner is.

Blue economy

Duurzaam gebruik van mariene hulpbronnen voor visserij, toerisme, scheepvaart en energie, waarbij de gezondheid van het ecosysteem als voorwaarde voor economische activiteit geldt.